Inatsisitigut ataataqanngitsut danskit naalagaaffiat oqaluttuarisaanermi pigaaruteqartumi eqqartuussinermi suliami naapikkaat

Inatsisitigut ataataqanngitsut meeqqat allat assigalugit pisinnaatitaaffeqarsinnaatitaannginnertik pillugu taarsiiffigineqarnissaminnik piumasaqaateqarnerat pillugu eqqartuussivimmi suliap aallartinneqarnissaa ukiut pingasut sinnerlugit utaqqineqareerluni marlunngornermi aallartippoq.
Inatsisitigut ataataqanngitsut sisamat danskit ministeriunerat, Mette Frederiksen arnanut spiralilersorneqarsimasunut utoqqatsissuteqarnermat imminnut tunngatillugu maluginiaatitsisut. Assi © : Mads Claus Rasmussen/Ritzau Scanpix
novembarip 17-at 2026 07:27
Nutserisoq Connie Fontain

Kalaallit inatsisitigut ataataqanngitsut 26-t danskillu naalagaaffiata akornanni eqqartuussivimmi suliaq uissuumminartoq utaqqiuarneqartorlu ullumi aallartippoq.

Eqqartuussivimmi suliaq Københavnimi eqqartuussivimmi, Østre Landsretimi ullunik pingasunik sivisussuseqassangatinneqartumi suliarineqassaaq.

Inatsisitigut ataataqanngitsut ilaqutariittut inuuneqarnissamut pisinnaatitaaffitik innarlerneqarsimasut isumaqaramik danskit naalagaaffiat eqqartuussivimmut ukiut pingasut sinnerlugit matuma siorna suliassanngortippaat, 125.000 koruuninik immikkut taarsiiffigineqarnissartik piumasaraat.

’Inatsisitigut ataataqanngitsut’ meeqqanut nunatta kitaani 1963 sioqqullugu nunattalu sinnerani 1974 sioqqullugu uersakkanut taaguutaavoq.

Ataataasup kinaassuserneqarnissaa taamanikkut pisussaaffiunngilaq. Tamanna pissutigalugu, meeqqat kina ataatarinerlugu paasisinnaatitaanngilaat, kingornussisinnaatitaanngillat kinguliaaluunniit kinguliarisinnaatitaanagu.

Pisinnaatitaaffik taanna Danmarkimi 1938-mi atuutilersinneqarpoq.

Inatsisitigut ataataqanngitsuulluni qanoq isumaqarpa?

  • Uersakkat Kitaani 1963 sioqqullugu nunattalu sinnerani 1974 sioqqullugu ataatassarsiorsinnaatitaanngillat. Tassa ataatassarsiornissaminnut, kingornussinissamut ataatamilu kinguliaqatigilernissaannut pisinnaatitaaffeqanngillat. Taakku inatsisitigut ataataqanngitsutut kingorna taaneqartalerput.
  • Nunarput 1979-imi namminersornerulernissatta tungaanut Danmarkimi amtiuvoq, taamaammallu Danmarkimi inatsisinik taamanikkut malinnittussaatitaavoq.
  • Nunatsinni inatsisitigut ataataqanngitsut 1911-p 1974-illu akornanni 8000 missaanniittut, meeqqanut isumaginninnermullu ministereqarfiup nalunaarusiaani 2016-imeersumi erserpoq.
  • Inatsisitigut ataataqanngitsut 2016-imi 5000-ngajaasut, nalunaarusiami tassani aamma erserpoq.
  • Meeqqat pillugit inatsit 2014-imi allanngorpoq inatsisitigut ataataqanngitsut ataatassarsiorsinnaalersillugit ataataminniillu kingornussassat agguaanneqareersimanngippata kingornussisinnaangortillugit.
  • 4,7 millionit koruunit inatsisitigut ataataqanngitsunut suliniutinut paasissutissiinertalinnut, katsorsaanertalinnut inatsisitigullu siunnersuinertalinnut 2019-imiit 2023-p tungaanut atugassatut illikarneqarput.
  • Inatsisitigut ataataqanngitsut 26-t Danmarkip naalagaaffia 2023-mi februaarimi eqqartuussivilersuuppaat. Taakku katillugit 3.250.000 koruuninik Danmarkip naalagaaffianit taarsiivigeqqupput. Danmarkip naalagaaffia taamaaliorumanngimmat eqqartuussivilersuuppaat.

