Podcast: Ilisimatusartut qimmeq qimuttoq paasisaqarfigigaat

Kalaallit qimmiannik ilisimatusarneq pinerluttoqarsimatillugu paasiniaanermut assingusinnaavoq. Ilisimatusartut piniartullu akornanni eqqarsaataajuartarsimasoq ilisimasaqarfiginerulerniarlugu ukiorpaalunni paasiniaasoqarpoq. Qimmit qimuttut amaqqunik akuneqartarsimappat?

Paasiniaasup aappaa tassaavoq Ilisimatusarfimmi ph.d.-nngortoq, Manumina Lund Jensen. Taassuma qimmit amaqqunik akuneqartarsimanersut paasiniarlugu piniartut qimmeqartarsimasullu namminneq misigisaat aallaavigalugit oqaluttuartittarsimavai. Qimmit immikkuullarinnerusumik piginnaaneqalersinniarlugit piniutikkuminarnerulersinniarlugillu taama akuneqartarsimasut oqaluttuarineqarpoq. 

- Inuit namminneq qimminik amaqqunik akusanik takusimasut misigisaqarsimasullu oqaluttuarisartagarpassui tusartarpakka. Oqaluttuarineqartartulli piffissap ingerlanerani oqaluttuaannartut isigineqaleriartortut malugaara. Taamaammat iternga tikillugu misissuiniarlunga aalajangerpunga, Manumina Lund Jensen oqarpoq. 

DNA-t amarortaqanngitsut

Oqaluttuarineqartartunik qularutiginninneq sananeqatinik misissuinermit pissuteqarneruvoq. Qimmimmi kingornussisaataat amaqqup sananeqaataanik ilaqanngitsut ilisimatusartut paasivaat. Mikkel Holger Strander Sinding Pinngortitaleriffimmi aamma Københavns Universitetimut attuumassuteqarpoq, qimmillu qimuttut kingornussisaataat ilisimasaqarfigilluarlugu. 

- Qimmit qimuttut 120-t DNA-vi misissorpagut, ataasiinnaalluunniit kingornussisaataa amaqqumik akoqanngilaq. Sananeqaataat qimmiulluinnartuupput, taanna oqarpoq.

Inernerit assigiinngitsut – naassuiaatissartallilli

Naak ilisimatusartut marluk misissuinerminni paasisaat assigiinngikkaluartut, taamaattoq inerniliussatik assortuutitinnagit suleqatigiissutigaat.

Inernerilli kalaallit qimmiata qimuttup amaqqullu akornanni pisarsimasunik paasisaqarfiunerupput.

Manumina Lund Jensen ilisimatusarnerminut atatillugu Nunatta Avannaa, kitaa Tunulu tikippai. Qimmit qimuttullu kulturiisa nunap ilaani assigiinngissutilerujussuusinnaasut  angalanerpassuisa takutippaat.  Assi © : Privatfoto

- DNA-nik misissuinermit inernerit paatsuungananngillat, Manuminalli misissuinera allanik paasisaqarfiuvoq. Nassuiaalli ilimanarnersaasoq imaappoq: akusisoqartarsimavoq, akusalli qimmeqatigiiaani allani piaqqioqqittarsimanngillat, Mikkel Holger Strander Sinding oqarpoq. 

Sooq qimmit amaqqunik akusat qimmit qimuttut akornanni kinguaassiorsimannginnerat nassuiaatissartaqartoq, Manumina Lund Jensen oqarpoq.

- Piniartut taamaattunik akusanik qimmeqartarsimasut oqaluttuuppaatigut taakku akusat inummut ataatsimut atasorujussuusartut, aammali aqukkuminaattartut qaasunnerullutillu, taanna oqarpoq.

Mikkel Holger Stander Sinding tapersiivoq:

- Taakku piniutikkuminartuusinnaapput, qimuttutsialaanatilli. Taamaammat amerlisimagunanngillat.

Suleqatigiinneq tamakkiisumik paasisaqarfiusoq

Suleqatigiinneq tamakkiinerusumik paasisaqarfiusimasoq ilisimatusartut marluk isumaqarput.

- Misissuinitsinni sammisaq ataaseq assigiinngitsunik marlunnik paasisaqarfiuvoq. Aap, qimmit amaqqunik akuneqartarsimapput. Kisiannili piaqqioqqittarsimanngillat, qimmimullu qimuttumut ullumi nalunngisatsinnut sunniuteqarsimanani. Suleqatigiissimanngikkaluarutta paasisimanavianngikkaluarparput, Mikkel Holger Strander Sinding oqarpoq.

Ilisimatusartut kalaallit qimmiat qimuttoq aamma qimussertarnermik kultureqarneq pillugu paasisaat tusagaqarfiginerorusukkukku immikkoortoq ”Kalaallit qimmiata isertugaataa” tusarnaarsinnaavat, taanna tusarnaagassiani nangeqattaartuni Nunarsuup avannaanit ilisimasat-ni saqqummeqqammerpoq. Immikkoortoq KNR.gl-imi akeqanngitsumik tusarnaarneqarsinnaavoq aamma podcastinik tusarnaarfigisartakkanni nassaarisinnaavat. 

Podcastimut nangeqattaartunut Carlsbergfondet tapiisuuvoq, tusarnaagassiallu kalaallisut danskisullu tusarnaarneqarsinnaapput.