Ataatsimut isigalugu: Trumpip Kalaallit Nunaat perusukkaa
Amerikamiut præsidentiata Kalaallit Nunaat perusuppaa. Tamanna 2026-p aallartinnerani sapaatip akunnera qaangiutiinnartoq ersarilluinnalerpoq.
Naallu Trump Kalaallit Nunaannut tunngatillugu ukiup ataatsip missaani nipaalluinnarsimagaluartoq Amerikamiut allaffissornikkut ingerlatsivianit sammineqangaatsiaqqilerpoq, tassanilu Kalaallit Nunaannut sakkutuuliisoqarsinnaaneranik Kalaallit Nunaallu pisiarerusukkitsik oqaatigineqaqqilluni.
Ulluni kingullerni pisut paasisimanngikkukkit uani atuarsinnaavatit:
Decembarip 22-at 2025:
Trump Kalaallit Nunaannut immikkut aallartitassamik toqqaavoq. Naalagaaffiup immikkoortuani Louisianami guvernøri, Jess Landry tassunga toqqarneqarpoq. Landry USA-p kujataani naalagaaffimmi guvernøritut atuunnermi saniatigut immikkut aallartitaassaaq, taannali Issittumut tunngatillugu ilisimasaqanngingajavittoq, professorimut ikiorti Alaskami Fairbanksimi Arctic Security and Resilience Universitymi aqutsisoq aamma Amerikamiut sakkutooqarnermi ilisimatusarfianni – Modern War Institutemi sulisoq, Troy J. Bouffard dr.dk-mut oqarpoq.
Jess Landryp Donald Trumpip Kalaallit Nunaannik USA-mut ilaatitsilerusunnera siusinnerusukkut taperserpaa.
Trumpip “nunami isumannaallisaanermut tunngatillugu” Kalaallit Nunaata aqulernissaa kissaatigigini akunnialuit qaangiummata uteqqippaa.
Januaarip 4-aat 2026:
Kalaallit Nunaata assinga Amerikamiut erfalasuata qalipaataanik qallersimasoq inoqatinut attaveqaqatigiittarfimmi X-imi saqqummersitaq, nunarsuaq tamakkerlugu takuneqaqattaarpoq. Naatsumik oqaasertalerlugu “SOON” (erngiinnaq, aaqq.).
Saqqummiussisoq tassaavoq, Donald Trumpip pisortaqarfiani atorfiliusimasoq Amerikamiu podcastertartoq Katie Miller. Taassuma Præsidentip Illorsuani atorfilittat pisortaata tullersortaa Stephen Miller uigaa.
Saqqummiussaq USA-p sakkutuui Venezuelami illoqarfiit pingaarnersaanni Caracasimi pitoraassinerisa kingorna, nunallu præsidentia Nicolas Maduro nulialu tigusarimmatigit, saqqummiussaq ulloq unnuarlu qaangiutiinnartoq siammarterneqarpoq.
Saqqummiussaq Danmarkip USA-mut aallartitaanit, Jesper Møller Sørensenimit nalinginnaanngitsumik oqaaseqarfigineqarpoq, taanna allappoq: “USA-p Kunngeqarfiullu Danmarkip akornanni atassuteqarneq eqqaasitsissutigilaarlugu: Qanimut iligiippugut, taamalu suleqatigiiginnartariaqarluta. USA-p isumannaatsuunera Kalaallit Nunaata aamma Danmarkip isumannaatsuuneraat.”
Naalakkersuisut siulittaasuat, Jens-Frederik Nielsen qisuariaateqarluni Facebookikkut allappoq: “Assi Nunarput Amerikap erfalasuanik qalligaq, sumilluunniit allanngortitsinngilaq. Nunarput tuniniagaanngilluinnarpoq, siunissarpullu inuit attaveqatigiittarfianni oqallittarfiisigut ilusilersorneqassanngilaq. Assiliaq ataqqinninngilaq.”