Nauja Biancop, siunnersortitut namminersortutut suliaqartup nunattalu nunanut tamalaanut attaveqartarneranut aallartitatut sulisimasup oqarnera naapertorlugu, eqqartuussineq inatsisitigut ataataqanngitsunut pingaaruteqartorujussuuvoq.

Suliali Kalaallit Nunaata Danmarkilu akornanni pissutsinnut pingaarutilittut aamma inissisimavoq

Kalaallit Nunaat Danmarkimut pingaarutilittut ukiuni kingullerni inissisimalerpoq, minnerunngitsumik nunarsuarmi pissutsinit tatisimaneqarneruleriartorneq pissutigalugu. Saniatigut nunasiaataanerup nalaani pisut pillugit nunat marluk akornanni ammanerusumik oqaloqatigiittoqalerpoq, taanna naliliivoq.

- Inatsisitigut ataataqanngitsut uani sunniuteqaqataapput. Kalaallit pisinnaatitaaffii uani pineqarput, taakkua malinneqarsimanersut malinneqarsimannginnersulluunniit, oqaluuserinissaannullu qunusoqannginnersoq. Taamaattumik nunasiaataajunnaarnissamut oqaluttuami oqaloqatigiinnermilu pineqartoq pingaaruteqarpoq, Nauja Biaco oqarpoq.

Oqaluttuarisaanermi qulaajaasoqarnissaa utaqqisaasoq

Taarsiissuteqartoqarnissaanut piumasarineqartoq Danmarkimi isumaginnermut ministereqarfimmit 2023-mi marsimi itigartitsissutigineqarpoq. Taarsiissuteqartoqarnissaanut inatsisitigut tunngavissaqartoqanngitsoq naalagaaffiup eqqartuussissuserisuata ministereqarfiullu taamani tunngavilersuipput.

Inatsisitigut ataataqanngitsut 26-t suliassanngortitsigamilli ukiut pingasut sinnerlugit utaqqipput. Utaqqineq sivisusoq, eqqartuussivimmi ilisimannittutut nassuiaateqartussap inatsisitigut ataataqanngitsut ilaata, Tida Sigurdsdatter Ravnip, oqaatigaa.

- Danmarkimi naalakkersuisut piffissaq kingulleq atorlugu nassueruteqarnissaat neriuutigigaluarparput oqarlutik: Aap, inatsisitigut isumannaatsuutinneqannginnertik pillugu suusupagineqarsimanertik pillugu soorunami aamma taarsiivigineqartariaqarput. Naalagaaffiummi tamanna akisussaaffigivaa, taanna oqarpoq.

Tida Ravn inatsisitigut ataataqanngitsut 26-t eqqartuussivimmi nassuiaateqartussat ilagaat. Assi © : KNR/Ann-Sophie Greve Møller

Eqqartuussivimmi suliaq nunatta Danmarkillu oqaluttuarisaanerani pigisimasut, ilisimatusartut nunat marluk oqaluttuarisaanerannik qulaajaanermi misissugassaasa ilagaat.

Saniatigut danskit naalakkersuisoqatigiivisa tunngavianni danskit naalakkersuisuisa inatsisitigut ataataqanngitsunut meeravissianngortinneqarsimasunullu pisortatigoortumik utoqqatsissuteqartoqarnissaa aalajangiiffigissagaat aamma allassimavoq. Tamanna immikkut ittumik nalunaarusiorneq tunngavigalugu pissaaq.

Ilisimatusarfiup inatsisitigut ataataqanngitsut pillugit ilisimatusarnermik suliaqarneq ukiup nutaap aallartinnerani aallartissinnaanissaa naatsorsuutigineqartoq, KNR-imut siusinnerusukkut paasissutissiissutigaa.

Naalakkersuisut siulittaasuata, Jens-Frederik Nielsenip (D) naalakkersuisut "isumaqatigiissuteqarnissamut aaqqiissutissarsinissaq ilungersuutigalugu sulissutigineqartoq" eqqartuussivimmi suliap eqqartuussivimmi suliarineqalinnginnerani oqaatigaa.

Danskit naalakkersuisuisa "suliaq pingaaruteqarluinnartumik suliarigaat" isumaginninnermut ministerip, Monika Rubinip (Moderaterne) KNR-imut siusinnerusukkut oqaatigaa.

Isumaginninnermut ministerip aamma ministeriunerup Mette Frederiksenip (Socialdemokratiet) danskit naalakkersuisuisa utoqqatsertoqarnissaata aalajangiiffigineqarnissaanut oqaluttuarisaanermik qulaajaaneq utaqqigaat KNR-imut siusinnerusukkut oqaatigaat.

