Nunatta karsia siunissamut piareersarneqassaaq – Innuttaasut maannakkut apersorneqarput

Aaqqissuusseqqinnermut isumalioqatigiissitap nunatta aningaasaqarnerata siunissamut qulakkeerneqarnissaanut ukiuni marlunni sulinissaa aallartippoq. Innuttaasullu isumaannik maanna tusarniaavoq.
Johnny í Grótinum Savalimmiuni Aningaasaqarnermut Siunnersuisoqatigiinni ulluinnarni siulittaasuuvoq. Naalakkersuisut nunatsinni aaqqissuusseqqinnermut isumalioqatigiissitami maanna siulittaasutut toqqarpaat. Assi © : Markus Valentin / KNR
Allattoq Markus Valentin
septembarip 10-at 2026 07:29

Nuummi Hotel Nordbop kælderiani aaqqissuusseqqinnermut isumalioqatigiissitap siullermik ataatsimiinnissaanut nerriviit hiistit aloqutaatut pingasunngornermi inissinneqarput.

Ilaasortat nunap pisortatigoortumik aaqqissuussaanera ukiut marluk ingerlaneranni eqqartussavaat. Takorluukkat assigiinngitsut saqqummiunneqartassapput, taakkulu politikerit nunap aningaasaqarnikkut ilungersunartuinik aaqqiiniarnermut atorneqarsinnaassapput.


Johnny í Grótinum isumalioqatigiissitami siulittaasuuvoq, Savalimmiunilu Aningaasaqarnermut Siunnersuisoqatigiinni aamma siulittaasuulluni.  

- Una suliassaq annertungaarmat annikigineqarsinnaanngilaq. Taamaattumik suliassamut maniguuttorujussuuvunga, taanna oqarpoq.

- Qulinik ilaasortaqarpugut, tamarmillu assigiinngitsunik piginnaasaqarput. Aaqqiissutissarsiniassagatta qanoq inissisimasoqarnera maannakkut paasiniarparput.

Aaqqissuusseqqinnermut isumalioqatigiissitami ilaasortat aajukua. Saamerlermit: Magni Laksáfoss, Hans Jørgen Mørch, Anne Nivíka Grødem, siulittaasup tullia, Line Mika Skov, Nivi Strunz, Ellen Lerch Høj, Johnny í Grótinum, siulittaasoq, Maliina Junge Jørgensen, Jørgen Aqe Møller. Hilde Singsaas assimi ilaanngilaq. Assi © : Naalakkersuisut

EU Danmarkilu

Naalakkersuisut, Aqqaluaq B. Egedep (IA) aningaasanut naalakkersuisuunerani, nunatta karsiata aaqqissuusseqqinnikkut aamma EU-p Danmarkillu aningaasaliinerisigut annaanneqartariaqarnera oqaatigisimavaat.

Naak EU-mit Danmarkimillu aningaasat pisariaqartinneqaqisut pissarsiarineqartaraluartut, Johnny í Grótinumip politikerit ajornartorsiutit tamakku aningaasanik iluarsineqareersimasutut isumaqalernissaat ernumassutigisinnaallugu oqaatigaa. 

- EU-mit aningaasanik takkuttoqarpat sakkutooqarnermut allanulluunniit aningaasaliisoqarpat, tiguartissutigineqarnissaat ernumanarsinnaavoq, Johnny í Grótinum oqarpoq. 

2027-mut aningaasanut inatsisissatut siunnersuutip saqqummiunneqarnerani, aningaasaqarnermut naalakkersuisup Aqqaluaq B. Egedep (IA) naalakkersuisut allannguutissanut piareersimanerarlugit kingulliullugu oqaatigaa. Assi © : KNR / Markus Valentin

Danmarkimiit EU-miillu aningaasat nunatta karsiata missingersuutaanut nalinginnaasumut immoortinneqartanngikkallarput. 

Paarlattuanilli ilinniartitaanermut, illunik iluarsaassinermut, ilisimatusarnermut, Danmarkimi peqqissartunut, sakkutooqarnermut allanullu atorneqarput. 

EU-p Danmarkillu 2025-mi 2026-milu isumaqatigiissuteqarfigineri

2025

Issittoq pillugu isumaqatigiissummi siullermi 14,6 milliardit koruunit januaarip 27-anni isumaqatigiissutigineqarput. Nakkutilliinermi atugassanik alapernaarsuutinik pingasunik nutaanik umiarsuarsinermut marlunnillu dronesinermut aningaasat atorneqassapput.

850 millionit koruuninik isumaqatigiissuteqartoqartoq aggustip 18-ianni saqqummersinneqarpoq. Aningaasat isertitsivinnut nutaanut, politeeqarnerulernissamut nunatsinnilu eqqartuussiveqarfimmut pitsanngorsaataassapput.

Ilinniartitaanermut, mingutsitsinngitsumik siuariartornermut, silap pissusianut aatsitassarsiornermullu 2028-miit 2034-mut tapinik marloriaatinngortitsiniarluni Europakommissioni septembarip pingajuanni nalunaaruteqarpoq. Isumaqatigiissutip qanorpiaq isikkoqarnissaa pillugu nunarput suli isumaqatiginninniarpoq. Europa-Parlamentip missingersuutit tamatuma kingorna akuersissutigisussaavai.