Januaarip 5-aat 2026:
Trumpip Kalaallit Nunaannut iliuuseqarnissani naatsorsuutigineraa Air Force Onemi aperineqarnerpoq.
- Kalaallit Nunaat eqqartornianngilara. Venezuela, Rusland Ukrainelu eqqartorusuppakka, Trump akivoq.
- Kalaallit Nunaat qaammatit marluk qaangiuppata isumakuluutigissavarput. Kalaallit Nunaat ullut 20-t qaangiuppata oqaluuseritigu, nangilluni oqarpoq.
Trumpip sooq “qaammatit marluk” aamma “ullut 20-t” oqaatiginerai erseqqinngilaq. Taassumali “USA-p Kalaallit Nunaat USA-mi sillimaniarneq pillugu pisariaqartikkaa” uteqqippaa.
Europami siuttut ullormi tassani tapersiisut:
Sverige, Norge, Finland, Tyskland, Tuluit Nunaat aamma Frankrig tamarmik Kalaallit Nunaannut tapersiipput, taakkulu “killeqarfiit pissaaneq atorlugu allanngortinneqarsinnaanngitsut” innersuussutigaat.
Pilersaaruteqarpa?:
Aaja Chemnitz IA-meersoq Folketingimi ilaasortaasoq, taanna ullormi tassani ima oqaaseqarpoq: - Nunarsuup allarluinnartunik isikkoqarnissaanut piareersartariaqarpugut. Oqaaseqaatit nunatsinneersut Trumpip tungaaniit ataqqineqannginnerat ersarilluinnarpoq. Taamaammat innuttaasunut toqqissisimanermik pilersitsinissamut iliuuseqarnissarput pingaaruteqarpoq.
Jens-Frederik Nielsen aamma immikkut ilisimasalik eqqissisaasut:
Naalakkersuisut siulittaasuat tusagassiortunik unnukkut katersortitsinermi eqqissisaavoq:
- Nunarput Venezuelamut sanillersuunneqarsinnaanngilaq. Nunatsinni tamat oqartussaaqataanerat aallaavigineqarpoq ukiorpassuarnilu taamaappoq, taanna oqarpoq.
Taassuma oqarnera naapertorlugu nunatsinnut sakkutooqarnikkut iliuuseqarnissaq naleqqutinngilaq. Taassuma upalungaarsimasut taama pisoqarnissaanut piareersimajumaartut oqaatigaa.
- Pisimasut kingulliit pissutigalugit taama pisoqarsinnaanera naalakkersuisut paasivaat. Inissisimaffippulli uaniinngilaq, unnuap ingerlanerani tiguarneqarsinnaalluta.
Hans Peder Kirkegaardip tamatumani isumaqatigaa. Taanna naalakkersuisuni illersornissamut sillimaniarnermullu politikki pillugu immikkut siunnersortaasimavoq, sillimaniarnermut politikki pillugu maanna ph.d-liuleruttorluni.
- Jens Frederiup tigusaajartorneqarnissaa ernummatigissanngilarput. Aamma sakkutuut nunatsinnut takkuteriasaarnissaat ernummatigissanngilarput, Hans Peder Kirkegaard KNR-ip radiukkut aallakaatittagaanut, Nunatta Nipaanut oqarpoq.
Januaarip 6-iat 2026:
Partiit siulittaasui KNR-ikkut oqallitsinneqarput, siulittaasullu arlallit oqariartuutaat ersarippoq: - Nato maanna ilannguttariaqarpoq, Siumup siulittaasua, Aleqa Hammond aamma Inuit Ataqatigiit siulittaasuat, Múte B. Egede oqarput.
- Natomi iligut suleqatigisariaqarpagut. Socialmediatigut saqqummertaqattaarunnaarluta iligut suleqatigalugit maanna iliuuseqartariaqalerpugut, IA-p siulittaasua oqarpoq.