Suliaq taanna 2011-mi oqaluttuarisaanermik qulaajaanermi sammineqareerpoq, tassanili ilisimatusartut kalaallit meeqqat uersakkat inatsisitigut inissisimanerat misissuiffigaat.

Nauja Bianco Nuummi peroriartorpoq, Københavnimili ullumikkut najugaqarpoq. Assi © : Benjamin Krog/Ritzau Scanpix

Nauja Biancop oqarnera naapertorlugu suliaq nunatta Danmarkillu Amerikamiut præsidentiata nunatsinnik tiguserusunnera eqqarsaatigalugu ataatsimoorlutik saqqummersitsisariaqarneranut ajoqutaallunilu nunat marluk akornanni isumaqatigiinngissuteqartitsivoq.

- Suliat soorlu inatsisitigut ataataqanngitsunut tunngatillugu suliat aamma eqqartuussivimmi suliap maanna aallartinneqalersup ajornakusoornerat aamma mianernartuunerat pillugu sammisaqartoqarneratigut ataatsimoorneq soorunami innarlerneqalaartarpoq.

- Kisianni Mette Frederiksenip aamma Jens-Frederik Nielsenip nunat marluk akornanni ajornakusoortunik suliaqartoqarnera nassuerutigisinnaagaat maluginiarpara, tamatumalu saniatigut aamma ataatsimoorsinnaassuseqarluarlutik, taanna nangippoq.

Eqqartuussivimmi suliaq saammaateqatigiinnissamut aqqutaasinnaasoq

Kalaallit folketingimut ilaasortaatitaasa, Naaja H. Nathanielsenip (IA) aamma Qarsoq Høegh-Damip (N) danskit naalakkersuisuisa inatsisitigut ataataqanngitsut piumasaqaataannik naammassinninnginnerat KNR-ikkut isornartorsiornikuuaat.

Naalakkersuisut Danmarkimut saammaateqatigiinnissamut ataatsimiititaliamik pilersitsinissaq kissaatigalugu aggustimi nalunaarutigaat. Mette Frederiksenip tamanna akuersaarpaa.

Naaja H. Nathanielsenilli oqarnera naapertorlugu danskit naalagaaffiata inatsisitigut ataataqanngitsunut akerliliillutik tunngavilersuuteqarnissaanut eqqartuussivimmi suliartoqangajalernerani saammaateqatigiittoqarniartoq "ajornartorsiutaalluinnartuuvoq". Taassuma tamanna KNR-imut qaammatip siuliani oqaatigaa.

Nauja Biancolli eqqartuussivimmi suliaq ilumoortussaq saammaateqatigiinnissarlu pillugit siammasinnerusumik aallartitsissutaaqataasinnaasutut nalilerpaa.

Taassuma Canadami nunat inoqqaavinut ineqarfiutigatik atuarfiit pillugit eqqartuussivimmi suliat ilumoortussaq saammaateqatigiinnissarlu pillugit ataatsimiititaliamik pilersitsinermut aqqutissiueqataasut ilaatigut oqaatigai.

- Saammaateqatigiinnissamut suliat, pingaartumik nunasiaateqarsimasup nunasiaataasimasuulu akornanni pisut oqaluuserineqartillugit ilumoortumik saqqummiussisoqarnissaa oqaluuserineqartarpoq. Tassa pissaaneqarfigineqartut ilumoortumik nammineq oqaluttuarsinnaatitaanissaat.

- Eqqartuussivimmi suliaqartoqarnerani illuatungeriit akornanni ilumoortussaq saammaateqatigiinnissarlu pillugit siammasinnerusumik suliaqartoqarnissaanut kajumissaataasinnaavoq, Nauja Bianco nangippoq.

Inatsisitigut ataataqanngitsut 26-t eqqartuussivimmi taperserneqassagunik inunnut allanut assingusumik inissisimasunut sunniuteqarsinnaavoq. Taakku eqqartuussissuserisoq, Mads Pramming Pramming Advokaterimeersoq arnanut spiralilersorneqarsimasunut aamma meeqqanut misileraatigineqarsimasunut eqqartuussissuserisuusoq eqqartuussissuserisorivaat.

Inatsisitigut ataataqanngitsut 5.000-t missaanniittut 2016-imi nalunaarusiami missiliorneqarpoq.