Ataatsimiititaliap USA-mut isumaqatigiissutit suliaralugu naammassigaa

Nunanut allanut Sillimaniarnermullu Ataatsimiititaliap USA-mut isumaqatigiissummik suliaqarnermini naammassivaa. Ataatsimiititaliap partiinit tamanit peqataaffigineqartumik suleqatigiissitamik malinnaatitassamik pilersitsisoqarnissaa kaammattuutigaa.
Assi © : Kylie Cooper/Reuters/Ritzau Scanpix
Allattoq Markus Valentin
oktobarip 30-at 2026 13:51
Nutserisoq Connie Fontain

Nunanut allanut Sillimaniarnermullu Ataatsimiititaliap (NASA aaqq.) USA-mut illersornissamik isumaqatigiissutit suliaralugu naammassivaa.

Tamanna ataatsimiititaliap isumaliutissiissutaani, novembarip pingajuanni marlunngornermi aappassaanneerisoqarnissaa sioqqullugu saqqummiunneqartumi allassimavoq.

Partiit tamarmik, Siumut minillugu ataatsimiititaliami taasisinnaatitaallutik ilaasortaapput. Ataatsimiititalialli suliap immikkut ittuunera pissutigalugu Siumut suliarinninnissamut aggersarpaa. 

Naalakkersusioqatigiit partiivisa – tassa Demokraatit, Inuit Ataqatigiit Atassutillu – siunnersuutip akunerineqarnissaa inassutigaat. Naleraq kisimi siunnersuummut tapersersuinngilaq.

Nivi Rosing (IA) ukiakkut ataatsimiinnermili Nunanut allanut Sillimaniarnermullu Ataatsimiititaliami siulittaasuulerpoq. Taassuma parteeqatini Pipaluk Lynge (IA) taarserpaa. Assi © : KNR / Markus Valentin

Partiit tamarmik - pinngitsoqaratik

Ataatsimiititaliap suliamik isumaginninnermini isumaqatigiissut, naalakkersuisut siuttuinit pingasunit atsiorneqareermat allanngortinneqarsinnaanngitsoq erseqqissaatigaa.

Ataatsimiititalialli maannakkumiit susoqarnissaa innersuussutigisinnaavaa.

NASA-p naalakkersuisut suleqatigiissitamik malinnaatitassamik pilersitsinissaat kaammattuutigaa. Tamanna ilassutitut isumaqatigiissutit suliarineqarnerini politikkikkut atitunerpaamik peqataatitsisoqarnissaanik qulakkeerinnissutaassaaq.

Ataatsimiititaliap naalakkersuisunut kaammattuutaa

Ataatsimiititaliap siunnersuummut atatillugu naalakkersuisut inuiaqatigiit ingerlanneqarnerannut aningaasaqarniarnermullu tunngatillugu pissutsit pingaarutillit sukumiinerusumik qulaajaaqqullugit kaammattuuteqarfigai.

  • Aningaasaqarneq, tamatumunnga ilanngullugit Kalaallit Nunaannut aningaasatigut kingunerisinnaasai periarfissiinerilu. 
  • Ilinniartitaaneq, tamatumunnga ilanngullugit Kalaallit Nunaanni innuttaasut piginnaasaminnik ineriartortitsinissaannut ilinniartitaanikkullu pissarsiaqarsinnaanissaannut periarfissat. 
  • Inuussutissarsiutit, tamatumunnga ilanngullugit Kalaallit Nunaanni inuussutissarsiornermik ineriartortitsinissamut, najukkani nalilinnik pilersitsinissamut suliffissaqarnissamullu periarfissat.
  • Avatangiisit, tamatumunnga ilanngullugit avatangiisitigut kingunerisinnaasat piujuartitsinermillu tunngavilimmik ineriartortitsinermut atatillugu isiginiagassat. 
  • Dual-use (marloqiusamik atorneqarsinnaasut), tamatumunnga ilanngullugu inuinnarnit sakkutooqarnikkullu atorneqarsinnaasunut aningaasaliisinnaanerit atortulersuisinnaanerillu inuiaqatigiinnut pissarsissutaanerusinnaanersut.
  • Najukkani innuttaasut, tamatumunnga ilanngullugit najukkani inuiaqatigiinnut attorneqartussanut sunniutaasinnaasut aamma najukkani innuttaasut peqataatinneqarnissaasa inuiaqatigiillu iluaqutissanik pissarsiaqarsinnaanerannut qularnaarinninnissamut periarfissat.

Suleqatigiissitaq malinnaatinneqartoq Inatsisartuni partiinit tamanit – angissusaat apeqqutaatinnagu peqataaffigineqassaaq.

Tamatuma saniatigut ataatsimiititaliap inuiaqatigiit ingerlanneqarnerannut aningaasaqarniarnermullu tunngasut qulaajarneqarnissaat naalakkersuisunut kaammattuutigaa. 

Qulaajaanermi aningaasaqarneq, ilinniartitaaneq, inuussutissarsiutit, avatangiisit, dual-use (marloqiusamik atorneqarsinnaasut) najukkanilu innuttaasut pineqassapput.

Naalakkersuisuttaaq isumaqatigiissutip timitalerneqarnerata killiffianut atatillugu Inatsisartunut ukiumut ikinnerpaamik ataasiarlutik ilisimatitsissuteqartarnissaat kaammattuutigineqarpoq.

Juno Berthelsen (N) ukiakkut ataatsimiinnermi Nunanut allanut Sillimaniarnermullu Ataatsimiititaliami siulittaasumut tullersortaalerpoq. Taassuma partiiminni siulittaasortik, Pele Broberg (N) taarserpaa. Assi © : Markus Valentin / KNR

Naleqqap isornartorsiuinera

Naleraq ataatsimiititaliamiittut sinneri assigalugit taaseqataaniarnani aalajangerami isornartorsiuilluni ikinnerussuteqarluni oqaaseqaammik takisuumik allagaqarpoq.

KNR isumaqatigiissut New Yorkimi atsiorneqarmalli Naleqqap isornartorsiuinera pillugu ilanngutassianik arlalinnik saqqummersitsivoq.

Isumaqatigiissutip USA-p sakkutooqarfeqarsinnaatinneqarnerminut atatillugu nunatta karsianut akiliuteqartarnissaanik qulakkeerinninnginnera isornartorsiorneqartunut ilaavoq.

USA isumaqatiginninniarnermi aningaasanik neqerooruteqarsimanngitsoq, Jens-Frederik Nielsenip siullermeerinninnermi oqaatigaa.

Nunatta USA iluatsinngitsumik – akiliuteqartinniarsarigaluaraa, Nunanut allanut naalakkersuisumit, Múte B. Egedemit (IA) ataatsimiititaliamut paasissutissiissuteqartoqarsimaneralugu, Naleraq ikinnerussuteqarluni oqaaseqaammi allappoq

Isumaqatigiissummi danskit imaluunniit nunani allamiut suliffeqarfiutaat Kalaallit Nunaanniittut atorneqaratik kalaallit suliffeqarfiutaat sakkutooqarfinni kiffartuussinermik suliaqartuunissaat aamma aalajangersarneqanngilaq.

Partiip danskit/amerikamiut suliffeqarfiata Pituffik Space Base-imi kiffartuussinissamik isumaqatigiissummik pissarsinera innersuussutigaa.

Illuatungiliuttut partiiata USA-p sakkutooqarfigisimasamini torersaanissamut akisussaaffimmik tigusinissaa aamma kissaatigigaluarpaa.

Naleqqap naggasiutigalugu inuit taasitinneqarnissaannut tapersiisoqannginnera isornartorsiorpaa.