Suliniutit sisamat oqaluttuarisaanermik qulaajaanermi misissorneqassasut

Meeravissianngortitsinerit, inatsisitigut ataataqanngitsut, atuarfiit oqaatsillu aamma pinngitsaaliissummik nuutsinneqartarnerit suliffimmilu atugassarititaasut nunatta Danmarkillu ataqatigiinnerat oqaluttuarisaanikkut qulaajarneqarneranni ukkatarineqassapput.

Allattoq Ann-Sophie Greve Møller

septembarip 30-at 2026 10:25

Nutserisoq Ivalu Thorleifsen

Oqaluttuarisaanermik qulaajaanermi aqutsisut, Tenna Jensenip Daniel Thorleifsenillu, nunatta Danmarkillu ataqatigiinneranni suut qulaajarneqassanersut paasissutissiissutigaat.

Ilisimatusarfigineqartussani sisamani kalaallit meerartaannik meeravissianngortitsisarneq, inatsisitigut ataataqanngitsut, atuarfik oqaatsillu kiisalu nunatsinni innuttaasut nuuttarnerat suliffimmilu atugassarititaasut misissorneqassapput.

Tamanna oqaluttuarisaanermik qulaajaanermi suliniuteqartut tusagassiuutinut nalunaarummi allapput.

- Suliniutit pingaarutillit sisamat aallaavigalugit aallartissaagut, taakkua tamarmik immikkut aalajangernernik pingaarnernik kingunerisaannillu qulaajaassapput.

- Tamanna ilutigalugu piffissami pineqartumi suut ataqatigiinnersut pillugit paasissutissiisuussapput – assersuutigalugu atuarfiit, najugaqarneq, suliffiit inuillu inuunerminnik namminneq ilusilersuisinnaanerminnut periarfissaasa ataqatigiinnerinut tunngasut, Tenna Jensen tusagassiuutinut nalunaarummi oqarpoq.

Ilisimatuussutsikkut misissuinermi suliniutit sisamat

Meeravissianngortitsinerit

Kalaallinik meeravissiartaartoqarnernik, pingaartumik piffissap 1945–1980-ip iluani, misissuissaaq ilaqutaasullu aamma sunnerneqartut allat ingerlatseriaatsit kingunerilu qanoq misigisaqarfigisimaneraat ilisimatusaqatigiit misissussavaat.

Inatsisitigut ataataqanngitsut
Meeqqat uersakkat inatsisitigut inissisimaffiat pillugu siornatigut oqaluttuarissaanermik qulaajaanermeersut misissorneri ingerlanneqaqqissapput. Inatsisitigut ataataqanngitsut nalunaarsorsimasumik inatsisitigulluunniit akuerisamik ataataqanngillat. Nunatsinni meeqqanut 1974 sioqqullugu uersakkanut ataataasussaatitaanermik pisussaaffeqartitsisoqanngilaq, taamani inatsit nuna tamakkerlugu allanngortinneqarmat. Taamaalillutik meeqqat kina ataatagalugu paasisaqarsinnaasimanngillat kingornussisinnaatitaanatillu.
Atuarfiit, oqaatsit kinaassuserlu

Kalaallit Nunaanni atuarfiit aaqqissugaanerinik allanngortiterinerit, qallunaat oqaasii atuartitsinermi atorneqarnerat kalaallillu meerartaasa Danmarkimut atuariartortinneqarneri misissorneqassapput. Aalajangernerit taakkualu meeqqanut, ilaqutariinnut, oqaatsinut kinaassutsimullu sunniutaat suliniummi qulaajarneqassapput.

Najugaqarneq, inuussutissarsiorneq attaveqaasersuutillu
Sorsunnersuup Aappaata kingorna aaqqissuusseqqinnermi najugaqarfinnik inuerussaaneq, innuttaasut nuttarneri, avataanit suliartortitat, akissarsiat aamma sulinermi atukkat misissorneqassapput. Naalakkersuinikkut aalajangernerit qanoq ingerlanneqarsimanersut, inuillu inuunerinut aamma inuiaqatigiinnut qanoq kinguneqartitsisimanersut suliniummi isiginiarneqassapput.

Allisiguk

Innuttaasut peqataatinneqarnissaat suliniutini aamma pingaartinneqarnissaa, tusagassiuutinut nalunaarummi allassimavoq.

- Allagatoqqat qanoq aalajangiisoqarsimaneranik paasissutissiissapput. Inuit oqaluttuaat aalajangiinerit qanoq misiginarsimanerannik ulluinnarnilu qanoq sunniuteqarsimanerannik paasissutissiissapput. Taakkua tamarmik suliami mamianartumi matumani pisariaqartinneqarput, taamaattumik innuttaasunik peqataatitsineq suliniummut aalajangiisuussaaq, Daniel Thorleifsen oqarpoq.

Ukiuni sisamani piviusunngortinniarneqartoq

Naalakkersuisut danskillu naalakkersuisuisa qulaajaanerup, oqaluttuarisaanermut pingaarutillip sorsunnersuullu aappaannit maannamut pisimasunik nuanninngitsunik misissuiffiusussap suliarineqarnissaa, ukiut sisamat matuma siorna aalajangiuppaat.

DR-ip oqaluttuamik, kingorna spiralilersuisimanermi mamianartuliatut ilisimaneqalertumik, saqqummiussereernerata kinguninngua tamanna pivoq.

Ataatsimiititaliaq suliassamik killissanillu aalajangersaasussaq, 2023-mi isumaqatigiissutigineqarpoq ilisimatusarnermilu aqutsisussat ukiumi tulliuttumi toqqarneqarput.

Ilisimatusartut aqutsisui 2025-mi atorfinitsinneqarput ukiumilu tulliuttumi februaarimi suliniummut pilersaarusiaq tunniunneqarpoq.

Tusagassiuutinut nalunaarut naapertorlugu, suliniummut pilersaarusiaq, Danmarkimi qinersineq pissutigalugu, malinnaasussanut saqqummiunneqanngitsoorpoq.

Aamma atuarukOqaluttuarisaanermi pisimasunik qulaajaaneq mamianartuliorfiusimasoq maanna aallartittoq

Ilisimatusartut aqutsisui pilersaarusiamik tamatuma kingorna aaqqissuusseqquneqarput, ilisimatusarnermut missingersuut pillugu paasissutissanik nutaanik takkuttoqarlunilu Danmarkimi naalakkersuisooqatigiinni tunngavissiortoqarnera tamatumunnga pissutaapput, tusagassiuutinut nalunaarummi allaqqavoq.

Qulaajaaneq Ilisimatusarfimmi toqqammaveqarpoq suliassamullu immikkut ilinniarsimasunit ilaatigut Kalaallit Nunaanneersunit Danmarkimeersunillu ingerlanneqarluni.

Ilisimatusartut aqutsisui immikkut ilinniarsimasut eqimattat suleqatigalugit suliniut pilersaarusiorpaat.

Illit isummat pingaartittaqaarput. Nutaarsiassaq pillugu isorisat nersualaarinerillu uani tikilluaqquagut.