Naalakkersuisut danskit naalakkersuisuilu 1,6 milliardit koruuninik ukiunut 2026-miit 2029-mut septembarip 16-ianni tunngaviusumik isumaqatigiissusiorput. Aningaasat Ittoqqortoormiini mittarfissamut, Qaqortumi umiarsualivimmut kiisalu Danmarkimi kalaallit napparsimmavissuarni uninngasarnerinut atorneqassapput. 

Isumaqatigiissutip immikkoortuata aappaani 27,4 milliardit koruunit oktobarip qulinganni isumaqatigiissutigineqarput. Aningaasat sakkutuut umiarsuaannut tulattarfiliornermut kiisalu Issittumi Sakkutooqarfimmi nutaamik allaffeqarfittaarnissamut, immap naqqatigut kabelimut nutaamut, timmisartunut aqqartartunut alapernaarsuutit umiarsuarnut missinnaasunut, issittumilu umiarsuit alapernaarsuutinut allanut marlunnut atorneqassapput.

2026

Naalakkersuisut kalaallinut Danmarkimi peqqissarnissamik innersuunneqartunut Danmarkip aningaasartuutinik ataavartumik akiliisalernissaa pillugu septembarip pingajuanni isumaqatigiissuteqarfigaat, tamannalu ukiumut 185 millionit koruuninik naleqarpoq. 

Naalakkersuisut EU-llu 200 millionit euronik, 1,5 milliardit koruuninik naleqartoq, aningaasaliinissamut isumaqatigiissut septembarip arfineq aappaanni atsiorpaat. Aningaasat internetip attaviginnerulernissaanut ilaatigut atorneqarput. Naalakkersuisut EU-lu suliniutit assigiinngitsut pillugit aningaasallu sumut atorneqarnissaannut tunngatillugu attaveqatigiittuarput. Inuunermi atugarissaarnerulernissaq, aningaasaqarnerulernissaq inuussutissarsiornerillu assigiinngissitaarnerulernissaat siunertarineqarpoq. 


Savalimmiut Norgelu

Aningaasaqarneq pillugu nalunaarusiarpaalooreerput. Attassiinnarnissamut Ineriartortitsinissamullu pilersaarut 2 aaqqissuussinissamut sisamanik sammiveqartoq kingullermik saqqummersinneqarpoq.

Naallu aaqqissuusseqqinnerit siunnersuutigineqartut tamarmik erngertumik atuutilersinneqartaluartut nunatta karsia ukiuni qulikkaani tulliattuni suli amigartooruteqassaaq.


Tamanna utoqqaat soraarnerussutisiassaannut aningaasartuuteqarnerunissamik inuusuttullu ikippallaartut suliffeqarnissaannik pissuteqarpoq.


Naalakkersuisut nikerartut nalunaarusiani siunnersuutigineqartunik inatsisiliornissamut pikkorinnerunnginnertik pissutigalugu Inatsisartuni isornartorsiorneqarput.

Suliaqarnerli una siusinnerusumit allaanerusinnaavoq. Johnny í Grótinumip naalakkersuisut Norgemut isumassarsiorsimanerannik nersualaarpai.


Aaqqissuusseqqinnissamut ataatsimiititaliaq namminersortuuvoq, taamaakkaluartorli atorfilinnik aaqqiissutissatut siunnersuutigineqartunik piviusunngortitsinissamik suliaqartussanik allattoqarfeqarluni.

- Nunanut amerlasuunut allanut sanilliullugu tamanna pitsaalluinnartuusoraara, Johnny í Grótinum oqarpoq.

Inuit tusaaneqassasut

Johnny í Grótinumip sulinissap ukiunik marlunnik sivisussusilerneqarsimanera nuannaarutigaa. Savalimmiunimi ingerlariaaserineqarsimasoq misigeqqikkusunngilaa. 

- Savalimmiuni naalakkersuisut siorna aaqqissuusseqqinnermut isumalioqatigiissitaliorput. Taakkulu akissutinik isummanillu saqqummiussipallattartussaapput. Tamanna periuseq eqqortuusorinngilara.  

Isumalioqatigiissitaq aatsaat aallartippoq misissuileruttorlunilu. Taamaattumik Johnny í Grótinumip pisortat aaqqissuuteqqinnissaannut inuiaqatigiit isummersuutissaqarnersut paaserusuppaa. 


- Isumassarsiatsialaanerpaat innuttaasuneerlutillu pisortat ingerlatsiviini sulisuni inuiaqatigiinni atugarissaarnermi nakkutilliisuniillutillu ulluinnarni maluginiagaqartuniipput.

Ataatsimiititaliaq eqimattanik sammisaqarlunilu inuiaqatigiinni ukiup ingerlanerani misissuissaaq.

- Pingaartumik inuusuttni. Taakkumi inuiaqatigiinni uani piffissaq ungasinnerusoq eqqarsaatigalugu najugaqarfigisussaavaat. Taamaammat taakku tusarfigissavagut.

Innuttaasutut siunnersuummik, isumassarsiamik eqqarsaammilluunniit Aaqqissuusseqqinnermut ataatsimiititaliamut nassiussaqarusukkaanni Aningaasaqarnermut Naalakkersuisoqarfiup nittartagaatigut nassiussisoqarsinnaavoq.