Naaja H. Nathanielsenip saammaateqatigiinnermut aningaasaateqarfik pillugu iliuuseqartoqarnissaa ujartoraa

Inatsisitigut ataataqanngitsut 26-t danskit naalagaaffiat qaammatit marluk qaangiuppata eqqartuussivimmeeqatigissavaat. Tamanna Folketingimi ilaasortap IA-meersup kalaallit allat arnanut spiralilersuinermit eqqugaasunut taarsiiviginninnissamut inatsimmut sooq ilanngunneqarsimannginnerannik apeqquteqarneranik kinguneqarpoq.

Allattoq Ann-Sophie Greve Møller

aggustip 26-at 2026 15:54

Nutserisoq Medea Olsen

Danskit naalakkersuisui oqaatsitik iliuuseqarfigeqqaartariaqarpaat kalaallillu saammaateqatigiinnermut aningaasaateqarfiliornissamut,siusinnerusukkut oqaatigisimasartik naapertorlugu kissaatigisaminnik, suliaqarnissartik aallartillugu. Inuit Ataqatigiit sinnerlugu Folketingimut ilaasortaq Naaja H. Nathanielsen taama isumaqarpoq.

- Mette Frederiksenip inuiaqatigiit kalaallit neriorsorpai. Neriorsuutip tamatuma piviusunngortinnissaanut maanna piffissanngorpoq. Aqaguminngaanniit pinnani ullumikkumiit piguni pitsaanerussaaq, tatisimaneqarattami - USA-minngaanniinnaanngitsoq, kunngeqarfittulli, taanna oqarpoq.

Taamaattumik Naaja H. Nathanielsenip Danmarkimi peqqissutsimut ministeri Ida Auken (Socialdemokraterne), arnat spiralilersugaasimasunut taarsiissutissamik inatsisissatut siunnersuut Folketingimi maanna suliarineqartoq aamma kalaallinut allanut, danskit naalagaaffiannit sumiginnagaasimasunut, atuutilersinneqarsinnaanersoq aperaa.

Tamanna ajornarpat, ministerip kalaallit sumiginnagaasimasut taarsiiffigitinnissaannut aaqqissuussamik pilersitsinissamik siunertani, qanoq allatut piviusunngortikkumaarneraa paaserusuppaa.

Meeravissianngortinneqarsimasut inatsisitigullu ataataqanngitsut danskit naalakkersuisuisa tunngavissaanni eqqaaneqartut

Danskit naalakkersuisuisa nunatsinnilu naalakkersuisut Kalaallit nunaata Danmarkillu akornanni atassuteqarnermi qulaajaaneq ingerlanneqartoq aaqqissuunniarpaat, taamaalilluni inatsisitigut ataataqanngitsut meeravissianngortinneqarsimasullu pillugit immikkut ittumik 2026-p naanerani nalunaarusiaqassalluni.
Danskit naalakkersuisuisa inatsisitigut ataataqanngitsut aamma meeravissianngortinneqarsimasut ersarissarneqarnissaat nassuerutigineqarnissaallu pisariaqartoq nassuerutigaat, pisortatigoortumillu utoqqatsertoqassanersoq aalajangiiffiginiarlugu.
Danskit naalakkersuisuisa nunatsinnilu naalakkersuisut oqaluttuarisaanermik tamakkiisumik qulaajaaneq pillugu malitseqartitsiniarput. Uanilu saammaateqatigiinnissamut isumalioqatigiissitamik pilersitsisoqarsinnaanera ilaatigut eqqaaneqarluni.
Naalakkersuisut aamma danskit naalakkersuisuisa oqaluttuarisaanermik qulaajaaneq maanna suliarineqartoq 2022-mi isumaqatigiissutigaat.

Allisiguk

Ida Aukenilli inatsisissatut siunnersuutip maanna suliarineqartup arnat spiralilersugaanermit eqqugaasut kisiisa taarsiiffigineqarnissaannik siunertaqartoq, akissutigaa.

Peqqissutsimut ministerip danskit naalakkersoqatigiivisa tunngavilersuutaat aammattaaq innersuussutigai, tassanilu danskit naalakkersuisui nunatsinnit qitornavissianngortinneqarsimasut inatsisitigullu ataataqanngitsut pisortatigoortumik utoqqatserfigineqarnissaat pillugu isummerniartut, allassimavoq.

Tamanna inatsisitigut ataataqanngitsut qitornavissianngortitaasimasullu pillugit immikkut nalunaarusiaq, ukiup naannginnerani naammassineqartussaq, tunngavigalugu pissaaq.

