Nunasiaataasimaneq saammaasseqatigiinnissarlu ukiorpassuarni suliniutissami qitiusut

Ataatsimut oqaluttuarisaanitsinni aamma nunatta Danmarkillu akornanni atassuteqarnermut suut ilusilersuisuuppat, aamma nunat akornanni saammaateqatigiittoqarsinnaava?

Apeqqutit taakku Københavnimi Kalaallit Illutaanni suliniummi nutaami “Naapitta”-mi qitiupput. Kalaallit Illuutaata suliniut, nunani allamiunut akuulersitsinissamullu ministereqarfimmit 700.000 koruuninik aningaasaliiffigineqartoq aqqutigalugu Danmarkimi kalaallit nalaattagaat pillugit oqalugiartarlunilu sammisaqartitsisassaaq.

2028-p tungaanut suliniutissami kalaalit ammip qalipaataanik immikkoortitsineq nalaattagaat sammineqarlutillu kalaallit oqariartuutaasa siaruarsarneqarsinnaanerat aamma nunatta Danmarkillu akornanni qanoq ataqatigiittoqarsinnaanera misissorneqassaaq.

Suliniut ukiorpassuarni suliarineqarpoq, aatsaalli ingerlalluarneqalersoq, Kalaallit Illutaanni kultureqarnermik suliaqartoq, Lars Lerche oqarpoq.

- Kalaallit danskillu naapeqatigiinnissaat kissaatigilluinnarparput, tassanilu nunatta Danmarkillu akornanni attaveqatigiinnermik siammasinnerusumillu tamakkiisumillu paasisimasaqartoqalernissaa pillugu kalaallit isiginnittariaasiannit oqaluttuarisaanerannillu saqqummiussinissaq pingaartipparput, taanna oqarpoq.

Attaveqarnermut akisussaaffik

Kalaallit Illuutaanni Københavnimiittumi kultureqarnermik suliaqartut aamma Naapittami suliniummi siuttuusut, Lars Lerche aamma Aviaja Larsen tamarmik kalaaliupput Danmarkimilu peroriartorlutik. Taakku Danmarkimi meeqqat atuarfianni Kalaallit Nunaat naalagaaffeqatigiinnerlu pillugit sivisunerpaamik sapaatip akunneranik sivisussuseqartumik atuartitsineq inuusuttuaraanermilu nalaani ukioqatiminnit nikassaasumik quiasaaruteqarfiusarneq aqqusaarsimavaat.

- Inuusuttuaraanermi ukiuni ‘kalaallit pillugit quiasaarutit’ aallartipput, pinngorfiga pissutigalugu assigiinngitsorpassuartigut nikanarsaataasumik assigiinngisitsiffiuneq nalaappara. Taamaammat iliuuseqarnissarput pisariaqartippara, Aviaja Larsen, Fynimi peroriartorsimasoq oqarpoq.

Taanna Kalaallit Nunaata Danmarkillu akornanni saammaateqatigiittoqarnissaa sooq pisariaqarnersoq aperineqarami itisuumik anersaammivoq.

- Tassa immitsinnut naligiissumik periuseqarfigillutalu paasisinnaassagatta. Immitsinnut ataqqeqatigiilluta inuussaagut. Suliniullu una aqqutigalugu kalaallit siullertut toqqammavigissavagut, sunalu pisariaqartinneqarnersoq paasiniarsaralugu.

Tamatuma saniatigut oqaloqatigiinnerit attaveqatigiinnerup qanoq ineriartortinneqarnissaanut aamma ingerlatsisuulersinnaasugut, Aviaja Larsen oqarpoq.

- Attaveqatigiinnitta qanoq innissaata ilaanut peqataanissarput imminullu tunngaviginissarput pingaaruteqarpoq.

Lars Lerche isumaqataarpasilluni niaqquminik anngaavoq.

- Kalaallit Nunaata Danmarkillu akornanni pissaanermik naligiittoqannginnerata oqaluuserilernissaa pingaaruteqarpoq. Danskit kalaallillu atassuteqarneranni kalaaleq annikinnerusumik naleqartarpoq. Sammineqarnissaa pingaaruteqarluinnartoq isumaqarpunga, sammineqarnissaanullu aatsaat taama piffissaalluartigisoraara.

