Suliffimmi juulli: Bussini qungujulasut umiarsuarmilu alapernaarsuummi juullimi nereqatigiinneq

Ullumikkut ullunilu tulliuttuni amerlanerpaajusugut sulinngiffeqarrallutalu atuanngiffeqarrakkatta, ilaquttatta ikinngutittalu peqatiginissaat piffissaqarfigaagut.

Inuiaqatigiilli juulli piinnarlugu uniinnarneq ajorput - sulimi juullip ulluini sulisussaasunik  inoqarpoq.

Utoqqaat illuanni sulisunit kilisaatini aalisartunut.

KNR-ip ammartagaa 'Suliffeqarfinni juulli', suliffeqarfiit assigiinngitsut qaammat matumani pisarnermit pikinerulaarnikut pulaarigut, decembarimi ullut tamaasa malinnaaffigisinnaanikuuat.

Allaaserisami matumani aamma ukiup ingerlanerani - aamma juullikkunni - sulinermik ingerlatitseqqittuartut ilai naapissavatit.

Bussertitsisunut 'pisarnertut pineq' 

Alfred Petersen 66-inik ukiulik juullikkunni sulisartutoqaavoq.

Nuup Bussiini 2014-imiilli bussertitsisuuvoq, taamaattumillu decembarip 24-anni juullillu ulluini allani sulineq sungiusimavaa.

- Bussit tamangajammik juulliaqqami unnukkut arfineq-marluk tungaannut ingerlasarput. Aammami ilaquttagut ilagisussaagatsigit, taanna Nuup Bussiini bussit uninngavianni KNR-imit naapinneqarami taama oqarpoq.

Bussit sungaartut arlallit tassani uninngapput.

- Bussertitsisunut aqaguani ulloq nalinginnaasunngoqqittarpoq, suna tamarmilu pisarnermisut ingerlaleqqittarpoq, naak juulleraluartoq, Alfred Petersen oqarpoq.

Alfred Petersen 2014-imiilli Nuup Bussiini bussertitsisuuvoq. Bussit tamarmik juullikkunni ullorissanik nivinngaavigineqartarput, juullikkunnilu angalasut ulapaartut ilassinissai Alfred Petersenip pingaartitaraa. Assi © : KNR

Juullip tungaanut Nuummi ulapaartoqartarpoq - inuppassuit bussinut ilaasarput bussillu inunnik ulikkaaqqasaqaat.

- Aappi. Inuppassuimmi pisiniarfiliarniarlutik, suliartorniarlutik angerlaleraangamillu bussertarput.

Alfred Petersenip inuit ilassiorniarlugit juullimillu pilluaqquniarlugit iliuuseqartuaannarpoq.

- Inuit qungujulammata nuannaarmatalu nuannertuaannarpoq, taanna oqarpoq.

24. decembariunerali piinnarlugu sulinerup ingerlanera bussertitsisumut Alfred Petersenimut annerusumik allannguuteqarneq ajorpoq.

- Toqqaannartumik oqaraanni uagutsinnut bussertitsisunut nalinginnaasumik angallassineruinnarpoq.

Kangilinnguani sakkutooqarfimmi pisortaq juullimut pinnersaatinik illunit inuerunnikunit aallertoq

Aammattaaq nunap kujasinnerusortaani ukiup ulluini tamani sulisartunik inoqarpoq, aamma juulliaqqami.

Inuit pingasut sakkutooqarfimmi Kangilinnguani Arsummut qanittumiittumi illutoqqanik ukiup ingerlanerani nakkutilliisarput.

Taakkua ilaat marluk tassaapput Tim Andersen aamma Kristoffer Jørgensen.

Pingajorisartik ikiortigalugu illuni pærinik taarsersuineq, ruujorinik qaarnikunik iluarsaassineq, illut qalissiaanik iluarsaassineq isumagisarivaat - illullu kiassaataata qaminnginnissaat aamma isumagisaralugu.

