Spiralilersuineq pillugu nalunaarusiat marluk tallimanngorpat saqqummiunneqassasut

Immikkut ilisimasallit spiralilersuisoqarnerani inuit pisinnaatitaaffiinut tunngasunik misissuinerisa inerneri arlaleriarlutik kinguaattoorutigineqartut maanna saqqummersinneqalerput. Immikkut ilisimasallit akornanni isumaqatigiinngitsoqarnera pissutigalugu nalunaarusiat marluupput.

Allattoq Ann-Sophie Greve Møller

aggustip 26-at 2026 11:53

Nutserisoq Connie Fontain

Spiralilersuineq pillugu nalunaarusiat utaqqisaajuartut tallimanngorpat saqqummersinneqassasut, naalakkersuisut tusagassiuutinut nalunaarummi allapput.

Meeqqanut, Inuusuttunut, Inatsisit Atuutsinneqarnerannut Naligiissitaanermullu Naalakkersuisoq Mariane Paviasen Jensen nalunaarusiani inernerit tusagassiortunik katersortitsinermi aggustip 28-anni saqqummiutissavai.

Tusagassiortunik katersortitsineq KNR-ikkut toqqaannartumik aallakaatinneqartoq malinnaaffigisinnaavat.

Naalakkersuisut eqimattaq immikkut ilisimasalinnik inuttalerneqartoq kalaallinik niviarsiaqqanik arnanillu 1960-ikkunnit ukiuni qulikkaani spiralilersuinermi ilaatigut inuiannik nungusaasoqarsimanersoq misissuisussamik pilersitsipput.

Immikkut ilisimasallit tamatuma saniatigut spiralilersuisoqarnerani inuit pisinnaatitaaffiinik sunik unioqqutitsisoqarsimanersoq misissortussaavaat.

- Naartunaveersaasersuisimanermut suliami inuit pisinnaatitaaffiinut tunngasortaannik immikkut ilisimasallit misissuineri tamanut saqqummiussinnaanngorpagut. Soorunami naammagisimaarnarpoq, Mariane Paviasen Jensen tusagassiuutinut nalunaarummi oqarpoq.

Aamma atuarukSpiralilersuisimaneq pillugu nalunaarusiat nunatta avataani kinguneqangaatsiarsinnaasut

Naartunaveersaasersuisimanermut suliaq naalakkersuisut spiralilersuisimanermut taaguutigaat.

- Tassunga killinniarneq imaannaasimanngilaq, kisiannili aamma piffissatigut, peqqissaarussinissamut, periarfissaqartitaanissamullu pisariaqartitaq atorneqartariaqarluni suliaq pisariusimalluni. Immikkut ilisimasallit misissuineri saqqummiutissallugit piariilerpoq, taanna oqarpoq.

SPIRALILERSUISIMANEQ SUUA?

Kalaallit Nunaanni niviarsiaqqat arnallu 4.000-it sinneqartut 1960-ikkunni 70-ikkunnilu spiralilerneqarput. Tamanna Kalaallit Nunaanni naartunaveersaatinik atuisitsinermi suleriaaserineqarsimasoq – allatut taallugu naartunaveersaatit - pillugu suliamut attuumassuteqanngitsunit piffissami 1960-imiit 1991-ip tungaanut pisimasut qulaajarneqarput. Niviarsiaqqat naartunaveersaaserneqartut ilai aqqaneq-marluinnarnik allaat ukioqarput.
Qulaajaaneq arnat 354-it misigisimasatik pillugit oqaluttuarput, pisimasullu 488-it misissuiffigineqarlutik. Pisimasut amerlanerpaartaanni arnat akuersiteqqaarnagit spiralilerneqarsimapput.
Nunarput Danmarkimi taamani amtiuvoq.
Qulaajaaneq naapertorlugu spiralilersuiniarneq ilaatigut danskit oqartussaasuisa inuiaqatigiit amerliartornerannut ernumanermut atassuteqarpoq, inuiaqatigiillu kalaallit amerliartornerannut killiliinissamik kissaateqarlutik.
DR-imit tusarnaagassiap ”Spiralkampagnen”-ip , qanoq kalaallit arnat arlallit akuersiteqqaarnagit spiralilerneqarsimanerat pillugu 2022-mi saqqummiussinerata kingorna oqaluttuaq aallartipiloorpoq.
Arnat 143-t spiralilersuisimanermik suliaq pillugu danskit naalagaaffiat eqqartuussivimmut 2024-mi tunniuppaat. Inuit pisinnaatitaaffiinik unioqqutitsisinermut taarseeqqusissutaat katillugit 43 millionit koruunit missaanniipput.
Aggustimi 2025-mi – qulaajaaneq saqqummiunneqanngitsiarnerani – qallunaat ministeriunerat Mette Frederiksen arnanut suliamut attuumassuteqartunut Danmarki sinnerlugu utoqqatserpoq.
Tassunga atatillugu Naalakkersuisunut siulittaasoq Jens-Frederik Nielsen arnanut Danmarkimi peqqinnissaqarfik nunatsinnit 1992-imi akisussaaffigineqalerneraniit akuersiteqqaarnagit naartunaveersaaserneqarsimasunut utoqqatserpoq. Nunatta nakorsaaneqarfiata pisut 15-it ilisimasaqarfigaat.
Utoqqatserneq Nuummi septembarip 24-anni malunnartinneqarpoq.

