Nunarput nunarsuup sinneranit isigineqaraangat
Silap pissusiata allanngoriartorneranik ilisimatusarnermiit nunarsuarmi politikkimut, aatsitassarsiornermit piorsarsimassutsimut. Nunarput nunarsuarmioqatitta alapernaannerannut qitiuvoq.
Tamanna Nuummi Greenland Science Week Conference-mi ulluni makkunani oqallisigineqarpoq. Tassani peqataasut 375-it nunanillu 13-init amerlanerusunit kattuffiit 100-nit amerlanerusut, “All eyes on Greenland” qulequtsiullugu katersuupput.
Nunanut allanut tunngasunut ilisimatusarnermullu naalakkersuisoq Vivian Motzfeldt ataatsimeersuartitsinermik ammaanersiorluni oqalugiarpoq.
- Nalunngisatsitut nunarput nunarsuarmit tamalaanersunit ilisimatusarnikkut soqutigineqarluarpoq. Ilisimatuut amerlasuut nunatsinni suliniutitsinnut peqataasarput, nunarsuaq, silap pissusia, silaannaq immallu pillugit paasisaqarnerusinnaagatta. Ilisimatuulli suliaasa ilarpassui aamma inunnut tunngapput. Nunarpummi sikuinnaanngilaq.
Nunarsuarmiut soqutigisaasa nunamilu pisariaqartitat oqimaaqatigiissaarinissaat ataatsimeersuarnermi pingaarnertut sammineqarpoq: Ilisimatusarnerup nunatsinnut tunngassuteqaannannginnissaa aammali nunarput pillugu ilisimatusartoqarnissaa qanoq qulakkeerneqarsinnaava?
Nunarsuaq tamakkerlugu ilisimasaqarneq nunap immikkoortuini atuutileraangat
Nunanit tamalaanit soqutiginnittoqarnerulernera ilisimatuunit malugineqaqaaq.
Nunarsuaq tamakkerlugu ilisimasat sumiiffinnilu pissutsit imminnut atassuteqarnissaat, Dronning Ingridip Napparsimmavissuani nakorsamut Ilisimatusarfimmilu ilisimatusartumut Gert Mulvadimut, pingaaruteqaqaaq, ingammik peqqissutsimut tunngatillugu.
- Nakorsatut ulluinnarni sulinermi ilisimasaqarnissaq pisariaqarpoq. Ilisimasallu maani atorneqartut amerlanertigut nunarsuarmi tamarmi ineriartortitaapput, tutsuiginarsinnaasut. Maanili pissutsit ilaanni allaanerusarput, Gert Mulvad erseqqissaavoq.
- Nappaatit tuniluuttut allatut sunniuteqartarput. Kinguaassiuutitigut pissuteqarpoq allaanerussuteqartitsisumik, nakorsaatit nunatsinni innuttaasunut sunniuttarnerat Europamiut innuttaasuinut sunniuttarnerannit allaanerussuteqartitsisumik. Eqqortumik katsorsaassagaanni tamatuma ilisimanissaa pingaaruteqarpoq.
Nunatsinni isumaginnittoqarfinni eqqarsartariaaseq taanna atuuttoq, taassuma tikkuuppaa.
- Tassalu peqqinnissaqarfimmi, taava nunatsinni inuiaqatigiinni aamma immikkoortortaqarfeqarpoq allanik. Taakkumi iluanni. Assersuutigalugu aalisarneq. Aalisakkat assigiinngitsut qanoq ittuuneri ilisimanngikkutsigu imaassinnaavoq kissaatigisatsitut pisassiissutinik pisassinneqarnavianngitsugut, Gert Mulvad oqarpoq.
Ilisimatusarneq paasinninnermut aamma tunngavoq
Issittoq pillugu ilisimatusarnermi pinngortitamik ilisimatuussuseq pingaaruteqarluinnaraluartoq Ann Eileen Lennertip, Arctic University of Norwaymeersup, oqaatigaa, ilisimatusarneq piorsarsutsimut inunnullu aamma attuumassuteqartoq. Taanna Ilisimatusarfimmit ilisimatuunngorpoq. Inuit pinngortitarlu sunniivigeqatigiinnerat ilisimatusarfigaa.
- Eqqumaffiginninneq paasinnilersitsisarpoq. Inunnut tassani najugalinnut paasinnissinnaanermik pilersitsisarpoq. Arlalitsigut isumaqartarpugut assigiimmik inooriaaseqarluta assigiillutalu, taanna oqarpoq.
- Piorsarsimassutsimilli paasinninneq tassaavoq avatangiisinut isiginnittaaserput, naleqartitagut silarsuarmullu isiginnittaaserput. Eqqumaffiginninnermit tamanna saqqummertarpoq. Assigiinnginnerput nalinginnaasumik paasisarparput. Taamaattumik avatangiisitsinnut nunarsuarmullu assigiinngitsumik isiginnittariaaseqarnitta takusinnaanissaa pingaaruteqarpoq.
