Kalaallit meerartaat angerlarsimaffiup avataanut inissinneqartartut pillugit inatsisissatut siunnersuut isorineqartoq

Qujamasuttoqaqaaq taamanikkut danskit isumaginninnermut ministeriat nalunaarmat angajoqqaanik nalilersueriaaseq danskit atugaat ilaqutariinnut kalaallinut Danmarkimi najugalinnut atorunnaarneqassasoq. Taamaakkaluartorli inatsisissamut siunnersuut isorineqarpoq.

Allattoq Ann-Sophie Greve Møller

februaarip 28-at 2025 11:43

Nutserisoq KNR

Danmarkimi kommunit ilaqutariinnik nalilersuisarnerminni kalaallinut tulluarsaanatik periuserisaat unitsinniarlugu inatsisissamut siunnersuut ullumi Folketingimi oqaluuserineqarpoq.

Tamanna pivoq ukiorpaalussuanngortuni kalaallit ilaqutariit Danmarkimi najugallit immikkoortinnagit ilaqutariinnut nalilersueriaaseq danskinut tulluarsagaq (FKU) atuinnarneqartarmat annertuumik isornartorsiorneqartareersorlu. Nalilersuinerit taamaattut kalaallit immikkut kultureqarlutillu oqaaseqarnerat eqqarsaatiginagu suliaapput. Taamaattumik Naalakkersuisut, peqatigiiffiit akerliuniallu arlariit nalilersuisarnernik unitsitsinissaq piumasarisareeraallu.

Inatsisissami allassimavoq kalaallit oqaasiinik kulturiannillu ilisimasaqarfimmik pilersitsisoqassasoq, taannalu Danmarkimi kommunit siunissami pinngitsooratik atortalissagaat kalaallit meerartaannik angerlarsimaffiup avataanut inissiinialernerni. Ilisimasaqarfik taanna pilersinneqassaaq nuna tamakkerlugu immikkut siunnersuinermik suliaqarfiup VISO-p ataani. Inatsisissamittaaq taaneqarpoq kalaallit pillugit ilisimasaqarfiup misissugassaanut ilaassasut siusinnerusukkut angerlarsimaffiup avataanut inissiisarsimanerit nalilersueriaaseq pineqartoq FKU atorlugu suliarineqartarsimasut.

ANGAJOQQAAT KALAALLIT MEERARTAASA ALLAMUT INISSINNEQARATARSINNAANERANNIK DANMARKIMI KOMMUNIT NALILEERIAASIISA ISORNARTORSIORNEQARNERAT NAATSUMIK

Ilaqutariit kalaallit Danmarkimiittut meerartaat allamut inissitat ilaqutariit qallunaat meerartaasa allamut inissitaasut tallimariaatigaat, VIVE (Det Nationale Forsknings- og Analysecenter for Velfærd i Danmark) nalunaarusiamini 2022-meersumi allappoq.
Danmarkimi kommunit isumaginnittoqarfiini kalaallit meerartaasa allammut inissinneqaratarsinnaanerannik suliat kalaallit kulturiannik oqaasiinillu eqqarsaatiginninnani suliaasut taamaannerallu kalaallit angjoqqaat paatsoorneqarnerannik taakkualu pigiliutiinnakkanik isumaqarfigineqarnerannik kinguneqarsinnaasut, VIVE-p nalunaarusiamini 2023-meersumi allappoq.
Kalaallit angajoqqaat meeraasa allamut inissinneqaratarsinnaanerannik Danmarkimi kommunit angajoqqaat piginnaasaannik nalileeriaasii (FKU) aamma isornartorsiorneqarput. Nalileeriaatsit taakkua nunani killerneersut kulturiannut ileqquinullu naleqqussaagaanerat isornartorsiorneqarnerinut tunngavilersuutigineqarpoq.
Naalagaaffik ukiuni pingasuni agguarlugit atugassatut 7,8 millionit koruuninik Danmarkimi kalaallit meerartaannik allamut inissiinissamik naliliiniarnermi angajoqqaat kulturiat oqaasiilu eqqarsaatigalugit apersorneqartarnissaannut taamaaliornermullu nutaanik najoqqutassiornissamut illikartitsivoq.
Nalilersueriaatsinik nutaanik ineriartortitsisoqarnissaanik Folketingimi ilaasortat nunatsinneersut marluk, IA-meersup Aaja Chemnitzip aamma Siumumeersup Aki-Matilda Høegh-Damip, Folketingimi isumaqatigiinniutigineqarnerani piumasarereerallu taamaaliorput.
Nalileeriaasitaassat ukioq 2023 naatinnagu tassa piareersimasussaagaluarput.
Naalagaaffilli nalilersueriaatsinik nutaanik ineriartortitsinissamut atatillugu misissuititseqqaarniarluni aalajangerpoq. Misissuisitseqqaarneq ukioq naatinnagu naammassineqartussaassaaq.
Danmarkimi inuttut pisinnaatitaaffinnik ilisimatusarfiup Danmarkimi kommunit tallimat kalaallit angajoqqaat meeraasa allamut inissinneqaratarsinnaanerannik maanna nalileeriaatsinik (FKU) atuiunnaarnissaannik juunimi kajumissaaruteqarpoq.
Esbjerg Kommune aamma København Kommune maanna nalileeriaasiusunik tamatuma kingorna atuiunnaarput. Kommunilli maanna nalileeriaasiusunik suli atuisut arlaqarput.
Kalaallit angajoqqaat meeraasa allamut inissineqaratarsinnaanerannik Danmarkimi kommunit angajoqqaat piginnaasaannik maanna nalileeriaasiinut akerliussutsimik Nuummi Københavnimilu takutitsisoqaqqammerpoq. Danmarkimi kalaallip arnap meerartaaminik novembarimi arsaarneqareerernerani taamaaliorput. Suliaq taanna Thisted Kommunemi pivoq.

