Naalagaaffiit Peqatigiit nalunaarusiortartuisa kalaallit angajoqqaat naapikkai
Naalagaaffiit Peqatigiinnit atorfillit pingasut danskit naalakkersuisuinut apriilip naanerani allagaqarnerminni oqaaqqissaaruteqarput.
Naalagaaffiit Peqatigiinnit immikkut nalunaarusiortartut pingasut Danmarkip pinngitsaaliissummik inissiinermut atatillugu tarnip pissusianik misissuutinik kalaallinut angajoqqaanut atuisarnerat “inuiannik assigiinngisitsiffiusinnaasoq” oqaatigaat.
Misissuutit kalaallit oqaasiinut kulturiannullu naleqqussaarneqarsimanngitsutut siusinnerusukkut isornartorsiorneqangaatsiarput.
Taakkunannga pingasunit ataaseq Naalagaaffiit Peqatigiit arnanut niviarsiaqqanullu nakuusertarneq pillugu immikkut nalunaarusiortartuat, Reem Alsalem Danmarkimut angalavoq.
Taassuma kalaallit angajoqqaat meeqqaminnik pinngitsaaliissummik arsaarneqarsimasut arlallit Folketingimi marlunngornermi ataatsimiinnermi ilaatigut naapippai.
Keira Kronvold Naalagaaffiit Peqatigiit nalunaarusiortartuisa allagaanni eqqaaneqartut taakku ilagaat. Taassuma pania inunngorlaaq Thisted Kommunemit ukiut marlungajaat matuma siorna pinngitsaaliissummik arsaarinnissutaavoq.
Taassuma pinngitsaaliissummik arsaarininnerup atorunnaarsinneqarnissaa taamanili sorsuutigilerpaa. Taamaammat oqaluttuassartaminik Naalagaaffiit Peqatigiit nalunaarusiortartuinut oqaluttuarsinnaanera isumaqangaatsiarpoq.
- Taamaaliornikkut taperserneqangaatsiarpunga. Suliaq uannut tungnasoq suliani ataasiinnanngilaq. Angajoqqaanut kalaalerpassuarnut danskit aaqqissuussaanerannit sumiginnarneqartunut aamma tunngassuteqarpoq, Keira Kronvold oqarpoq.
Ministereqarfimmi ataatsimiinneq VISO-mullu pulaarneq
Inuit 20-t missaanniittut Naalagaaffiit Peqatigiit nalunaarusiortartuata Folketingimiinnerani ornigupput, arlallillu internettikkut peqataallutik. Ataatsimiinneq avataanit tusarnaarfigineqarsinnaanngitsumi pivoq.
KNR-ip Reem Alsalem angalaneranut siunertaq pillugu apersorniarsaraa, taannali suli apersorneqarusunngilaq.
Naalagaaffiit Peqatigiinni atorfilinnit pingasut allagaat Isumaginninnermut ministereqarfimmit qisuariarfigineqarpoq, ministereqarfiullu suliaq oqaluuseriumallugu allappaa.
Isumaginninnermut ministereqarfiup immikkut nalunaarusiortartup Reem Alsalemip0 Danmarkimut Kalaallit Nunaannullu tikeraarnera KNR-imut uppernarsarpaa.
Tikeraartoqarneq sulianut tunngasunik siunertaqartoq ministereqarfiup allappaa, tamannalu nalunaarusiortartup danskit kalaallillu inatsisaannik suleriusaannillu paasisimasaqalernissaanik siunertaqarnerarlugu.
Reem Alsalemilli KNR-imit siusinnerusukkut apersorneqarnermini inatsisimut nutaamut atatillugu ernumassutini arlallit oqaatiginikuuai. Taassuma pinngitsaaliissummik arsaarinninnerit naammassineqareersut aamma kalaallit meerartaannik meeravissianngortitsinermi suliat aamma pinngitsaaliissummik inissinnernut tunngasuinnaanngitsut aamma misissorneqartariaqarsorai.
Tamatuma saniatigut kalaallit angajoqqaat arlallit inatsisitigut ikorfartorneqarnissamik ajornartorsiuteqarlutillu oqaatsitigut assigiinngitssutsit pissutigalugit sunut akuersissuteqarnissaminnut paasissutissarsinissamut ajornartorsiuteqartut aamma tusarsimavaa.
- Nunat inoqqaavinut tunngatillugu ajornakusoortorpassuaqarpoq aamma suliami matumani, Reem Alsalem maajimi apersorneqarnermini oqarpoq.
Kinaassutsiminik annaasaqartoq
Kâlánguak Absalonsen Naalagaaffiit Peqatigiit nalunaarusiortartuata naapitaasa ilagaat. Taanna danskinit ilaqutariinnit 1975-imi qitornavissiartaarineqarluni Sisimiuniit Danmarkimut nuuppoq.
Taassuma anaanami qitornavissianngortitsineq qanoq isumaqarnera ilisimasimanngikkaa ullumikkut ilisimalluinnarpaa.
Taamaammat kalaallit meeravissianngortinneqarsimasut allat pingasut peqatigalugit danskit naalagaaffiannit utoqqatserfigineqarnissartik 250.000 koruuninillu taarsiissuteqarfigineqarnissartik piumasaraat.
Taakku piumasaqaat Kalaallit Nunaata ukiut marluk matuma siorna juunip 21-anni inuiattut ullorsiorneranni nassiuppaat.
- Qitornavissiaannaanngilanga aamma peroriartornera tamaat nunasiaataanerup kingunerinik eqqugaavunga. Immikkut nalunaarusiortartup naapikkusullungalu tusarnaarusummanga qitornavissianngortitseriaaseq pisimasoq ilungersunartuuvoq misigissutsikkalu piviusuullutik, Kâlánguak Absalonsen oqarpoq.