Januaarip 7-iat 2026:
Amerikamiut nunanut allanut ministeriata, Marco Rubiop Kalaallit Nunaannik tiguaaniartoqassannginneraraa Frankrigip nunanut allanut ministeriata, Jean-Noël Barrotip Rubio oqaloqatigereerlugu oqaatigaa. Nutaarsiassaqartitsivik Reuters allappoq.
Rubiop nunanut allanut naalakkersuisumik Vivian Motzfeldtimik (Siumut) aamma danskit nunanut allanut ministeriannik, Lars Løkkemik sapaatip akunnerata tulliani ataatsimeeqateqarnissi ullormi tassani uppernarsarpaa. Sumi qaqugulu ataatsimiittoqarnissaa paasissutissiissutigineqanngilaq.
Pisimasoq uteqqittoq
Præsidentip ernera, Donald Trump Jr. Nuummut tupatsitsilluni ullormi ataatsimi januaarip arfineq-aappaani ukioq ataaseq matuma siorna tikeraarpoq. Nuummiilluni teqqianik MAGA-nik allassimasunik tunioraanerata ilutigisaanik præsidenti tusagassiortunik katersortitsivoq, taassumalu Kalaallit Nunaannik aqutsilernissaminut sakkutuulersuinissaq itigartitsissutiginiarnagu siullermeertumik oqaatigaa.
Naalakkersuisut taamani siulittaasuat, Múte B. Egede aamma (IA) ministeriuneq Mette Frederiksen tusagassiortunik ullualuit qaangiuttut katersortitsipput.
“Kalaallit Nunaat kalaallit pigaat, Qallunaajorusunngilagut, Amerikamioorusunngilagut kalaaliorusuppugut”, Múte B. Egede tusagassiortunik katersortitsinermi oqarpoq.
USA-mit tatineqarneq ingerlaannarpoq.
Præsidenti Amerikamiut kongressianni oqalugiarnermini kalaallinut inunnut toqqaannartumik oqaaseqarpoq.
- Illersussavassi, pisuunngortissavassi, ataatsimoorlutalu Kalaallit Nunaat takunikuunngisaannakkassitut kivissavarput, præsidenti State of the Unionimi oqalugiarnermini oqarpoq.
Taanna Inatsisartunut qinersinerup nalaani taama oqaaseqarpoq.
Kalaallit partiivisa siulittaasui marsip 14-ianni ataatsimoorlutik tusagassiuutinut nalunaaruteqarput, tassanilu USA-mut itigartitsissuteqarput: “Uagut - Partiit siulittaasui - Kalaallit Nunaanik tiguaaniarnermik aamma aqutsiniarnermik siunertaqarnermik oqaaseqartoqarnera akuerinngilarput. Partiini siulittaasutut akuerinngilarput nunat ikinngutigiit aamma illersornissakkut ataatsimooqatigiit akornanni taamatut pissuseqartoqarnera”, nalunaarummi allassimavoq.
Tamatuma aqaguani inuit 1.000-t tikillugit amerlassuseqartut Nuummi, Sisimiuni Qaanaamilu Donald Trumpimut akerliussutsimik takutitsissuteqarput, taakku naammaleqaaq oqariartuutigaat.
Pisulli tassani uninngillat. Amerikamiut Usha Vance præsidentip tullersortaata, J.D. Vancep nulia Avannaata Qimussersuanut malinnaajartorusuttoq apriilip aallartinnerani nalunaarutigaat. Aqutsisoqarfimmit qullersat arlallit – matumani nunap sillimaniarneranut siunnersorti, Mike Waltz aamma J.D. Vance aamma peqataaniarlutik kingorna nalunaaruteqarput. Tikeraarnissaalli Amerikamiut sakkutooqarfiannut Pituffik Space Basemut tikeraarnissanngortinneqarluni allanngortinneqarpoq.
