Naaja H. Nathanielsenip isumannaallisaanermut isumaqatigiissut nutaaq ajugaanertut isigaa, Qarsoq Høegh-Damilli arlalinnik amigaateqarnerarpaa
Naak Issittumi isumannaallisaanissaq pillugu Kalaallit Nunaata, Danmarkip USA-llu isumaqatigiissutaat tunngavigissaaraluartoq, suli anguniagassaqarfioqaaq.
Taama illuatungiliuttut Naleqqakkut tunuliaqutaralugit Folketingimut ilaasortaq, Qarsoq Høegh-Dam isumaqarpoq.
- Pioreersoq pissarsiffiginagu issuarneqarpoq, Qarsoq Høegh-Dam oqarpoq.
Naalakkersuisut siulittaasuata, Jens-Frederik Nielsenip (D), ministeriunerup, Mette Frederiksenip aamma præsident, Donald Trumpip, Kalaallit Nunaata illersorneqarnissaa pillugu isumaqatigiissut, FN-ip illorsuani New Yorkimi marlunngornermi atsiorpaat.
Danmarkip USA-llu isumaqatigiissutaat 1952-imeersoq, Igalikumi isumaqatigiissutip 2004-mi atsiorneqarnerani nutarterneqartoq, Kalaallit Nunaannillu peqataalersitsisoq, tunngavigalugu isumaqatigiissutaavoq.
Isumaqatigiissut Amerikamiut præsidentiat USA-p Kalaallit Nunaannik tiguaasariaqarnera pillugu ukiuni arlalinni oqaaseqaqattaareersorlu atsiorneqarpoq.
Inuit Nuummi, Jens-Frederik Nielsenip (D) Mute B. Egedellu (IA), New Yorkimi atsioqatigiinnerup aqaguani, angerlamut tikinnerat nalliussiniarlugu, erfalasulerlutik nuannapput.
Isumaqatigiissut Kalaallit Nunaanni Danmarkimilu politikkikkut tapersersorneqaqaaq.
Qarsoq Høegh-Damilli isumaqatigiissut nuannaarutigerpasinngilaa.
- Sooruna aningaasassaqarnissaa qulakkeerneqanngitsoq? Sooruna torersaasoqarnissaa qulakkeerneqanngitsoq? Isumaqatigiissut tunngavissaavoq, piviusorsiortumilli iliuusissallu tungaatigut qulakkeerinnittoqanngilaq, ajornartorsiullu tassaniippoq, taanna nangilluni oqarpoq.
Akilerneqarnissaq Amerikamiullu sakkutooqarfii
Politikerip Naleqqameersup isumaqatigiissutip nunarput, aalajangeeqataalersinnaalersillugu, siullermeertumik oqartussaaqataalersinnerarpaa.
Taamaattumik USA-p nunatsinni, nunatta Danmarkillu isumaqatigiissutigisaat naapertorlugit, sakkutooqarfeqarsinnaanerminit nunatsinnut akiliisartussatut isumaqatigiissummi qulakkeerneqannginnera isornartorsiorpaa.
- Ukiut qulikkuutaat ingerlaneranni akiliisarnissaa eqqartortuarsimavarput. (USA-p, aaqq.) nunarput atussappagu akilerneqartariaqarpugut, uagummiuna nunarput, Qarsoq Høegh-Dam oqarpoq.
USA nunatsinni maannakkut ataatsimik sakkutooqarfeqarpoq, tassalu: Pituffik Space Base.
USA sakkutooqarfeqarnerminit nunaminertamut akiliineq ajorpoq.
Narsarsuaq Mestersvigilu Amerikamiunit sakkutooqarfiulersinnaanerat isumaqatigiissummi allaqqavoq.
- Sakkutooqarfiliortoqassappat kalaallinit akuerineqaqqaarnissaa qulakkeerneqarsimavoq, kisiannili uagut sumik pissarsinissarput qulakkeerneqanngilaq. Taamaattumik (kalaaliusugut, aaqq.) pissarsinissatsinnut sorsuttariaqarpugut, nangilluni oqarpoq.
KNR-ip naalakkersuisut Amerikamiit sakkutooqarfiliornissamut pisortatigoortumik saaffiginnittoqarsimanersoq aperisimagaluarpai. Uumalli allaaserisap saqqummiunneqannginnerani akissutissarsinngilagut.
Pitsaanerujussuarmi inissisimaneq
Folketingimut ilaasortap Inuit Ataqatigiinneersup Naaja H. Nathanielsenip isumaqatigiissut “oqaloqatigiinnissamut naalagaaffimmullu ajugaanerujussuunerarpaa”.
- Amerlalluta oqiliallattorujussuuvugut. Tatineqarnerput annertusimaqaaq taamaammat oqiliallaqaagut.
