Jesper Olesen nakorsanut pisortaaneertut atorfinippoq piffissami sulisussanik amigaateqarfiusumi suliassaanullu naatsorsuutigineqartussatut isigisaaqisumi

-  Aalajangiisarneq aqutsisuunerlu assigiinngissuteqarput. Uanga aqutsisunngulerpunga.

Peqqinnissaqarfimmi nakorsat pisortartaavat, Jesper Olesen, KNR-ip novembarip aallartinnerani oqaloqatigiartormani taama akissuteqaqqaarpoq.

Peqqinnissaqarfiup aningaasatigut, sulisut amerlassusaatigut suliassanillu oqimaaqatigiissaarinikkut tatineqarnerpaaffiani nakorsaanut pisortanngortumut tamanna qanoq isumaqarpa?

Tamanna pillugu aperaarput.

- Arlalinnik ilungersuutissaqarpugut. Innuttaasuni utoqqalisut amerligaluttuinnarput, taamaammat tamanna peqqinnissaqarfimmut  artorsartitsigaluttuinnarpoq, taanna oqarpoq.

Aammattaaq sulisinnaasut ikiligaluttuinnarput.

- Ullumikkutulli kiffartuussinissatsinnut ikippallaarpugut. Ukiualuit qaangiuppata ajornartorsiuteqalissaagut.

Jesper Olesen Dronning Ingridip Napparsimmavissuani nakorsatut inuusuttutut ukiut 26-t matuma siorna  sulilerami, nunatsinnut tikeqqaarpoq. 

Assi © : Emil Helms/Ritzau Scanpix

Nakorsatut immikkut ilisimasalittut naammasserusulluni kingusinnerusukkut  ilinniagaqalerpoq,  Nuummi nakorsiartarfimmi nakorsanut 2008-mi qullersanngorpoq. immikkoortortaqarfimmi nakorsaaninngorpoq. Nunap immikkoortuani Sermersuumi nakorsanut ukiut marluk qaangiummata pisortanngorpoq, taamanili taanna atorfigivaa. 

Maannamut.

Inuttaa nammineq aperigaanni, nakorsat pisortaattut suliassaata pingaarnersaat tassaavoq, politikerit aalajangiussaannik peqqinnissaqarfimmi ulluinnarni atuutsitsinissamik qulakkeerinninnissaq. 

Jesper Olesenilli atorfimmi nutaami akerlerluinnaanik sunniuteqarsinnaanini aamma neriuutigaa.

- Innuttaasunut kisiannili aamma politikerinut - suna piviusorsiorpalaarnersoq kisiannili aamma suna isumatusaarnerunersoq eqqarsaatigalugit, taanna oqarpoq.

Jesper Olesenip atorfittaavata tungaanit isiginnikkaanni, sulisoqarnerup tungaatigut silatusaartumik ingerlatsinikkut suliassaqarfinni aalajangersimasuni allannguisoqarsinnaavoq.

- Massakkut iliuuserisartakkagut aamma eqqarsaatigalugit. Tamanna inuit amerlanerusut iluaqutigissagaluarpaat. Peqqinnissaqarfimmilu neqeroorutigisinnaasatta pitsaassutsimikkut inissisimanerat allanngussagaluarpoq, taanna oqarpoq.

Isumatusaarnerusinnaavugut

Peqqinnissaqarfimmi ilungersuutassat aalajangersimasut tunngaviusumillu allanngugassat ilaat tassaavoq, nakorsiartut pillugit paasissutissanik nalunaarsueriaatsip pisoqalinera.

- Nakorsiartut pillugit paasissutissanik elektroniskiusumik nalunaarsueriaaseq atugarput atuinnarsinnaanngilarput. Atorunnaarsinneqalerpoq, taannalu sulinitsinni sakkutta pingaarnersaraat, Jesper Olesen oqarpoq.

Taamaattumik aaqqissuusseriaatsip pisoqalisup sumik taarserneqarnissaa piaartumik aalajangerneqartariaqarpoq.

- Nutaaliaanerulaartumillu taarserneqarnissaa neriuutiginarpoq, taanna oqarpoq ilassutigalugulu:

- Innuttaasut peqqissusaat pillugu paasissutissat pissarsiarinissaat ajornannginnerulerpat iluassagaluarpoq, aammattaarli innuttaasut paasissutissat imminnut tunngasut ajornannginnerusumik pissarsiarisinnaanngorpassuk.
Jesper Olesenili naapertorlugu, peqqinnissaqarfimmi sulisut inuit peqqissusaat pillugu nalunaarsukkanik paasissutissiiniarnerminnut minutserpaaluit atortarpaat.