Ilisimasat amigaataanngitsut

Naaja H. Nathanielsenip Ida Aukenip akissutaa naammaginngilaa.

Danskit naalakkersuisuisa inatsisitigut ataataqanngitsut pillugit nalunaarusiamik allamik pisariaqartitsinerat tupigaa.

Ilisimatuut inatsisitigut ataataqanngitsunut oqaluttuarisaanermi pisimasunik qulaajaanermit nalunaarusiamik 2011-mili tunniussipput.

- Sunaana utaqqineqartoq? Ilisimasassanik amigaateqanngilagut. Ukioq naangajalerpoq. Maannali paasisimasavut tunngavigalugit iliuuseqartariaqarpugut, taanna nangippoq.

Saammaasseqatigiinnissamut aningaasaateqarfik ima nassuiaatigineqarpoq

Danskit naalakkersuisuisa spiralilersuisimanermi suliani arnanut allanullu kalaallinut aaqqissuussaasumik immikkoortitsilluni pissusilersortarnerit, kalaaliunertik piinnavillugu allatut pineqartartut pillugit inuttut ataasiakkaatut aningaasatigut ajunngitsorsiassaqartinniarlugit saammaateqatigiinnermut aningaasaateqarfimmik pilersitsinissaq kissaatigaat, tusagassiuutinut nalunaarummi allassimavoq.

Danskit naalakkersuisui, ministeriunerup Mette Frederiksenip arnat spiralilersugaasimasut utoqqatserfigiartorlugit Nuummut siorna septembarimi tikeraarmat, ilaatigut arnat spiralilersugaasimasut kalaallillu allat sumiginnagaasimasut taarsiiffigineqarniassammata, saammaateqatigiinnermut aningaasaateqarfimmik pilersitsiniarlutik nalunaarput.

Inatsisissatullu siunnersuummut taasinissamut isumaqatigiissummi, Folketingimi maanna suliarineqartumi, naalakkersuisut saammaateqatigiinnissamut aningaasaateqarfimmik pilersitsinissamik kissaateqarnerat aamma allassimavoq.

Inatsisitigut ataataqanngitsut eqqartuussisiviliassasut

Inatsisitigut ataataqanngitsut eqimattami 26-usut, danskit naalagaaffiat qaammatit marluk qaangiuppata eqqartuussivikkoorutissavaat.

Inatsisitigut ataataqanngitsut danskit naalagaaffiannit utoqqatsertoqarnissaa 3,2 millionit koruuninillu taarsiiffigineqarnissartik ukiut sisamat sinnerlugit piumasaraat.

Danskit naalagaaffiata piumasaqaatigineqartoq itigartippaa, eqqartuussisuuneqarfimmilu eqqartuussinissaq oktobarip 27-anni aallartissaaq.

Naaja H. Nathanielsenip tamanna pissutigalugu danskit naalakkersuisui, kalaallit naalagaaffimmit sumiginnarneqartut pillugit iliuuseqanngippallaarnerarlugit isornartorsiorpai.

- Ataatsimut pisoq ataasiakkaanut ajornartorsiutaalernera alianaqaaq, Naaja H. Nathanielsen oqarpoq nangillunilu:

- Inatsisitigut ataataqanngitsut qanittukkut eqqartuussivikkoorussilerput, danskillu naalagaaffiata pissutissaqannginneraalluni eqqartuussivimmi tunngavilersussaaq. Tamanna paasiuminaaqaaq.

Inatsisitigut ataataqanngitsuulluni qanoq isumaqarpa?

Uersakkat Kitaani 1963 sioqqullugu nunattalu sinnerani 1974 sioqqullugu ataatassarsiorsinnaatitaanngillat. Tassa ataatassarsiornissaminnut, kingornussinissamut ataatamilu kinguliaqatigilernissaanut pisinnaatitaaffeqanngillat. Taakku inatsisitigut ataataqanngitsutut kingorna taaneqartalerput.
Nunarput 1979-imi namminersornerulernissatta tungaanut Danmarkimi amtiuvoq, taamaammallu Danmarkimi inatsisinik taamanikkut malinnittussaatitaavoq.
Nunatsinni inatsisitigut ataataqanngitsut 1911-p 1974-illu akornanni 8000 missaanniittut, meeqqanut isumaginninnermullu ministereqarfiup nalunaarusiaani 2016-imeersumi erserpoq.
Inatsisitigut ataataqanngitsut 2016-imi 5000-ngajaasut, nalunaarusiami tassani aamma erserpoq.
Meeqqat pillugit inatsit 2014-imi allanngorpoq inatsisitigut ataataqanngitsut ataatassarsiorsinnaalersillugit ataataminniillu kingornussassat agguaanneqareersimanngippata kingornussisinnaangortillugit.
4,7 millionit koruunit inatsisitigut ataataqanngitsunut suliniutinut paasissutissiinertalinnut, katsorsaanertalinnut inatsisitigullu siunnersuinertalinnut 2019-imiit 2023-p tungaanut atugassatut illikarneqarput.
Inatsisitigut ataataqanngitsut 26-t Danmarkip naalagaaffia 2023-mi februaarimi eqqartuussivilersuuppaat. Taakku katillugit 3.250.000 koruuninik Danmarkip naalagaaffianit taarsiivigeqqupput. Danmarkip naalagaaffia taamaaliorumanngimmat eqqartuussivilersuuppaat.