Nunatsinnut soqutiginnittoqarnerulernera inuusunnernit aamma malugineqarpoq.
Aammattaaq Ann Eileen Lennertip inuit pinngortitallu imminnut sunniivigeqatigiinnerat pillugu suliaqarnermini, pinngortitamilu uumassusilerinermilu ilisimatusarnermi nassaassanit aamma malugaa.
- Inuusuttut eqqumaffiginnittorujussuanngorput, taakku aperisarput 'Suminngaanneerpunga?’, ’Kinaavunga?’, ’Kinaassusera qanoq ittuua?’ 'Nunarsuarmi matumani qanoq inissisimavunga?’
Ilisimatusarfik allanngoriartortoq
Nunat tamalaat soqutiginninneruleriartornerat ilutigalugu nunatsinni ilisimatusarneq aamma allanngoriartorpoq.
Nunatta soqutigineqaleriartorneranik maluginiagaqartut ilagaat
Rasmus Leander Nielsen. Taanna Ilisimatusarfimmi Nunanut Allanut Sillimaniarnermullu Politikkimik Centerimi, Nasiffimmi lektoriuvoq aqutsisuullunilu.
- Kalaallit Nunaata Issittumi sillimaniarnermut nunanullu allanut politikkia pillugu suliaqarpunga, ilisimatusarfiullu matuma soqutiginartuunera pillugu, inuit qularunnaarsinnissaat maanna ajornannginnerulerpoq. Kalaallit Nunaat assigiinngitsunik peqqutilimmik ingasattumik ukkatarineqarnerulerpoq, pingaartumik ukiumi matumani, aammali ukiuni tallimat qulillu kingulliit ingerlanerini soqutigineqaleraluttuinnarluni.
Rasmus Leander Nielsen oqaluttuarpoq nunarsuarmi tamarmi ilisimatusarnernut ullut tamangajaasa qaaqqusaasarlutik. Kalaallit Nunaannili Ilisimatusarfimmilu ilisimatusartut amerlavallaanngillat, taamaattumillu saaffiginninnerit tamaasa malinnaaviginissaat ajornakusoortorujussuuvoq.
- Tamannali aamma pitsaasuuvoq, isumaqarpungalu nunatsinni ilisimatusarnermik suliaqartut ineriartortut, suliniutinut aallaqqaataaniilli peqataanissarput ineriartortitseqataanissarpullu ilungersutigillaqqileraluttuinnaratsigu.
Ilisimatusarneq ineriartortitsiffiunerusoq
Eqqarsaallu taannarpiaq Arctic Hubimi, ataatsimeersuartitsisuusuni, suliaqarnermut pissutaavoq.
Qulequtaq “All eyes on Greenland” piviusumut ilisimatuut suliffeqarfiillu amerlasuut misigisaannut ersiutaammat toqqarneqartoq, allattoqarfimmi pisortaq Avijâja Rosing-Olsen oqaluttuarpoq. Nunarput nunat tamalaat soqutigininnerannit qitiuvoq. Tamatumali qanoq iluaqutigineqarsinnaanera apeqqutaavoq.
- Qulequtaq ’All eyes on Greenland’ toqqarparput tamatta malugigatsigu. Nunarput ukkatarineqaqaaq. Tamanna iluaqutaasumik nuannersumillu ineriartortitsiffigisinaasatsinnik periarfissaqarfigerusupparput.
- Nunanit tamalaanit soqutigineqaleriartuinnarpoq, pingaartumik ukioq manna malugaarput. Kalaallit Nunaanni qanoq ilisimatusartoqarsinnaanera periarfissallu suuneri apeqqutigalugit inuppassuit saaffiginnittarput. Taakku siunnersornissaat uagut suliassaraarput.
Ataatsimeersuarnerup nunap siunissaanut, tassa akiuussinnaassuseqarneranut piujuartitsisuunissaanullu, aammali ilisimatusarnerup inuiaqatigiillu sinnerisa attaveqatigiinnerannut iluaqutaanissaa, Arctic Hubimi neriuutigaarput.
Taamaattumik Arctic Hub Katuami tamanut ammasumik tallimanngornermi aaqqissuussissaaq, tassani utoqqaat illuanneersut, atuarfinneersut, suliffeqarfinneersut najukkamilu suliaqartut peqataassapput.
- Ilisimatuut saqqummiussissapput, pisiniarfeeraqassaaq oqaatsillu paasiuminartut atorlugit workshopertitsisoqassalluni. Tassuuna inuiaqatigiinni immikkoortut assigiinngitsut ilisimatusarnermut ataqatigiinnerulersinnissaat neriuutigaarput, taamaalilluta ataatsimoorluta annerusumik pilersitseqatigiinnissaq qulakkeersinnaassagatsigu, Avijâja Rosing-Olsen oqarpoq.
