Arnat spiralilersorneqarsimasut taarsiivigineqarsinnaanissaannut inatsit Folketingimi sisamanngormat taasissutigineqarmat oqiliallannerup pianik qullilisoqarlunilu eqitaartoqarpoq. 

Arnat akuerseqqaarnatik 1960-ikkunni ukiunilu qulikkuutaani tulliuttuni spiralilersorneqarsimasut arlallit, inatsisip Folketingip inersuaani taasissutigineqarmat najuupput. 

- Akuersissutigineqarmat nuannaaqaanga. Arnaqatigut sinnerlugit qujavunga, Henritte Berthelsen spiralilerneqarsimasut ilaat taama oqarpoq. 

Arnat 300.000 koruuninik taarsiivigineqarnissaat aalajangerneqarpoq. 

Arnat spiralilersorneqarsimasut 143-t danskit naalagaaffiannik eqqartuussivimmut siorna suliassanngortitsimmata aningaasat pineqartut amerlaqatigaat.  

- Tamanna ingerlarnga atornarsimaqaaq, Elisa Christensen aamma akuerseqqaarani spiralilerneqarsimasoq oqarpoq.

Elisa Christensen, Sofie Chemnitz Henriette Berthelsenilu taasineq malinnaaffigiartorlugu Folketingimukarsimapput. Assi © : KNR/Ann-Sophie Greve Møller

Elisa Christensen ullormut tassunga atatillugu nammineq iverusiorsimavoq, iverusiaalu illiatut isikkoqarput. 

- Arnat arlaqartugut (spiralilerneqareernerup kingorna, aaqq.) illiaaruppugut. Meerartaarsinnaasimanngilagut. Ernutaqanngilagut. Tamanna oqaloqatigiissutigissallugu ajornarsimaqaaq, taanna oqarpoq. 

Utaqqineq sivisooq

Inatsit amerlanerussuteqartunit akuerineqarpoq. Dansk Folkeparti kisiartaalluni akuersinngilaq.

Danskit peqqissutsimut ministeriata, Ida Aukenip (Socialdemokratiet), misigissutsini toqqorteruminaatsippai.

- Nalunaarusiat inatsisissatut siunnersuummut matumunnga tunngaviusut atuarpakka, oqaluttuallu ajorluinnarput. Taamaattumik inummik taama annernartigisumik aqqusaagaqarsimasumik naapitsigaangama attortinngitsoorsinnaanissara ilimaginngilluinnarpara, taanna oqarpoq. 

Ministeriunerup Mette Frederiksenip arnat eqqugaasut nunarpullu Danmark sinnerlugu septembarimi utoqqatserfigai. 

Ida Aukenip oqarnera naapertorlugu, anniaat peerneqarsinnaanngilaq aningaasanngorlugulu naatsorsorneqarsinnaanani.

- Anniaataavoq sivisuumik atuuttussaq, minnerunngitsumik arnat pineqartut ilaannut sakkortoqimmat, peqqissutsimut ministeri nangilluni oqarpoq. 

Naalakkersuisut spiralilersuisimaneq pillugu suliami nalunaarusiat nutaat marluk tallimanngornermi saqqummiutissavaat.

Arnat niviarsiaqqallu kalaallit tuusindilikkuutaartut spiralilersorneqarmata taamaaliorneq inuit pisinnaatitaaffiinik unioqqutitsisoqarsimanersoq Danmarkilu inuiannik nungusaanerusimanersoq nalunaarusiani taakkunani misissorneqarpoq.

Ida Auken, sooruna inatsimmik akuersinnginnissinni nalunaarusiat nutaat utaqqeqqaanngikkisi?

- Arnat utaqqisinneqarnerat naammappoq, arnallu eqqunngitsuliorfigineqarsimanerannik nassuerutiginnilluni taarsiiffigineqarnissaannik piffissaliussamik qaangiinnginnissaq uagutsinnut pingaaruteqarluinnarpoq, taanna KNR-imut Folketingimi ataatsimiinnerup kingorna taama oqarpoq.