- Assersuutigalugu nakorsaatinik aallernissaminnut uppernarsaatinik qanoq amerlatigisunik suli peqarnersut. Nittartakkatigut namminneerlutik tamanna alakkarsinnaappassuk isumatusaarnerussaaq, taava uagut taamaaliortariaqassanngikkaluarpugut, taanna oqarpoq.

Tamatuma saniatigut peqqinnissaqarfik ilungersuuteqarpoq atorfinnut piginnaasaqarluarlutik ilinniagalinnik sulisussaaleqilluni. Tamanna KNR-imit siornatigut saqqummiunneqarnikuuvoq.

Danmark nunarpullu peqqinnissaqarfiup pitsanngorsaavigineqarnissaa siunertaralugu oktobarimi isumaqatigiissuteqarput. Tamatuma saniatigut Danmarkimit 1,6 milliardit koruunit peqqinnissaqarfiup patajaallisarneqarnissaanut atorneqassapput. Assi © : KNR, Carsten Christensen

Jesper Olesenilli oqarnera naapertorlugu, nunani allani nakorsat immikkut ilisimasaqalerumallutik ilinniaqqittalertut amerliartuinnarput, tamannalu uggorivaa. 
- Imaassinnaavoq isit nappaataat pillugit imaluunniit naakkut kræfti aalajangersimasoq ilaat pillugu, immikkut ilisimasaqarlualersut.  Nunatsinnili nappaatit taakku atugaanngingajaavimmata taakkua nunatsinni aalajangersimasumik sulisorissallugit tulluarpallaanngillat, taanna oqarpoq.  
- Nakorsalli assigiinngitsunik piginnaasallit nunatsinni pisariaqartinneqarput. Nakorsat immikkut ilisimasallit pisariaqartinneqalissappata aggersarneqartarumaarput, Jesper Olesen oqarpoq.

- Siammasissumik katsorsaariaaseqarnissarput qulakkeerniarsariuassavarput. Tamannalu imaannaanngitsuuvoq, nakorsat tamatigoortut, immikkut ittumik ilisimatusarnikuunngitsut, nunarsuup sinnerani ikiligaluttuinnarmata.

Nakorsat nunanit allaneersut amigaatigilerutsigit, nunatsinni nakorsanngortitsisoqartariaqarnera paasineqartariaqarpoq, Jesper Olesen oqarpoq.
- Tamannalu iluatsilluarnissamut pingaaruteqarpoq. 

Nakorsaanertut immikkut ilisimasalittut ilinniarneq nunatsinni 2023-mili periarfissanngorpoq. Sulilu amerlanerit periarfissamik atuinissaat Jesper Olesenip neriuutigivaa. 

- Maani SANA-mi aalajangersimasumik atorfillit ilarpassui nakorsatut ilinniagalittut tunuliaqutaqarput, taanna oqarpoq.

Peqqinnissaqarfiup  immikkoortortaqarfiini allani tamanna aamma atuuppoq, assersuutigalugu tarnikkut nappaatilinnut immikkoortortaqarfimmi, taanna ilassuteqarpoq. 

- Taamaattumik nakorsat immikkoortortaqarfinni assigiinngitsorpassuarni atorneqarput.

Paatsoornermit naammagittaalliortoqartartoq

Aningaasaqarniarneq peqqinnissaqarfimmut piffissami sivitsortumi ajornartorsiortitsinerpaatut isigineqarpoq.
Aningaasassaaleqineq aamma ajornartorsiuterujussuunera Jesper Olesenip erseqqissaatigaa.
- Peqqinnissaqarfik aningaasaqarniarnerup tungaatigut maannakkut ilungersunartorsiorpoq. Aningaasat nunatsinni peqqinnissaqarfimmut immikkoortinneqartartut sipporlugit atortaratsigit isertugaataanngilaq, tamannalu aamma ajornartorsiutaavoq, taanna oqarpoq.
Jesper Olesenilli oqarnera naapertorlugu, aningaasaqarniarneq peqqinnissaqarfimmut killeqartitsisutuaanngilaq. 

- Inunnik atorfinnut tulluartunik pissarsisinnaannginnerput ajornartorsiutaavoq. Inuit taakku peqanngillat imaluunniit Kalaallit Nunaanniluunni sulinissartik orniginartinngilaat, taanna oqarpoq.

Peqqinnissaqarfimmi sulisut Nuummi ukioq kingulleq maajip aallaqqaataani akerliussutsimik takutitsipput, aalajangersimasumik atorfillit sulinerminni atugarissaarnerunissaat ilaatigut kissaatigalugu. Assi © : KNR / Markus Valentin

Politikerit innuttaasullu peqqinnissaqarfimmut piviusorsiorpalaanngitsumik naatsorsuuteqarfiginninnerisa kingunerisaanik peqqinnissaqarfimmut isorinnittoqartartoq, Jesper Olesen aamma isumaqarpoq.