Naaja H. Nathanielsenip Christiansborgimi allaffiani eqqumiitsuliat marluk nivingapput, eqqumiitsuliap aappaani eqqumiitsuliortup Lisbeth Karline Poulsenip sapannganik ujamiliaq Amerikamiut erfalasuattut isikkulik atorpaa, taakkulu tatisimaneqarnerujussuarmik takutitsipput.
- Kisiannili suna tamarmi aaqqinngilaq, Naaja H. Nathanielsen nangilluni oqarpoq.
- Pissutsit aalajangersimasut pillugit Amerikamiut danskillu arlalitsigut isumasioqatigineqassapput, taamaattumik suliassaq aallartissaaq.
- Nunarsuatsinnili ajoraluartumik suli taama eqqissiviilliortoqartigaaq. Ajornartorsiutit tamarmik aaqqinneqanngillat nunatsinnili pitsaanerujussuarmik inissisimavugut.
Isumaqatigiissummi nutaat
Naalli isumaqatigiissut illersornissamut isumaqatigiissutitoqqamik aallaaveqaraluartoq immikkoortunik nutaanik arlalinnik ilanngussaqartoqarpoq.
Kalaallit suliffeqarfiisa USA-p illersornissaqarfiinut atatillugu niuernermi isumaqatigiissuteqarfigineqarnissaat taakku ilagaat. Isumaqatigiissutit taakku kalaallit imaluunniit danskit suliffeqarfiinut siusinnerusukkut tunniunneqartarput.
Qarsoq Høegh-Damip immikkoortoq tamanna aamma isornartorsiorpaa.
- Naak salliunneqarnissarput allassimagaluartoq tamanna annikitsortalersukkamik allassimanngilaq. Kalaallimmi suliffeqarfiinik Amerikamiut isaannit naammattumik neqerooruteqartoqanngippat? Kalaallit suliffeqarfiat aamma suliffeqarfik piviusumik ingerlatsinertaqanngitsoq najukkamilu suliaqanngitsoq qanoq immikkoortinneqassappat?, taanna nangippoq.
KNR-ip isornartorsiuineq, naalakkersuisunut Jens-Frederik Nielsenimut Múte B. Egedemullu sisamanngornermi saqqummiuppaa, piffissaliunneqartup qaangiutinnginnerani oqaaseqartinneqarsinnaasimanngillat.
Tamatuma saniatigut immikkoortut marluk, immikkut ilisimasallit marluk sapaatip akunnerata aallartinnerani maluginiagaat ilanngunneqarput.
Isumaqatigiissutip nunat, NATO-mut EU-mulluunniit ilaasortaasut imaluunniit NATO-p suleqatigisai ”suliassaqarfinnut immikkut mianernartuni” aningaasaliisinnaanerat aalajangersarneqarpoq. Nunanit allanit aningaasaliinerit misissuisarnermut inatsit aqqutigalugu akuerineqartassapput.
Tamatuma saniatigut Kalaallit Nunaat nammineq aalajangiisinnaatitaanerminik atuissaguni NATO-miinnissamut imminut pisussaaffilerpoq.
Tamannali naalakkersuisut ullumikkut politikkiannut naapertuuttoq, Naaja H. Nathanielsen isumaqarpoq.
- Isumaqatigiissut isumaqatigiissutaareersup iluaniippoq, taannalu suliassaqarfinnut siusinnerusukkut oqartussaaffiginngisatsinnik periarfissiivoq.
- USA suliassaqarfinni siusinnerusukkut akuersaarfigisimanngisamini akuersaarpoq. Isumaqatigiissut NATO-mik aamma nassuerutiginninnerungaatsiarpoq. Nassuerutiginninneq tamanna nunarsuup sinnerata immaqa utaqqisimasaa Kalaallit Nunaat pillugu isumaqatigiissummi maanna piviusunngorpoq.
Piginnaasaqartut
Naaja H. Nathanielsenip naalakkersuisut saniatigut isumaqatigiissut atorlugu nunanut allanut politikkikkut oqartussaaffigerusutanik siuarsaasinnaasorai.
- Kalaallit Nunaata tungaaniit isumaqatiginninniaqataanissamut piginnaasaqarnerput takutinneqarpoq. Peqataatitassaqarpugut, tamannalu allanut aamma atorluarneqassaaq.
- Inuttut, nunatut aamma namminersorneq pillugu inatsimmut atatillugu arlalinnik akuerineqarpugut, kisianni aamma avatangiisit pinngortitarlu aamma eqqarsaatigalugit, nunat allat USA-mut isumaqatigiissumminni tamakku angusimanngikkaat isumaqarpunga, Naaja H. Nathanielsen nuannaartoq oqarpoq.
Imaqatigiissut Inatsisartunilu Folketingimilu oqaluuserineqassaaq.
Isumaqatigiissut tamaat uani atuarsinnaavat.
