Naalakkersuisut: Aaqqissuusseqqinnerit, EU aamma Danmark nunatta karsianik annaassissasut

Aningaasaqarnermut Naalakkersuisoqarfiup nalunaarusiaani kingullermi, nunatta karsiata amigartoortuarnissaanik naatsorsuuteqarneq pinngitsoortikkumallugu naalakkersuisut qanoq iliuuseqarniarnerat allaaserineqarpoq.

Allattoq Markus Valentin

juulip 17-at 2026 11:57

Nutserisoq Medea Olsen, Ivalu Thorleifsen

- Pisortat aningaasaqarniarnerannut, siunissaq ungasinnerusoq eqqarsaatigalugu ilungersunartoqangaarpoq, aaqqissuussaanermi amigartoorutinik amerlasunik.

Aningaasaqarnermut naalakkersuisoqarfik nalunaarusiamini kingullermi, Aningaasaqarnikkut Ingerlatsineq pillugu Nalunaarummi 2026-meersumi, taama allappoq.

Nunatta Karsia 2030-miit amigartooruteqalertussaavoq. Tamanna nutaartaqanngikkaluarpoq. KNR-imi ukiuni kingullerni tamanna allaaserineqartarpoq.

Pingaartumik utoqqalillutik suliunnaartussat, innuttaasut ikinnerulernerat ilinniagaqaqqittartullu ikinnerat aningaasartuutaanerulernerat tassunga pissutaavoq.

Aamma atuarukAningaasaqarnermut siunnersuisoqatigiit: Nunatta karsia tatineqartoq politikerillu sipaarnianngitsut

Naalakkersuisut aningaasatigut ajornartorsiulernissaq qanoq iliuuseqarfiginiarneraat Aningaasaqarnermut Naalakkersuisoqarfiup nalunaarusiaani kingullermi sukumiisumik allaaserineqarpoq.

Suliassaqarfiit pingasut immikkut erseqqissarneqarput: Aningaasaqarnikkut aaqqissuusseqqinnerit, Danmarkimik killiliussamik isumaqatigiissut aamma EU-mit aningaasaliisoqarnissaa.

Naalagaaffimmit tapiissutit

Naalagaaffimmit tapiissutit amerlassusaat danskit akigititaanut nalimmassagaapput. Imaappoq Danmarkimi akitsoriartortoqaleraangat, naalagaaffimmit tapiissutit amerlisarput.

Kalaallit Nunaannili akit danskit akigititaannit ukiuni pingasuni kingullerni akisunerupput. Tamanna naalagaaffimmit tapinik nalikinnerulersitsivoq.

- Tamatuma nunatta karsiata isertitaanut artukkiiartornera, pisortat aningaasartuutaannik aqutsilluarnissap pisariaqaleraluttuinnarneranik malitseqartoq, aningaasaqarnermut naalakkersuisoqarfik allappoq.

Naalagaaffimmit tapiissutit ukiuni 20-ni amerlineruneqarnissaat Atassummit ukioq kingulleq siunnersuutigineqarpoq. Nunatta aningaasaqarnera siunissamut taamaaliornikkut isumannaarneqassaaq tamannalu ilutigalugu aaqqissuusseqqittoqarsinnaallunilu aningaasatigut imminut napatinnissamut aningaasaliisoqarsinnaassammat.

Naalakkersuisulli naalagaaffimmit tapiissutinik pinngitsuuisinnaajunnaariartulernissaq pisortatigoortumik anguniagaraat - nunatta karsianut kinguneqaraluarpalluunniit.

Taamaattumik ineriartornerup ilorraap tungaanut qanoq saanneqarnissaa apeqqutaavoq?

Sukannersumik aqutsineq

Attassiinnarnissamut Ineriartortitsinissamullu pilersaarut 2 ukiut pingasut matuma siorna saqqummerpoq. Allaaserisaq immikkut ilisimasalinnit suliarineqartoq, aningaasaqarnikkullu aaqqissuusseqqinnissamut periarfissanik sisamanik politikerinut isumassarsiorfigineqarsinnaasoq.

Ukiuni sisamani suliniutissat, iluarsaaqqinnissamut siunnersuutinik misissuiffiusut naalakkersuisut 2025-mi juunimi akuersissutigaat.