- Kiassartariaqakkatsinnik illuuteqarpugut. Nakkutiginnittussaqanngikkutta ruujorit qaararsinnaapput. Tamannalu ajussaaq, Tim Andersen mekanikeritut ilinniarsimasoq, maannalu sakkutooqarfimmi pisortaagallartoq, oqaluttuarpoq.

I 2012 lukkede lagde man Grønland og Færøernes kommando sammen og flyttede hovedsædet til Nuuk. Dermed blev hovedkvarteret i Grønnedal lukket. Siden 2018 har der været udstationeret tre fra Forsvaret til at vedligeholde og se efter bygningerne på Station Grønnedal. En udstationering varer typisk to år. Assi © : Privafoto

Taanna Kangilinnguani Station Grønnedalimi ukiut pingasut sinnerlugit suliartortitaanikuuvoq marsimilu angerlassalluni.

Tim Andersen Sisimiuni inunngorpoq, 1982-imili Danmarkimi najugaqarluni.

- Illersornissaqarfimmi sulileramali Kalaallit Nunaannut suliartornissara takorluugaraara, tamaanngaanneersuugama. Kalaallit Nunaat takoqqillugu, allatulli, taanna oqarpoq.

Kristoffer Jørgensen, radioqarfiit pillugit immikkut ilisimasalik, Station  Grønnedalimut juunip naaneraniilli suliartortitaavoq aggustimilu 2027-p tungaanut radioqarfimmiissaaq.

Naak radioqarfimmi siornatigtu juullisiornikuunngikkaluarluni, Kristoffer Jørgensenip juullisiornissami nuannersuunissaa naatsorsuutigaa.

- Ulluinnarnimi nalinginnaasumik nuannisaqatigiittaratta juullisioqatigiinnissarput ajornavianngilaq, taanna oqarpoq.

Tim Andersen (saamerleq) aamma Kristoffer Jørgensen (talerperleq) pingajoqarlutik Kangilinnguani sakkutuut imarsiortut radioqarfianni suleqatigiipput. Taamaattumik taakku pingasuullutik ukioq manna juullisioqatigiilerput.  Assi © : KNR

Ukioq mannali marluinnaallutik juullisiornavianngillat. 

Ukioq manna iluatsitsinerulaarpugut umiarsuaq alapernaarsuut Thetis decembarip 23-ata 26-atalu akornanni tamaaniissammat. Taamaattumik taakkua juullisioqatigissavagut, Kristoffer Jørgensen oqarpoq.

- Umiarsuarmut qaaqquneqassaagut, taava juullimi nereqatigiillutalu orpik kaavissavarput, Tim Andersenip ilassutigalugu oqaatigaa.

Taasumap ilaquttat najornagit ungasissumi juullisiorneq sungiusimavaa. Qitornaasalu inersimasunngoreernikut juullimut tunissutinik nassiussisarnerat oqaluttuaraa.

- Tunissutilli najukkamut manga apunneq ajorput, tamaattumik Arsummut angalalluta aasarpagut, taanna oqarpoq. 

Tim Andersen, radioqarfimmi pisortaagallartoq, Kalaallit Nunaanni ukiut pingajussaa ilaquttani Danmarkimiittut najornagit juullisiussaaq.  Kangilinnguani juulli Sisimiuni meeraanerminut eqqaanartippaa. Assi © : Privatfoto

Danmarkimit juullimut orpimmik nassiussisoqartarpoq. Suliartortitaasullu pinnersaalaartarput, Tim Andersen oqaluttuarpoq. 

- Tamaani juullisiorngaaleratta juullimut pinnersaataateqarpianngilagut, taanna oqaluttuarpoq.

- Taamaattumik illut qimaannarneqarnikut qaliaalu ujaasiffigalugit radioqarfimmut juullimut pinnersaataasinnaasunik nassaartorpunga.

