Podcast: Suliffissuit mingutsitsinerat Tunumiut timaannut pisartoq

Kalaallit danskillu ilisimatusartut nakorsallu ulluni makkunani Ittoqqortoormiiniipput, taakku misissussavaat piniagassat uumasut akoorutissanik ulorianartunik pillit, Tunumi innuttaasut peqqissusaannut qanoq akornutaasinnaatiginersut.

- PFAS, kviksølvi, PCB allallu akoorutissat ulorianartut uani pineqarput. Taakku akoorutissat timimiileraangata kinguneqarnerluttarpoq. Nalunngilarput Savalimmiuni inuit aamminni PFAS-eqarpallaartut akiuussutissamik kapitereeraangamik timiminni akiuussutissalioruminaatitsinerusartut, Aarhus Universitetimi uumassusilinnut pinngortitamullu ilisimatusarfimmi, Institut for Ecosciencemi professori, Christian Sonne oqarpoq.  

PFAS-illumi timip akiuussutissaliorneranut sunniuteqarsinnaanera paasiniarlugu, ilisimatusartut nakorsallu Ittoqqortoormiini pissutsinik maanna misissuipput. Innuttaasut timiminni akiuussutissalioruminaatsitsinerussappata, meeqqat inersimasullu allanut sanilliullugit amerlanerusunik akiuussutissalerneqarnissartik pisariaqartissinnaavaat.   

- Nualluummut imaluunniit coronamut ukiumut ataasiarluni kapitinnerup naammattannginneranik kinguneqarsinnaavoq. Immaqa Tunumi innuttaasut meerartaasa akiuussutissamik kapineqartarnerat sukateriffigineqassaaq. Suli naluarput. Taamaammat misissuivugut, taava peqqinnissaqarfiup nalilersorsinnaassavaa Tunumi imarmiunik nerisaqarfioqisumi akiuussutissamik kapitittarneq sukateriffigineqassanersoq, Christian Sonne nassuiaavoq.   

Eqqarsarnartoq

Tunumi innuttaasut timaanni angisuumik PFAS-eqarnerannut pissutaasut annerit marluupput. 

Tassa uumasut piniagassat soorlu puisut nannullu nerisanut pingaaruteqarluinnartuupput. Avatangiisinillu mingutsitsinerujussuaq anori immallu sarfai aqqutigalugit Issittumut annguttarpoq. 

- Eqqarsarnartorujussuuvoq. Uumasut peqqinnartut ukiuni tuusintilikkuutaani inuussutigalugit nerisarisarisimasat Issittumi uumaannarsinnaanermut tunngaviusut pineqarput. Nunarsuarmili suliffissualersuinikkut avatangiisinik mingutsitsisoqalerpoq, Issittumilu pinngortitamut pisarput, Christian Sonne oqarpoq.

Scoresby Hammeken (Inuuta) ukiut 40-t sinnerlugit piniartuuvoq. Taassuma piniagassat avatangiisinut uloriarnartunik timaanniittoqarnera nalunngilaa, nerisannaanili allanngortinnialersaanngilai.  Assi © : Privatfoto

Taamalu paasisaqarneq pissutigalugu Ittoqqortoormiini ukiorpanngortut matuma siorna iliuuseqartoqarpoq. Meeqqerivik Paarsisor-mi ukiut qulit missaanni nanuminertortitsisoqarsimanngitsoq meeqqerivimmi aqutsisoq, Lone Madsen oqarpoq. 

- Paasitinneqarpugut meeqqat kinguaassiutimikkut ineriartortuassappata illersorniarutsigillu nanuminermik sassaalliiffigisarunnaassagigut, pissutigalugu nannut peqqissutsimut akornutaasinnaasunik akoqarpallaalersimammata. Taakku siunissami namminneq meerartaarsinnaanissaat sunnerneqarsinnaasoq paasitinneqarpugut. Angajoqqaat akerliliinngillat. Meeraat illersorniarigut paasivaat, taanna oqarpoq. 

Uumasut piniagassat peqqissutsimut ulorianartunik akoqarnerannik ilisimatusartut paasisaqarnerat aamma innuttaasunut qanoq isumaqarnersoq paasisaqarfigerusukkukku immikkoortoq ”Puisi suaasat ulorianartunik akoorutissaqalaartut” tusarnaarsinnaavat, taanna podcastimi nangeqattaartuni Nunarsuup avannaanit ilisimasat-ni kingullermi saqqummersumiippoq.    

Immikkoortoq KNR.gl-imi akeqanngitsumik tusarnaarneqarsinnaavoq imaluunniit illit podcastinik tusarnaarfigisartakkanni.

Podcasti nangeqattaartumut aningaasaliisuuvoq Carlsbergfondet, aallakaatitassiallu kalaallisut danskisullu tusarnaarneqarsinnaapput.

Uani tusarnaaruk: Nunarsuup avannaanit ilisimasat - Puisi suaasat peqqinnanngitsunik akoorutissaqalaartut