Aningaasaqarnermut siunnersuisoqatigiit 2027-p naanerani 2028-lluunniit aallartinnerani pilersaarusiamik nutartikkamik saqqummiussinissaat, Aningaasaqarnermut Naalakkersuisoqarfimmiit ilisimatitsissutigineqarpoq.

Taamaakkaluartoq naalakkersuisut aaqqissuusseqqinnermut ataatsimiititaliamik pilersitsipput. Ataatsimiititaliap aaqqissuusseqqinnissakkut allaffissornikkullu aaqqissuusseqqinneq aqqutigalugu aningaasaqarnikkut qanoq ililluta annerusumik periarfissaqalersinnaanersugut erseqqissunik pingaarnersiuinermillu inassuteqaatigissavaa.

Ataatsimiititaliap suliassai tallimaasut, tamarmik misissueqqarnissamut, nalilersuinermut misissuinermullu tunngasut tamatuma kingorna tulleriiaarlugit allattorpaat.

Aaqqissuusseqqinnermut ataatsimiititaliap suliassai tallimat

Allaffissornikkut qitiusumik allaffeqarfiup aaqqissugaanera sulisussaqarneralu nalilersorneqassaaq, ilaatigut oqaluttuarisaanermi aaqqiagiinngissutit marloqiusaasunillu aaqqissuussinerit suut pingaarnersiuinermik pisariillisaanermillu siunnersuuteqarfigineqarsinnaanersut paasiniarneqarlutik.
Namminersorlutik Oqartussat kommunillu suliassanik agguataareriaasiannik misissuineq, suliassanillu pisortanit ataatsimoorussamik aaqqiissuteqarnissamut periarfissanik nalilersuineq.
Ataatsimiititaliap sulinera PGK-ip ataani naatsorsuutigineqartumik Aaqqissuussinermut ataatsimiititaliap aaqqissuusseqqinnermullu ingerlariaatsit attuumassuteqartut atorlugit qanimut ataqatigiissaarinerit.
Malittarisassanik eqaannerusumik aaqqissuussinikkut aamma digitaliseriinikkut sunniuteqarluarnerulersitsinissamut siunnersuusiornerit, ilanngullugit suliassat naammassineqarnissaannut immikkoortuni naleqquttuni silassorissuusiap atorneqarnissaanut siunnersuusiornerit.
Ataatsimiititaliap siunnersuutai politikkikkut aalajangerneqareeraangasa malitseqartitsinermik piviusunngortitsinermillu akisussaaffilimmik ataavartumik aaqqissuusseqqinnermut immikkoortortaqalernissaanut siunnersuusiorneq.

Allisiguk

EU-mit aningaasaliissutit nutaat

EU-p 2028-miit 2034-mut missingersuutissani tulliuttuni nunatsinnut tapiissutit 530 millionit euronut marloriaatinngortinneqarnissaat siunertaraa - 4 milliard koruuninik naleqarlutik.

Aningaasaqarnermut Naalakkersuisoqarfik allappoq, ‘avataanit suleqatinit immikkut ittumik aningaasaliisoqarnissaa’ ukiuni tulliuttuni naatsorsuutigineqartoq.

EU-mit aningaasaliissutigineqarsinnaasut ilaatigut eqqartorneqarput.

Europakommissionimi siulittaasup Ursula von der Leyenip Nuummukarnissaraluarani folketingimut marsimi qinersisoqarnera pissutigalugu taamaatiinnaraa apriilimi saqqummiunneqarpoq.

Aamma atuaruk Qallunaat EU-mi ilaasortaatitaat: EU-mit tapit milliardilikkaat Kalaallit Nunaannik nukittorsaassapput - aqutsinatik

Tusagassiorfiup Euractivip nutaarsiassiinera naapertorlugu 150 millionit euronik - 1,1 milliardit koruunitut amerlatigisunik aningaasaliinissamut isumaqatigiissutip atsiornissaa pilersaarutaasimavoq.

- Aningaasaliissutit atugarissaarnermut, inuussutissarsiornermut politikkikkullu attaveqaasersuutinut suliniutit taperneqarnissaannut periarfissiipput taamaalillutik aaqqissuussaanikkut malitassat siunissarlu ungasinnerusoq eqqarsaatigalugu aningaasaqarnikkut piujuartitsinissamut tunngavissat pitsanngorsarsinnaassavaat, naalakkersuisoqarfik allappoq.

