Mads Pedersen: Nunarput ingerlariaqqissinnaassappat Danmarkimit pisimasunik nassuerutinnittoqartariaqarpoq

Meeqqanut, inuusuttunut ilaqutariinnullu naalakkersuisup, Mads Pedersenip (IA) danskit isumaginninnermut ministeriat, Sophie Hæstorp Andersen (Socialdemokratiet) tallimanngornermi oqaloqatigaa.

Oqaloqatigiinnerannilu sammisat pingasut ukuupput: kalaallit meerartaannik 1950-ikkunni kingornalu meeravissianngortitsinerit, kalaallit meeqqat Danmarkimi ullumikkut pinngitsaaliissummik angerlarsimaffiup avataanut inissinneqarneri aamma naalakkersuisut danskillu naalakkersuisuisa akornanni suleqatigiinneq tamarmiusoq.

Ataatsimeeqatigiinnerata inernera KNR-ip kingorna naapikkamiuk ersarilluinnarpoq.

Maasi Pedersen ataatsimiinnermi ilisimasaqarnerulersimanani oqarpoq.

Muminganilli suleqatigiinneq tamakkerlugu tunngaviusumik pakatsissutigalugu nassuiaatigaa. Sumiginnaanerit kingunerluutillu nunatta suli ilungersuutigisai Danmarkip nassuerutiginngikkai taanna isumaqarpoq.

- Isumaginninnermut ministeri oqarfigaara kingunerluutit kalaallit kinguaariippassuit atugaat pillugit nassuerutiginninniarnerat arriippallaartoq. Tamanna pillugu Danmarkimut nukippassuarnik atuinissara uggoraara. Pissutigalugu uagut nammineq ullumikkut ajornartorsiuteqarpugut aaqqittariaqartunik, piffissara tassunga atorusunneruara.

Nassuerutiginnittoqarnissaa suleqatigiinnissamut aporfiusoq

Mads Pedersenip naalakkersuisut danskillu naalakkersuisuisa akornanni suleqatigiinnissamut nassuerutiginnittoqarnissaa amigaataasoraa.

Taassumalu oqarnera naapertorlugu kalaalerpassuit nunatsinni namminneq unammillissutigisaminnik  suliaqaratik danskinut kamassaqarnerminnik nukippassuarnik suli atuisartut.

- Danmark isumakkeerfigissagutsigu Danmarkip nassuerutiginninnissaa aamma kukkusoqarsimaneranik nassuerutiginninnissaa pisariaqartipparput. Ullumikkummi kalaalerpassuit Danmarkimut isumakkeerfiginnissimagaluartut suli amerlasuut isumakkeerfiginnissimanngillat.

- Danmarkimut kamassaqangaatsiartoqarpoq. Nammineq ajornartorsiutitsinnik suliaqarsinnaalernissatsinnut ilummut qiviarnissarput pisariaqartipparput. Maannali avammut isiginiarpugut. Kamassaqarnerput akeqqersimaarnerpullu avammut sammivoq, Mads Pedersen KNR-imut oqarpoq.

Nunarput imminut ukkatarissasoq

Mads Pedersenip nunatsinni ullumikkut pissutsit qiviaraangamigit isumaginninnermi ajornartorsiuteqarfiungaatsiartutut nassuiaatigisarpai, taassumalu meeqqanut, inuusuttunut ilaqutariinnullu naalakkersuisutut ajornartorsiutit taakku ukkatarerusunneruai.

- Meeqqat 850-it angerlarsimaffiup avataanut inissinneqarnikuupput. Kujallermiinnaq meeqqat 500-t aalajangiiffigineqarnissaminnut utaqqipput. Ajornartorsiuteqarpugut annertoorujussuarmik.

Isumaginninnermi kisitsisit pakatsinartuusut Mads Pedersen isumaqarpoq.  Kisitsisillu inuiaqatigiit pisorpassuarni anniaatiminnik imminnut tutseqattaataraat ersersippaat.