Kiap ulloriap nivinngarnissaa suliassarisarpaa? 

- Uanga, Tim Andersen oqarpoq.

Juullimi nuannisaqatigiinneq qatserisartut akornanni ataqatigiilersitsisoq

Nuummi qatserisartut qatserisartoqarfimmi juullisiorneq ajorput.

Illoqarfimmili sumiiffinni assigiinngitsuni - juullimi nereqatigiinnerit, orpiliarnerit tunissutissiassanilluunniit puuiaanerit nalaanni - qatserisartut 14-it kalerrisaarisoqarnissaa piareersimaffigaat. 

- Kalerrisaaisoqalissagaluarpallu taava ajassaat savillu nerriviup qaavanut ileriarlugit atisalersoriarluni aninissaq tullinnguutissaaq, Jens Dahl Nuummi qatserisartoqarfimmi upalungaarsimanermut pisortaq oqaluttuarpoq. 

Upalungaarsimanermut pisortaq Jens Dahl Sisimiuni 1988-imi qatserisartutut ilinniarsimasunngorpoq. Juullip ukiortaallu nalaat ulapaarfiusarnera oqaatigaa, juulliararli siornatigornit naneruutaannarnik atuisoqarnerugaklarneranit ulapaarfiunnginnerujussuusoq oqaluttuaraa.  Assi © : KNR

Qatserisartulli piareersiasut 14-it angerlarsimaannarlutik piareersimaannarsinnaajuarnikuunngillat. 

Upalungaarsimanermut pisortaq 1998-imiilli qatserisartuusimasoq naapertorlugu, naneruutit siornatigornit atorneqannginnerupput.

-Siornatigumut naleqqiullugu annikinneerarsuanngornikuuvoq, tassanilu peqqutaanerpaavoq naneruutit ikumasut siornatigut amerlasoorujussuunikuummata, taakkulu tunngaviunerpaasarlutik avalattarnitsinnut kisianni ukiuni makkunani naneruutit bateeritortut atorneqarnerupput, taanna oqarpoq.

Qatserisartutut suleqatigiinnermi ataqatigiinneq pingaarnerpaat ilagaat, Jens Dahl oqaluttuarpoq.  Assi © : Birgitte Kjeldsen (KNR)

Qatserisarfik decembarimi ajungitsuliorluni qatserisarfimmi sulisunut ilaqutaanullu juullerpallaartitsisarpoq.

- Ileqquusoq malillugu juullip ulloriaanik nivinngaasuisarpugut. Meeqqatsinnut orpiliartitsisarpugut aamma qatserisartunullu juullimi nuannersumik ataatsimuualaartitsisarluta, Jens Dahl oqarpoq.

Ilissi qatserisartut akornassinni decembarimi juullerpalaartitsisoqarnissaa sooruna pingaaruteqartoq?

- Attaveqaqatigiilluarnissarput ataatsimoorlutalu suleqatigiilluarnissarput pingaaruteqarpoq. Ajutoortoqartillugu ikuallattoqartilluguluunniit eqqortumik isumannaatsumilli suleqatigiittariaqarpugut, Jens Dahl oqarpoq nangillunilu:

- Suliassarisarput isumaqatigiinngissutigilernagu.

Decembarip qaammataani katerisimaartitsinerit tassuuna iluaqutitaqarput, taanna oqaluttuarpoq.

- Ukioq qaangiuttoq, qanoq pisoqarsimanera, uagutsinnut qanoq isumaqarnersoq qanorlu misiginerluta oqaloqatigiissutigisarpagut.

Assi © : Birgitte Kjeldsen (KNR)

Sikunik nalunaarsuisartoq: Sikusimanerpaaffiani suliassakinnerpaaffiusarpoq

Kalaallit Nunaanni ukioq naallugu – aamma juullikkunni –  pingaarutilinnik nunatsinniinnaanngitsoq suliaqartoqartarpoq.