Danskit naalakkersuisui, nalunaarusiat inuit pisinnaatitaaffiinik unioqqutitsisoqarsimaneraallutik naliliippata, arnanut suli qaffasinnerusumik taarsiiffiginnikkumassappat?

- Nalunaarusiat suli atuarnikuunngilakka, taamaattumik oqaaseqarfiginissaa siusippallaarpoq, Ida Auken nangippoq.

Naggasiilluarneq

Eqqartuussissuserisoq Mads Pramming arnanut danskit naalagaaffiannik eqqartuussivimmut suliassanngortitsisunut eqqartuussissuserisuuvoq, taassumalu suliaq pitsaanerpaamik inerneqarnerarpaa.

Inatsisip taasissutigineqarnissaa malinnaaffigiartorlugu Folketingimukarsimavoq. 

- (Danskit naalagaaffiata, aaqq.) ajutoortitsisimanini pisullu nuanniitsut pillugit akisussaaffiginninnera pitsaasuuvoq.  

- Suliaq ajugaaffigaarput, taamaattumik naggasiilluarneruvoq. Sullitakka sinnerlugit nuannaaqaanga naammagisimaarinnillungalu, taanna oqarpoq. 

Mads Prammingip oqarnera naapertorlugu arnanut 300.000 koruuninik taarsiissuteqarneq inuit pisinnaatitaaffiinut tunngatillugu suliani tunniunneqarsinnaasuni annertunerpaavoq.

- Taamaammat nalunaarusiani nutaani qanorluunniit allassimasoqaraluarpat taarsiissutigineqartussap annertussusaa imaluunnit suup nassuerutigineqarnissaa allanngortinneqarsinnaanngilaq.

- Inuit pisinnaatitaaffiinut tunngassuteqarpoq, arnallu maanna nassuerfigineqarlutillu taarsiissuteqarfigineqarnerat pisup ilungersunarnerusinnaannginneranik isumaqarpoq.

Minnerpaamik iliuuserineqarsinnaasoq

Kalaallit folketingimut ilaasortat marluk Naaja H. Nathanielsen (IA) aamma Qarsoq Høegh-Dam (N) inatsisissatut siunnersuutip suliarineqarnerani apeqquterpassuaqarput.

Naaja H. Nathanielsenip arnat innarlerneqarnerit tamarmik immikkut taarsiissuteqarfigineqassutigissagaat isumaqarpoq. Arnammi ilaat akuersissuteqaratik arlaleriarlutik spiralilerneqarput.

Inatsisissatut siunnersuummut allannguutissaq taanna akuerineqanngilaq.

Taamaakkaluartorli "ulloq oqiliallannartoq", taanna oqarpoq.

- Aqqutissami alloriarneq soorunami pingaaruteqartorujussuuvoq. Arnat misigisimasaat eqqunngitsuusoq pisimasullu kalaallinut ataatsimoortumik innarliinerunerannik nassuerutiginninnerulluinnarpoq, taanna oqarpoq. 

Qarsoq Høegh-Dam oqaaseqartarfimmit. Assi © : Ida Marie Odgaard/Ritzau Scanpix

Qarsoq Høegh-Damip oqarnera naapertorlugu taarsiissuteqarnissamut aaqqissuussineq ajornartorsiutip ilaminiinnaraa.

- Danmarkip iliuuserisinnaasaasa minnerpaartaraat, tamannalu siornali neriorsuutigineqarpoq.

Inatsisip maanna akuersissutigineqarneratigut ikeq mattutilerneqarpoq, arnat eqqugaasimasut ilaat Folketingimut najuukkiartortoq, Sofie Chemnitz oqarpoq.

- Misigisimasagut matuneqanngisaannassapput. Timitsinniittuassapput. Kisianni taarsiissuteqarfigineqarnerput siusinnerusukkut immaqa eqqarsaatigisimanngisaannakkatsinnik iliuuseqarnissamut iluaqutaasinnaapput.

- Champagnetoriartussaagut. Tamanna isumaqatigiissutigaarput. Pissutissaqarluarluta isumaqarpugut, Sofie Chemnitz oqarpoq.