Allannguinissamut ammaaneq

Donald Trumpip præsidentitut aappassaanik ivertinneqaqqammerlunili USA-p nunatsinnik aqutsisariaqarneranik nalunaaruteqarneraniilli nunarput nutaarsiassani sammineqangaatsialerpoq.

Tamanna danskit politikeriinut tupaallaatigineqarpoq, politikerillu tamarmik nunarput naalagaaffeqatigiinnerlu ukkatarilerpaat.

- Ammaaneq inuuninni nalaannikuunngilaq. Allannguinissamut ammaassisoqarpoq, Lars Lerche oqarpoq.

Taanna Kalaallit Illuutaanni ukiuni arfineq-marlunni sulivoq, taassumalu Kalaallit Nunaata ilisimasaqarfiginerulernissaa sammisaraa. Suliarlu tamanna ukioq manna annertusivoq.

- Kalaallit isiginnittaasaata oqaluttuassartaallu 2025-mi siornatigornit initunerungaatsiartut ersarippoq. Taamaammat alloriarneeqqanik ilorraap tungaanut ingerlavugut. Siornatigulli atassuteqarnermi assigiinngiiaarnerit inissaqarpallaarnikuunngillat.

Danskit tusagassiuutaatigut saqqummertartuni danskit nunatsinnut isiginnittariaasaat, Lars Lerche naapertorlugu, ingasattajaartunut marlunnut sammiveqarsimavoq. Takutitsinerit, nammineq oqaasii naapertorlugit, oqimaaginarisimasani ajorsitsaarerpalugisimasanilu.

- Kalaallit piorsarsimanngitsutut Kalaallit Nunaanni pinngortitami inuusutut saqqummiunneqanngikkaangata, piorsarsimanngitsutut
Europami atugartuussuseq malillugu nakkariartoqataasutut saqqummiunneqartarput inuiaqatigiinni ajornartorsiutit, imerajuttuuneq imminullu toquttarneq qitiutillugit. Assut illuinnaasiorpalaartarnikuupput. Pissutsilli maanna allanngoriartulerput.

Tusaaneqarnissaq pisariaqartoq

Taamaattorli suliniummi saammaasseqatigiinnissaq qitiusunut ilaanera qisuariaatigineqangaatsiarpoq, Aviaja Larsen oqarpoq.  

- Oqaaseq saammaasseqatigiinneq atoratsigu inunnit amerlasuunit ajorsitsaarinertut isigineqarpoq. Tamanna aamma paasisinnaavara, ilami kikkut tamarmik taamaaliornissaminnut piareersimanersulluunniit naluarput. Inummiit inummut assigiinngilaq. Ilaqarpugulli taamaaliornissamut uagutsitulli kissaateqartunik, taamaanneralu aamma akuerineqassaaq, taanna oqarpoq.

Suliniullu sapaatit akunnerini sisamani ingerlareertillugu, saammaasseqatigiinnissaq pillugu apeqqut suliniummi sulisunut allanngorpoq.

- Paasisagut amerliartortillugit saammaasseqatigiinnissaq killiffiusariaqannginnera uagutsinnut erseqqissigaluttuinnarpoq. Ammip qalipaataa tunngavigalugu nikassaasarnerup immikkoortitsisarnerullu ukkatarineqalernissaa uagutsinnut pingaaruteqarpoq, naligiinnerusumik atassuteqalernissamut aqqutissiueqataasinnaassammat, Lars Lerche oqarpoq.

Oqaluttuamili danskit isiginnittariaasaat naapertorlugu oqaluttuarineqartarsimasumi, kalaallit isiginnittariaasaanniit aamma oqaluttuaqarnissaa anguniagaavoq. Canadami Alaskamilu pisimasut, nunasiaanerup nunap inoqqaavisa inuunerannut inuiaqatigiinnullu qanoq sunniuteqarsimaneranik oqaluttuarinissaanut periarfissinneqarnerat, Aviaja Larsenip Lars Lerchellu annermik isumassarsissutigaat.

- Uanga tusaaneqarnissara pisariaqartippara, kalaallillu tusaaneqarnissaat pisariaqartippara, naligiinnerusumillu immitsinnut atassuteqalernissarput. Saammaasseqatigiinnermik oqaruma tassa taanna pivara, naligiilluta inuunissarput, Aviaja Larsen oqarpoq.