KALAALLIT NUNAATA EU-LLU SULEQATIGIINNERAT

EU-p nunatsinnut tapiissutigisartagai nunatta aningaasaqarneranut tulliullutik tapersiisuupput. Aningaasanut ukioq maannamut inatsit naapertorlugu nunatta aningaasaqarneranut ukioq maanna tapiissutai 250 million koruunit sinneqqavaat.
EU-p Kalaallit Nunaatalu akornanni isumaqatigiissutit aningaasaqarnermut tunngasut arlaqarput, aningaasaliinermut uku ukkatarineqarlutik; ilinniartitaaneq, aammali aalisarneq silallu pissussaa.
EU-p Ataatsimiititaliarsuata Kalaallit Nunaannut 2028-mit 2024-mut missingersuusiani takuneqarsinnaavoq tapiissutigisartakkani marloriaatinngortinniarai. Missingersuusiarli suli akuerineqanngilaq.
Kalaallit Nunaat Issittumi nunani kisiartaalluni EU-mik suleqateqarnermik isumaqatigiissuteqarpoq.
Kalaallit Nunaat EU-mit, taamani EF-imik ateqartumit, 1985-imi ilaasortaajunnaarpoq.

Allisiguk

Inuiaqatigiinnut aningaasaliinerusoqaraluartoq politikkerinut ilungersunartorsiortitsivoq. Pisortat missingersuutaat akit akitsoriartornerinit akitsoriartornerungaartussaanngillat - piviusumik siuariartornissamut malittassamik taaneqartarpoq.

- Aningaasat tamakkiisumik ilaannakortumilluunniit ingerlatsinermut aningaasartuutitut nalinginnaasutut aningaasaqarnermut inatsisip ilaanut ilanngunneqassappata piviusumik siuariartornissamut malitassaq tatineqangaatsiarsinnaavoq taamaalillunilu naalakkersuisut Inatsisartullu pingaarnersiuinerannut allanut killilersuilersinnaalluni.

- Taamaattumik avataaniit immikkut ittumik aningaasaliissutit missingersuusiornissamut inatsimmi taakkununngaluunniit attuumassuteqartumik qanoq pitsaanerpaamik aqunneqarsinnaanerat pillugu kingornalu naleqqussaasoqartariaqarnersoq pillugu erseqqissaasoqartariaqarpoq.

Peqqinnissaq Danmarkimiillu aningaasaliinerit

Naalakkersuisut Danmarkilu siorna septembarimi isumaqatigiissuteqarput, Danmark naalagaaffimmit tapiissutit qaavisigut ukiut sisamat ingerlaneranni 1,6 milliardit koruuninik aningaaliissasoq.

Aningaasat amerlanerpaartaat peqqinnissaqarfimmut maannamut atorneqassapput. Danmarkip kalaallit Danmarkimi suliaritittut 2029-p tungaanut aningaasartuutigissavai.

KNR-ip siorna februaarimi allaaseraa.

ANINGAASAT IMA AGGUATAARNEQARPUT

Danskit napparsimmavissuini kalaallinut peqqissartunut, Danmarkip maannamiit akilertaligassaanut 185 millionit koruunit immikkoortinneqarput.
Ataatsimut katillugit aningaasartuutaasinnaasut sinnerneqaratarsinnaanissaanut 15 millionit koruunit aamma immikkoortinneqarput.
Aamma 10 millionit koruunit 2026-mut immikkoortinneqarput, Kalaallit Nunaannilu peqqinnissaqarfinni sulisoqarnerulernissaanut ukiumut 15 millionit koruunit 2027-miit 2029-mut immikkoortinneqarput.
Danmarkip immikkoortitai Kalaallit Nunaanni 2026-miit 2029-mut suliniutinut aningaasaliinernullu, aningaasat tunngaviusumik isumaqatigiissutip 1,6 milliardit koruuniusut ilaaneerput.

Allisiguk

Peqqinnissaqarfik 66 millionit koruuninik siorna amigartooruteqarpoq.

Aningaasaqarnermut Naalakkersuisoqarfik Danmarkimiit aningaasat aningaasaliinissanut periarfissiineri pillugit allappoq. Aningaasallu oqimaaqatigiimmik missingersuusiornermut, atortunik nutarsaanermut siunissamilu aningaasartuutitigut tatineqarsinnaanerup isumaginissaanut atorneqarnissaat siunnersuutigalugu.

Illit isummat pingaartittaqaarput. Nutaarsiassaq pillugu isorisat nersualaarinerillu uani tikilluaqquagut.