- Immitsinnut inuiaqatigiittut sequtserpugut. Naatsorsueqqissaarnerit misissorutsigit sapaatit-akunneri tamaasa pinngitsaaliisoqartarpoq. Sapaatip-akunneranut imminut toquttoqartarpoq. Toqutsisoqartarpoq. Nakuusertoqartarpoq. Taakkulu uanga nukissannik atuiffiginerorusuppakka. 

Ilisimasaqarfik nutaaq qularutigigaa

Danskit isumaginninnermut ministeriata ataatsimeeqatiginerani immikkut ilisimasaqarfik VISO kalaallit kulturiannik oqaasiinillu immikkut ilisimasaqarfiusoq aamma oqaluuserineqarpoq. Ilisimasaqarfik danskit kommuniinut angerlarsimaffiup avataanut inissiinermi ikiuutaasartussaallunilu misissuutaasarsimasunut nunatsinnit naqissusiisutut amigartutullu isornartorsiorneqarsimasunut taarsiissutaasussaavoq.

Mads Pedersenili qularutiginnippoq.

Minnerunngitsumik ilimasaqarfik suliami maanna ukkatarineqartumi tassa 18-inik ukiullip Ivana Brønlundip qaammammi matumani paminik inunngorlaamik pinngitsaaliissummik arsaarneqarnerani atorneqarsimannginnera pissutigalugu, suliaq tamanna Danmarkimi nunatsinnilu akerliussutsimik takutitsinernik kinguneqarpoq.

- Ilisimasaqarfik tatiginagu ministeriumut oqaatigaara, pissutigalugu suliami uani kukkusoqartoq isumaqarama. Tamatumali saniatigut qanoq ingerlanera oqaaseqarfigiuminaatsippara. Annerusumik oqaaseqarsinnaalernissannut nammineq tusaqqaarusuppara.

Sophie Hæstorp Andersen tassunga akissutitut Mads Pedersenip tulliani Danmakimiinnissaanut ilisimasaqarfimmut qaaqquaa – tamannalu qaammatip tulliata ingerlaneraniusinnaassasoq Madsip neriuutigaa.

Pisimasut pillugit akiuunneq

Ivana Brønlundillu meeraanut tunngatillugu suliaq tamat oqallinnerani maanna initungaatsiarpoq, taamaammat suliaq danskit isumaginninnermut ministerianik ataatsimeeqateqarnermi aamma oqaluuserineqarpoq. Mads Pedersenilli suliaq ajornartorsiummut annerungaatsiartumut nunatta Danmarkillu atassuteqarneranut aporfiliisumut takussutissaannaasoq erseqqissaatigaa.

- Uagutsinnut inuiaqatigiittut suliamut ataasiinnarmut tunnganngilaq. Oqaluttuarisaanermi sumiginnaanermut suliamut tunngassuteqarpoq. 1950-ikkut 70-ikkunnut meeravissianngortitsinernut tunngavoq. Sumi inunngorsimaneq aallaavigalugu aalajangersakkanut tunngavoq. Spiralilersuisoqarsimaneranut tunngavoq. Kamassaq taanna tamakkununnga tunngassuteqarpoq.

Mads Pedersenili arlalinnik aalajangersimasunik alloriareerpoq. Taassuma ullormi tassani nunatsinni kommuninit tamanit borgmesterit angalaarfigineranni kingullermik ataatsimeeqateqassaaq.

- Nunatsinni borgmesterit tamarmik oqaloqatigaakka ulorianarnanngalu oqarfigaakka. Suleqatiginnikkiartorlunga maaniippunga. Ikiuiartorpunga. Artukkiissutaasut tigujartorpakka. Taamalu borgmesterit tamarmik qanoq angusaqarsimaninnik oqaluttuunniarlugit qaaqquniarpakka. Tamatumalu kingorna tusagassiortunik katersortitsillunga misilittakkannik saqqummiissaanga.

Sermitsiap allaaserisaa naapertorlugu danskit isumaginninnermut ministeriata, Sophie Hæstorp Andersenip Høje-Taastrupip kommunia Ivana Brønlundip panianik pinngitsaaliissummik arsaarinninneq pillugu nassuiaateqaqquaa.