Allisiguk

Aamma inuit sisamat, Kalaallit Nunaannit Danmarkimut 1950-ikkunniit tamatumalu kingornatigut ukiut qulikkuutaat arlallit qaangiunneranni qitornavissianngortinneqarsimasut, danskit naalagaaffiat eqqartuussivimmut suliassanngortissimavaat.

Naaja H. Nathanielsenimut saammaateqatigiinnissamut aningaasaateqarfik pillugu apeqqut sulianut ataasiakkaanut taamaallaat tunngassuteqanngilaq.

Aamma atuarukNaaja H. Nathanielsenip danskit naalakkersuisui utoqqatserniaaluusaarnerat isornartorsioraa

Taanna isumaqarpoq, nunatta Danmarkillu akornanni suliat naammassineqanngitsut avissaartuutsitsisut.

- Sulianik naammassineqanngitsunik peqarnera avissaartuutsitsivoq. Naammassitinnagit ikit seeriuassapput, taanna nangippoq.

Politikeri IA-meersup oqarnera naapertorlugu, danskit akisussaaffimmik tigusinissaat nunatta Danmarkillu suleqatigiinnissaannut aalajangiisuussaaq.

- Suleqatigiiginnassagutta (nunarput Danmarkilu, aaqq.) Danmarkip naapertuutinngitsuliornernut, nunasiaataanerup nalaani pisimasunut, akisussaasuunerminik nassuerutiginninnissaa avaqqunneqarsinnaanngilaq, Naaja H. Nathanielsen oqarpoq.

Suliaq pingaartinneqartorujussuusoq

KNR-ip peqqissutsimut ministeri Ida Auken suliaq pillugu danskillu naalakkersuisuisa saammaateqatigiinnissamik aningaasaateqarfimmik pilersitsinissaq suli kissaatigineraat paaserusullugu apersorumagaluarpaa. Peqqissutsimut ministerili allakkatigut ima akissuteqarpoq:

- Naalakkersuisut kalaallit arnat naartunaveersaasersuisimanermut suliamit eqqugaasunut aningaasatigut taarsiiffiginninniarput. Naalakkersuisut suliat allat maannamut suli nalilersuiffiginngilaat.

KNR-ip danskit isumaginninnermut ministeriat Monika Rubin (Moderaterne) suliaq pillugu aamma apersorumavaa.

- Oqaluttuarisaanermi ataatsimoorfigisatsinni aamma allanik nuanninngitsunik pisoqarnikuunera nalunngilara.

- Inatsisitigut ataataqanngitsut aamma kalaallit qitornavissianngortitaasut paasitinneqartariaqarnerat akuerineqartariaqarnerallu paasilluarpara. Tamanna naalakkersuisuni pingaartittorujussuuarput. Tamanna aamma naalakkersuinissamut tunngavissami atuarneqarsinnaavoq, tassanilu allassimavoq, eqimattat taakkua marluk pillugit immikkut ukiup naannginnerani nalunaarusiortoqassasoq.

- Naalakkersuisut inatsisitigut ataataqanngitsunut qitornavissianngortitaasunullu pisortatigoortumik utoqqatsernissaq tamatuma kingorna isumaliutigissavaat, taakkua pisinnaatitaaffigisatik pillugit paasitinneqarniassammata, isumaginninnermut ministeri allakkatigut akissummini nangippoq.

KNR-ip inatsisitigut ataataqanngitsut pillugit 2011-mi misissuisoqarsimagaluartoq, sooq misissuisoqaqqittariaqarnersoq apeqqutigerusussimagaluarpaa.

Illit isummat pingaartittaqaarput. Nutaarsiassaq pillugu isorisat nersualaarinerillu uani tikilluaqquagut.