Múte B. Egede EU-mi: Allat pitinnagit peqataaneruleritsi

Allaaserisami siullermik allaqqagaluarpoq, EU-Kommissioni ukiumut 4 milliardit koruuninik tunisisassasoq. Eqqortorli tassaavoq, piffissami 2028-miit 2034-p tungaanut 4 milliardit koruuninik tapiissuteqartoqartarnissaa. KNR-ip naalakkersuisoqarfimmiit naqqinneqareernerup kingorna iluarsivaa. 

- Europami suliffeqarfiit pinngippata allanik soqutiginnittoqassaaq. Nunarsuarmiut tamarmik aatsitassat pingaarutillit qanoq pissarsiarineqarsinnaaneri paasinialeruttorpaat.  

- Taamaattumik ilissinnut EU-mi inatsisartunut kaammattuutaavoq. Ilissi pinngikkussi allat taamaaliussapput. Periarfissammi, aningaasaqarneq ineriartornerlu sukkaannaq ingerlapput. Siuariartortoqarnera malugisinnaavarput. 

Nunanut allanut, inuussutissarsiornermut aatsitassanullu naalakkersuisoq Múte B. Egede (IA) aatsitassarsiornerup tungaatigut EU-p suleqatigineqarnissaa apeqqutigineqarmat akivoq.

Europami inatsisartut ineriartornermut nunanilu allani pissutsinut ataatsimiititaliaanut pingasunngormat peqataavoq, tassani Europami politikerit apersorsinnaasimavaat. 

Politikerit tamarmik ataatsimut isigalugu, nunatta nammineq aalajangiisinnaatitaaneranut aamma nunatta USA-llu akornanni akerleriittoqarnerani nunatsinnik tapersersuipput. 

Assigiinngitsorpassuit pillugit apersuisoqarpoq, nunattali aatsitassaatai eqqartorneqarnerupput. 

Múte B. Egedelli naalakkersuisut EU-llu ukiuni kingullerni suleqatigiinnerat pillugu siullertut oqaaseqarfigaa. 

EU-mit aningaasaliinerit nutaat

KNR-imit allaaserineqarsimasutut, EU naalakkersuisullu 150 millionit euronik, tassa 1,1 milliardit koruuninik nalilinnik aningaasaliinermut nutaamik isumaqatigiissusiussangatinneqarput.

Europa-Kommissionip 2028-mit 2034-p tungaanut missingersuusiaminni nutaami, nunatsinnut tapiissuteqartarnini marloriaatinngortissallugu siunertarereersimavaa, taamaalillutik piffissami tassani 4 milliardit koruuninik tapiissuteqartalissapput.

EU-mit aningaasaliissutissaq utaqqineqartoq isumaqatigiissutaavoq immikkoortoq. aningaasaqarnermut naalakkersuisoq Aqqaluaq B. Egede (IA) aningaasanut inatsisissatut siunnersuutip qaammatip siuliani saqqummiunnerani taama oqarpoq. 

Assi © : Olivier Hoslet/EPA/Ritzau Scanpix

Múte B. Egede EU-p ataatsimiititaliaanut oqalugiarnermini erseqqissaanngilaq, qujaniarporli.  

- Aningaasaliissutissaq immikkut ittoq, kommissionip saqqummiussimasaa qujamasuutigaarput. 

- Aningaasaliissutissaq missingersuusiassamut maanna atuuttumut ilanngunneqariaannaavoq. Paasissutissat erseqqinnerusut Ursula von der Leyenip Nuummut tikeraarnermini ataasinngorpat tulliani saqqummiutissavai.  

Múte B. Egedep aningaasaliissutissap saniatigut, nunarput silaannakkut angallannerit attaveqaasersuutillu pingaarutillit aningaasalerneqarnissaat amigaataanerarpaa, taakkulu EU-p aamma aningaasaliiffigisinnaagai oqaatigalugu. 

EU-p suleqatiginerulernera

Politikerit nunarput EU-mut siunissami ilanngukkusunnersoq paaserusuppaat aamma EU-p nunatta suleqatiginerulernissaanut qanoq iliorsinnaanera paaserusullugu. 

Naalakkersuisut siulittaasuata Jens Frederik Nielsenip (D) nunatta EU-mut ilanngunnissaa naalakkersuisut isumaqatiginngikkaat siorna oktobarimi oqaatigaa. Suleqatiginerulerusuppaalli. 

USA-mulli tunngatillugu pissutsit januaarimi sakkortusimmata, EU-mi politikerit nunatta EU-mut ilanngunnissaa pitsaanerunnginnersoq apereqqikkaluarput. 

- Itigartitsissutiginngilara kisianni suleqatigiinnerulernissarput angorusunneruara, Múte B. Egede oqarpoq. 

- Immitsinnut paasiniaaffigisassaagut taamaalilluta qanoq nukittorsaqatigiissinnaanissarput paasisassavarput. 

Europa-Kommissionimi siulittaasoq Ursula von der Leyen septembarip arfernanni arfineq aappaanilu Nuummiissaaq. Nuummiinnerminilu aningaasaliissutissaq naalakkersuisut peqatigalugit atsiussavaa. Assi © : Malik Brøns.