Allisiguk

Nalunaarusiat Nunatta Danmarkillu spiralilersuineq pillugu nakerisarsiunngitsumik qulaajaasoqarnissaanik isumaqatigiissutigisaata suliaqarnerata saniatigut aallartinneqarput.

Aamma atuarukSpiralilersuisoqarnerani inuit pisinnaatitaaffiinik unioqqutitsineq inuiannillu nungusaaneq? Tamanna maanna qulaajarneqassaaq

Naaja H. Nathanielsenip (IA) inatsisit atuutsinneqarneranut naalakkersuisuusimasup maannalu folketingimut ilaasortaasup danskit naalakkersuisuisa inuit pisinnaatitaaffiinut tunngasut nakerisarsiunngitsumik qulaajaasoqarnerani ukkatarineqarnissaat taamani itigartitsissutigaat.

Eqimattami isumaqatigiinngissuteqartoqartoq

Apeqqutilli nutaat misissuiffigineqarnera imaannaasimanngilaq. Immikkummi ilisimasallit sisamat inuit pisinnaatitaaffiinut tunngasunik misissuisut akornanni suliaqarnerup nalaani isumaqatigiinngissuteqartoqalerpoq.

Taamaammat immikkut ilisimasallit nalunaarusiamik ataasiinnaanngitsumik marlunnik tunniussipput.

Isumaqatigiinngissutigineqartoq sumut tunnganersoq suli nalunaarutigineqanngilaq.

Immikkut ilisimasallit eqimattamiittut tassaapput eqqartuussissuserisoq Dalee Sambo Dorough, eqqartuussissuserisoq Jonas Christoffersen, tarnip pissusianik ilisimatusartoq aamma Kommune Qeqertalimmi tarnip pissusianik ilisimasallit pisortarisimasaat Jensine Nedergaard kiisalu ilisimatusartoq inatsisileritoorlu Miriam Cullen.

Nalunaarusianik saqqummersitsinissaq arlaleriarluni kinguaattoorutigineqarpoq, kinguartitsineq kingulleq suliap ilisimatusartunit allanit naliliiffigineqarnissaanik pissuteqarpoq.

Aamma atuaruk Spiralilersuisimanermut tunngatillugu: Naajap Qarsullu nalunaarusiat utaqqineqartut apeqqutaatinnagit, inatsisip akuerineqarnissaa kissaatigigaat

Naalakkersuisut nalunaarusiat tamatuma saniatigut kalaallisuumut, danskisuumut tuluttuumullu nutserneqartussat nalunaarutigaat.

Tamanna politikerinit arlalinnik isornartorsiorneqarpoq, ilaatigut folketingimut qinigassanngortittut arlallit nalunaarusiat qineqqusaarnerup nalaani.

Nalunaarusiap aappaanik allaatiginnittut ilaata, eqqartuussissuserisup Jonas Christoffersenip inatsisip arnanut spiralilersuinermi suliami eqqugaasimasunut taarsiissuteqarnissamut periarfissiisussap suliarineqarnerata kinguartinneqarnissaa kaammattuutigaa. Tamanna Berlingskemut oqaaseqarnerani pivoq.

Inatsit Folketingimi sisamanngorpat pingajussaaneerneqassaaq, politikerillu tassani inatsit taasinikkut aalajangiiffigissavaat.

Arnat mianersuunneqarlik

Mariane Paviasen Jensenip tusagassiorfiit tamallu arnanut eqqugaasimasunut mianersuusseqqullugit tusagassiuutinut nalunaarummi kaammattuuteqarfigai.

- Tassunga atatillugu pingaarutilimmik erseqqissaatigerusuppara, suliap aamma nalunaarutit imarisaat innimigalugit, pineqartullu ataqqillugit atorneqassammata. Arnat, niviarsiaqqallu ajoraluartumik namminneq toqqagarinngisaminnik oqaluttuassartatsinni ilungersunartumi pingaarnertut pineqartut pillugit, taanna oqarpoq.

Illit isummat pingaartittaqaarput. Nutaarsiassaq pillugu isorisat nersualaarinerillu uani tikilluaqquagut.