Jens Jakobsen DMI-p Københavnimi qullersaqarfiani sikunik alapernaarsuisarfimmi sikunik assilianngortitsisartutut sulivoq. Ukiunilu 17-ini taamatut suliaqarpoq.

Tassani sermip pinngoriartornera kangerlunnilu Kalaallit Nunaatalu imartaanni nikerarneri malinnaaffigisarpai.  

- Imarsiornerup isumannaatsuunissaa pingaarnertut suliassaraarput, taanna oqarpoq.

DMI-p qullersaqarfia Østerbromippoq Københavnimi. Sikunik alapernaarsuiffik Kalallit Nunaanni sikut pillugit inunnut paasissutissiisartoq tassani inissisimavoq.  Assi © : Privatfoto

Sikunik assilianngortitsisartut ukiup ingerlanerani satellitsikkut assilisanik sukumiisumik misissuisartut assilianngortitsisartullu arfineq-pingasuupput, suliaallu aalisartunit piniartuniillu aamma Royal Arctic Linemit kilisaatiniillu anginerusunit atorneqartarput.

- Suliassanik suliarinnittuuvugut pissarsiarineqartuarsinnaavugullu. Immamiittut sikut pillugit paasissutissanik pisariaqartitsigaanni, kialluunniit oqarasuaatikkut sianerfigisinnaavaatigut e-mailikkullu allaffigisinnaalluta, Jens Jakobsen oqarpoq. 

Naak tamanna imminut assortorpalukkaluartoq, sikunik alapernaasuisarfik juullikkunni immap sikoqarnerpaaffiata nalaani suliassakinnerpaaffiusarpoq.

Jens Jakobsenip oqarnera naapertorlugu tamanna takornariartaassuit, takornarialerisut sunngiffimmilu umiatsiartartut aasakkut angalanerusarmata ukiukkut immakkut angalasukinneruneranik peqquteqarpoq. 

- Angalanermik sungiusimasaqarluartut Kalaallit Nunaanni decembarip qaammataani immakkut angalasarput, taamaattumik ukiukkut ulapaarunnaamisarpugut, taanna oqarpoq. 

Juullimilu tamanna aamma atuuppoq. RAL-ip umiarsuaatai amerlanerit umiarsualivimmi taamaalinerani talinngasarput, Jens Jakobsen oqarpoq.

Jens Jakobsen sikunik alapernaarsuiffimmi sikunik nalunaarsuisutut ukiuni 17-inngulersuni sulivoq. Kalaallit Nunaanni Namminersorlutik Oqartussani tamanna sioqqullugu allaffimmiutut ukiuni marlunni atorfeqarnikuuvoq. Assi © : KNR

- Juullikkunni sulisukinnerulaartarpugut, taamaattumik sikunik alapernaarsuisuni decembarip 24-ani arfineq-pingasuniit tallimat tungaannut ataatsimik sulisoqartarpugut, taanna oqarpoq nangillunilu: 

- Sikorsuaq Nunap Isuata (Kap Farvel) eqqaanut pisimappat, inuit sikorsuaq avaqqullugu angalasinnaanissaat pingaarnertut suliassaraarput.

Aammattaaq juullikkut eqqissisimanarnerunerat allaffimmi juullerpalaartunik nuannersaanissamut orpiliamik juullillu ulloriaannik decembarimi pinnersaasersuinissamut piffissaqarnerulersitsisarpoq.

Jens Jakobsen juullikkunni arlaleriarluni sulisussaatitaanikuuvoq.  

- Ilaquttat juullimi angerlarsimaqatigalugit unnukkut nereqatigisinnaanagit juullilluunniit ulluini sutoqatigisinnaanagit soorunami uggornalaartarpoq. Juullerpalutsitsiniarlutali illinnartunik tamaani ulloqeqqasioqatigiinniartarpugut, taanna oqarpoq.