Aatsitassarsiornermut aningaasaliineq

Europa-Kommissionip periusissiaq ReSourceEU siorna decembarimi saqqummiuppaa. Taassuma EU-p aatsitassarsiornermut suliniutinut toqqaannarluni aningaasaliisinnaalersippaa.

Europa-Parlamentip aatsitassarsiornermut inatsimmut allannguutit nutaat ukioq manna kingusinnerusukkut oqallisigalugillu taasissutigissagai, Múte B. Egedep ataatsimiinnermi oqaatigaa.

Allannguutissatut siunnersuutit EU-p Kalaallit Nunaannik aatsitassarsiornermi suleqatiginninnissaanik nutaanik periarfissiissammata naalakkersuisunit taperserneqarput.

- EU-p aatsitassanik pingaaruteqartunik pilersuinermik qulakkeerinissaanut Kalaallit Nunaat ikiuutaasinnaallunilu Kalaallit Nunaata aningaasaqarneranik assigiinngisitaarinissaanut ikiuussinnaavusi. Taamaattoqarnissaanulli Europami pisiortornermi suliffeqarfissuaqartariaqarpoq.

- Allannguutit uku Europami pisiortornermut suliffeqarfissuarnut pitsaanerusunik periarfissiissasoraagut.

Europami politikerit Kalaallit Nunaata aatsitassarsiornerup avatangiisinut aserorterinnginnissaa qanoq ililluni qulakkiissaneraa paaserusuppaat. Múte B. Egedellu (IA) nunarput sukannersunik malittarisassaqarnerarpaa. Assi © : Perter Barfoed

Politikerit arlallit nunarput nunanit allanit tatisimanninnermut nakkaannarani nammineerluni aatsitassarsiornermik pilersitsisinnaassanersoq ernumassutigaat.

Taamaammat politikerit aatsitassarsiornerup kalaallit piumasaat naapertorlugit ingerlanneqarnissaa naalakkersuisunit qanoq qulakkeerneqarniarnersoq paaserusuppaat.

Múte B. Egedep politikerit ernumasariaqanngitsut oqaatigaa.

- Kalaallit Nunaat aatsitassanik piiaanermi avatangiisinut tunngatillugu piumasaqaateqarnermi nunarsuarmi sakkortunerpaamik inatsiseqarfiusut ilagaat. Tamanna aatsitassarsiorfiit ullumikkut hunnorujulikkaajunnginnerannut pissutaagunarpoq, Múte B. Egede akissuteqarpoq.

-  Suliut sivisuumik ingerlanneqarsimasoq upernaaq itigartitsissutigaarput. Innuttaasut Kuannersuarni uraneqarfiusumi aatsitassarsiortoqarnissaa itigartitsissutigaat. Avatangiisinut sunniuteqassappat naaggaarsinnaatitaallutalu avatangiisinut tunngatillugu piumasaqaatinik qaffasitsitsisinnaavugut.

Kina aamma pissaanilissuit

Kinap Issittoq aqqutigalugu niuernermi imaatigut angallassinermi aqqut siulleq qaammatip siuliani pilersippaa. Financiel Times taama allaaserisaqarpoq.

Taamaammat Múte B. Egede aperineqarpoq: Kinap Issittumi inissisimanera qanoq isigaajuk, EU-lu qanoq akissuteqartariaqarsoriviuk?

- Kinap nunallu allat Issittumi inissisimanerannut atatillugu siunissarput qanoq aqussinnaanerlutigu misissussavarput. Silap pissusia allanngoriartortillugu pissaanilissuit soqutiginnittuassapput.

- Taamaammat ataatsimoorlutalu immitsinnut nukittunerulersissasugut oqaatigeqattaariga, taamaalilluta nunarsuarmioqataanitsinni naleqartitat ataatsimoorussagut siunissamut ilusilersorniarsinnaassallutigit.

Múte B. Egedep (IA) nunatsinnit aalisakkat affaat Kinamut ullumikkut tunineqartartut EU-mi politikerinut oqaatigaa. Naalakkersuisulli kalaallit aningaasaqarnerat assigiinngisitaartunngortikkusuppaat, aatsitassat takornariaqarnerlu taamaalillutik sammineqarnerulerlutik. EU-llu uani suleqatigineqarnera ineriartortikkusullugu. Assi © : Frederik Lund, Tusagassiivik

Naalakkersuisup EU-p nunatsinnut atatillugu peqataanerunissaa alapernaannerunissaalu arlaleriarluni kaammattuutigaa.

- Tamanna pisariaqartipparput. Nunarsuarmi kisermaassilluni naalakkersuinerit ajoraluartumik ineriartoriartorneranni ataatsimullu naleqartitatta unammillerneqarneranni inuiaqatigiit isummatsinnik assigisagullu ataatsimooqatigissavagut.

- Taamaaliunngikkutta Kalaallit Nunaata siunissaannaa kisimi navianartorsiorani ataatsimoorussamik siunissarput tamarmi navianartorsiussaaq.