- Atugassarititaasut atugaritillutigit ajoraluartumik naammassisinnaanngisatsinnik ilaanni naatsorsuuteqarfigineqartarpugut, taanna oqarpoq.

Peqqinnissaqarfik ullumikkutut pitsaatigisumik sullississappat inuiaqatigiit naatsorsuutaat naleqqussarluartariaqartut, Jesper Olesenip erseqqissarpaa.

- Peqqinnissaqarfimmi sulisut saaffiginnittarfimmiittut isornartorsiorneqannginniassammata, Kalaallit Nunaanni suut isumagisinnaanerigut isumaqatigiissutigissavarput, taanna oqarpoq.

-  Assigiinngitsutigut sullissinerusinnaasuugutta sulisut amerlanerit aamma iluarissagaluaraat Ilimagaara - taamaaliorsinnaanngilagulli.

Assersuutigalugu Qeqertarsuarmi napparsimaveqarfiup nalunaaqutaq sisamat kingorna matoqqasalernissaa peqqinnissaqarfimmiit septembarimi nalunaarutigineqarmat, tamanna Qeqertarsuarmi  ernumalersitsisorujussuanngorpoq naammagineqarnanilu.

Sulisoqarnerup tungaatigut atugassarititanik atorluaanissaq qulakkeerumallugu ammasarfik killilerneqartoq, peqqinnissaqarfimmi aqutsisut oqaatigaat. Nunalu tamakkerlugu innuttaasut peqqinnissaqarfimmut ulloq unnuarlu attaveqarsinnaajuarnerat, taakkua erseqqissaatigaat.

Jesper Olesen isumaqarpoq isornartorsiuineq eqqissiviinnerlu paatsoornerniit annerusumik aallaaveqartoq.

- Peqqinnissaqarfimmut suli attaveqarsinnaajuarput, taanna oqarpoq. 

Innuttaasulli peqqinnissaqarfiullu akornanni attaveqaqatigiinnerup pitsanngorsaavigineqarsinnaanera Jesper Olesenip aammattaaq erseqqissarpaa.

- Nakorsiartut arlallit nakorsaq oqaloqatigiumallugu peqqinnissaqarfimmut saaffiginnittarput, tamannalu sulisut ilaannit nakorsiartup oqarneratut iliuuseqarfigineqartarpoq, taanna oqarpoq nangillunilu:

- Taamaattoqartillugu nakorsiartup nakorsamut suna oqaloqatiginnissutiginiarneraa pinngitsoornata apeqqutigisarnissaa ilikkassavarput.

Jesper Olesenip<strong> </strong>Nuummi nakorsiartarfimmi nakorsanut qullersaatilluni&nbsp; kingornalu nunap immikkoortuani Sermersuumi nakorsanut pisortaatilluni, peqqinnissaqarfik peqqinnissaqarfimmilu unamminiagassat ukiorpaalunni ilungersuunneqartut ilisimasaqarfigai. Peqqinnissaqarfimmi nakorsat pisortaattut atorfittaamini kitsili maanna peerlugu, politikkikkut inissisimaffiup peqqinnissaqarfiullu akornanni akunnermiliuttunngorpoq. Assi © : KNR

Aammattaaq innuttaasut peqqinnissaqarfimmi sulisut ikiorniarlugit angisuumik iliuuseqarsinnaapput, taanna oqarpoq.

- Peqqinnissaqarfipput killeqarpoq. Peqqinnissaqarfimmi ajornartorsiutit aaqqiivigiumallugit iliuuseqarnerujartortilluta, inuit amerlanerusut ikiorsinnaavagut aammalu saaffiginneqaarneranit eqqortumik ikiuisinnaalluta, Jesper Olesen oqarpoq.

- Peqqinnissaqarfimmi sulisut inunnik ikiuerusuttorujussuupput, Jesper Olesen erseqqissaavoq.

- Peqqinnissaqarfimmit tunuliaqutaqartugut tamatta - peqqissaasut, nakorsat ernisussiortullu - inunnik ikiuerusukkatta taamatut ilinniagaqarsimassaagut, taanna oqarpoq. 

- Kisianni aamma sulisunik, sapinngisarput tamaat isumatusaarluta, inuttalersuinissarput pisussaaffigaarput, piffissami eqqortumi katsorsaariaaseq eqqortoq artorlugu inuit amerlanerpaat ikiorumallutigit, Jesper Olesen oqarpoq.