Danskit naalagaaffiata taarsiiviginninnissartik siornatigut itigartereerpaat. Taamaattumik inuit sisamat, Pramming Advokaterimit eqqartuussissuserisullit, suliap eqqartuussivikkoorunneqarnissaa utaqqivaat.
Kâlánguak Absalonsenip qitornavissianngortitaanini pillugu marlunnik atuakkiornikuuvoq. Anaanaminut qatanngutiminullu attaveerunnini, oqaatsiminik piorsarsimassutsiminillu annaasaqarnini qanoq misiginarsimanera pillugu.
- Tarnikkut innarliineruvoq. Naleqqussartariaqarnikuuvunga ilaquttannilu pingaartitaasutut toqqissisimasutullu misigisimanera ataatsikkut tammarpoq, taanna oqaluttuarpoq.
Aammattaaq Danmarkimi kalaaliuneq 1970’ikkunni 80’ikkunnilu ‘torrappallaanngilaq’, Kâlánguak Absalonsen oqarpoq.
Taassuma peroriartornermini immikkoortitaaneq misigisarsimaqaa.
- Inuuninnut sunniuteqaqaaq, kinaassuserinngisannik kinaassuseqarniaannavinnikuugama. Naleqqussarniarlunga tamaviaarnikooqaanga inuiaqatigiillu piumasaat malinniarsaralugit. Tamannalu iluatsippoq, namminermi piorsarsimassusera peersinnaanikuuara.
- Kinaassusera misigissutsikkut tammarpara. Tamannalu artornaqaaq.
Aaqqissuussaaneq allanngortikkusukkaa
Taamaattumik Kâlánguak Absalonsenip oqaluttuani FN-imi nalunaarusiortumut kalaallit meerartai Danmarkimi ullutsinni pinngitsaaliissummik angerlarsimaffiup avataanut inissinneqaraangamik, piorsarsimassutsiminnik oqaatsiminnillu annaasaqarnerisa qanoq kinguneqartarneranik paasititsiumaartoq neriuutigaa.
- Inersimasunngorama sumiginnaaneq misigisara maanna oqaasinngorsinnaavara. Neriuppungalu taamaaliortarnerup eqqunngilluinnartuunerata oqaluttuarinerani tapersersueqataasinnaallunga. Kinaassuserput pisinnaatitaaffigaarput.
- Qitornatsinnik nammineerluta isumaginnikutsoorsinnaanerput oqaatigisaleqqissavarput. Allaniilluunniimmi immaqa isumagilluarnerusinnaavagut. Uagut meeqqamik ilaqutariit amerlasuut ilaattut isiginnittarnerput danskit aaqqissuusseriaasaannit uagutsinnut atuutsinniarneqartumik piujuartitsinerungaarpoq, Kâlánguak Absalonsen oqarpoq.
Keira Kronvoldip FN-ip nalunaarusiortuanik oqaloqateqarnerup iluaqutaanissaa aamma neriuutigaa.
Vestre Landsretip misissuinerni Keira Kronvoldip panianik pinngitsaaliissummik inissiinermut tunngaviusuni taassuma kalaaliunera eqqarsaatigineqarsimanngitsoq maajimi aalajangerpaa.
Eqqartuussisuuneqarfiup pinngitsaaliilluni arsaarinninneq naammaginartumik tunngavissaqanngissoraa.
VISO-p suliaq suliareqqippaa, Keirallu pania angerlarsimaffiup avataaniiginnarnissaa aalajangiusimallugu.
- Neriuppunga VISO-mi immikkoortortaqarfimmit immikkut ittumit allaanerusumik aaqqissuussisoqalissasoq, tamannami iluatsinngilaq. Tusaaneqassaagut, Keira Kronvold oqarpoq.
Siornatigut pulaarnerit
VISO maajimi – inatsisip nutaap atuutilerneranit ukioq ataaseq qaangiummat - kommuninit meeqqanik isumaginninnermut tunngasut suliat taamanikkut 47-t misissorsimallugit nalunaarpoq, taakkunanngalu 16-it naammassisimallugit.
Tamatuma kingunerisaanik kalaallit folketingimut ilaasortat marluk, Naaja H. Nathanielsen (IA) aamma Qarsoq Høegh-Dam (N), naapertuuttoqannginneranik pasitsapput.
VISO-p suliat 315-it ukiup ataatsip qaammatillu arfinillit ingerlaneranni misissussallugit aallaqqaammut naatsorsuutigaa.
Danskit isumaginninnermut ministeriat, Monika Rubinip (Moderaterne) oqarnera naapertorlugu, VISO-p ministereqarfik tamatuma kingorna ilisimatissimavaa, immikkoortortaqarfik immikkut ittup “suliat piusut tamaasa pissarsiariniarlugit toqqaannarnerusumik tamaviaarnerusumillu suliniuteqartoq”.
- Suliaq isumaginninnermut ministeritut qanimut malinnaaffigisussaavara, Monika Rubin KNR-imit apersorneqarluni taama oqarpoq.
FN-imi nunat inoqqaavi pillugit immikkut nalunaarusiortartuusimasoq, José Francisco Cali Tzay, Kalaallit Nunaannut Danmarkimullu 2023-mi tikeraarpoq.
Immikkut ittumik nalunaarusiortartup Danmark tamatuma kingorna nalunaarusiami kalaallit Danmarkimiittut pisinnaatitaaffiinik eqqortitsisimannginnera pillugu isornartorsiorpaa.