Allisiguk

Danskit naalakkersuisuisa pineqartoq pillugu qanoq iliuuseqarnerat ajunngikkaluartoq taamaattoq inatsisissamut siunnersuut arlariinnik isorisassartaqarpoq, taamatut isummersorpoq Tina Naamansen, inatsisileritooq Sila 360-imilu siulittaasoq. Sila 360 tassaavoq kalaallit Danmarkimi najugallit inatsisitigut illersorneqarnissaannik suliaqartoq.

- Inatsisissamut siunnersuutip aallaavigai suliat maannakkut ingerlasut. Taamatunga kingurisaanik inissiinerit ingerlateqqitat qitornavissianngortitsinerillu inatsisissamut ilaatinneqassanngitsut, aammalu suliarineqaqqinnaviarnatik, taanna oqarpoq.

Inissiinerit ingerlateqqitat tassaapput angerlarsimaffiup avataanut inissiinerit meeqqap 18-iliinissaata tungaanut ingerlasussanngortitat.

Aamma atuarukDanmarkimi angajoqqaanut kalaallinut misiliissutit kiisami atorunnaalersut

Danmarkimi isumaginninnermut ministerinngortartut ukiuni arlariinni nalilersueriaatsit FKU-t ilaqutariinnut kalaallinut atorneqartarunnaarnissaat periarfissaanngitsutut aalajangiusimasimavaat.

Taamaattumik nuannaarutigineqarsimaqaaq isumaginninnermut ministerp Sophie Hæstorp Andersenip januaarimi nalunaarutigimmagu aaqqiinissamut periarfissaqalersoq.

Ernumanartoqarpoq

Nalunaarummut tassunga Aaja Chemnitz IA-meersoq "nuannaarnermik qiasimanerarluni" Ritzau-imut oqaluttuarpoq.

Taamaakkaluartorli folketingimut ilaasortaq isumaqarpoq inatsisissamut siunnersuut pitsaanerusinnaasoq.

Pitsaasutut isigigaluarpaa immikkut siunnersuinermik suliaqarfiup VISO-p kalaallinik angerlarsimaffiup avataanut inissiisimanerit kingumut qaqilerlugit misissuinissaa, taamaattorli aporfeqarnerarlugu. Tassami imaammat kommunalbestyrelsit tassaammata meeqqat angerlarsimaffiup avataanut inissisimaannarnissaannik aalajangiisartussat. Tamannalu "ernumanartutut" isigaa.

- Pineqartup qiteraa meeqqap angerlarsimaffiup avataanut inissinneqarnissaanik aalajangiisimasut aamma taakkuussammata meeqqap inissisimaannarnissaanik nalilersuisartussat. Taakkulu aalajangiisimanertik pillugu uteriitsuusinnaapput.

- Uanga ernummatigisinnaavara kommunalbestyrelsini namminneq aalajangikkamik allanngortinneqannginnissaat pillugit uteriisertoqartarsinnaanera, taanna oqarpoq.

Aamma atuaruk Isumaginninnermut ministerip angajoqqaanut misiliissutaasartut oqaaseqarfigigai Meeqqat allamut nuutinneqartut angerlarsinnaalerataannaasut

Danmarkimi isumaginninnermut ministerinngortartut ukiuni arlariinni nalilersueriaatsit FKU-t ilaqutariinnut kalaallinut atorneqartarunnaarnissaat periarfissaanngitsutut aalajangiusimasimavaat.

Taamaattumik nuannaarutigineqarsimaqaaq isumaginninnermut ministerp Sophie Hæstorp Andersenip januaarimi nalunaarutigimmagu aaqqiinissamut periarfissaqalersoq.

Illit isummat pingaartittaqaarput. Nutaarsiassaq pillugu isorisat nersualaarinerillu uani tikilluaqquagut.