Tida ukiut pingasut sinnerlugit utaqqivoq. Naalagaaffimmut maanna nassuiaatinneqassaaq

69-inik ukiulik Tida Sigurdsdatter Ravn inatsisitigut ataataqanngitsut 26-usut akornanniippoq, taakku Danmarkimi naalagaaffimmit inuttut pisinnaatitaaffiiagaasimasutut misigisimapput naalagaaffillu eqqartuussivilersuullugu. Assigiinngisitsisoqarsimanerarlugu taarsiivigineqaqqupput.
Assi © : KNR/Ann-Sophie Greve Møller
Allattoq Mads Lynge
novembarip 16-at 2026 15:36

Tida Sigurdsdatter Ravnip asseq taskimit amuaa. Asseq qalipaateqanngitsoq sølvimik sinilersorneqarsimavoq, angullu utoqqasaaq annoraalik pujortaatimillu tigummiaqartoq assimi takuneqarsinnaavoq.

Angut Tida Sigurdsdatter Ravnip assiitigisaaniittoq tassaavoq angutaa. Angut qallunaaq, meeranermi tamaat nalunngikkusussimasaa.

- Ataataga qanoq isikkoqarnersoq, qanoq innersoq meeraagallarama eqqarsaatigiuarpara. Kingornussaqarsimanerlunga eqqarsaatigisarpara, angusisarnersunga,Tida Sigurdsdatter Ravn oqaluttuarpoq.

69-inik ukiulik Tida Sigurdsdatter Ravn inatsisitigut ataataqanngitsut 26-usut akornanniippoq. Taakku Danmarkimi naalagaaffimmit inuttut pisinnaatitaaffiiagaasimasutut misigisimapput naalagaaffillu eqqartuussivilersuullugu. 125.000 koruuninik taarsiivigineqaqqupput.

Eqqartuussivilersuussineq Københavnimi Østre Landsretimi marlunngornermi aallartissaaq. Eqqartuussivimmi suliassanngortitsinerup ullunik pingasunik sivisussuseqarnissaa naatsorsuutigineqarpoq, Tidalu inuit tallimat pingasunngornermi nassuiaatinneqartussat akornanniippoq. Tamanna pillugu najukkaminit Nuummit Københavniliarsimavoq.

- Danmarkimi naalakkersuisut piffissaq kingulleq atorlugu nassueruteqarnissaat neriuutigigaluarparput oqarlutik: Aap, inatsisitigut isumannaatsuutinneqannginnertik pillugu suusupagineqarsimanertik pillugu soorunami aamma taarsiivigineqartariaqarput. Naalagaaffiummi tamanna akisussaaffigivaa, taanna oqarpoq.

Qimminut miloriunneqartoq

Tida Kalaallit Nunaanni katisimanngitsut meeraattut taamani inunngorpoq, Danmarkimilu meeqqatut pisinnaatitaaffeqaratik.

Inatsisitigut ataataqanngitsut naalagaaffimmit tamanna pillugu taarsiivigineqarnissartik taamaammat piumasaraat. Danmarkimi meeqqat kina ataataginerlugu 1938-mili paasisinnaatitaaleraat, taamaalillutik ataatami kinguliaanik kinguliaqalersinnaallutik kingornussisinnaalerlutillu, inatsisit taakku Kalaallit Nunaanni 1963-imi 1974-imilu aatsaat atuutilersinneqarput.

Kalaallit Nunaanni meeqqat tamanna pillugu kina ataataginerlugu paaseqqusaanngilaat, kinguliaanik kinguliaqarsinnaatitaanatik kingornussisinnaanatillu.

Inatsisitigut ataataqanngitsuulluni qanoq isumaqarpa?

  • Uersakkat Kitaani 1963 sioqqullugu nunattalu sinnerani 1974 sioqqullugu ataatassarsiorsinnaatitaanngillat. Tassa ataatassarsiornissaminnut, kingornussinissamut ataatamilu kinguliaqatigilernissaanut pisinnaatitaaffeqanngillat. Taakku inatsisitigut ataataqanngitsutut kingorna taaneqartalerput.
  • Nunarput 1979-imi namminersornerulernissatta tungaanut Danmarkimi amtiuvoq, taamaammallu Danmarkimi inatsisinik taamanikkut malinnittussaatitaavoq.
  • Nunatsinni inatsisitigut ataataqanngitsut 1911-p 1974-illu akornanni 8000 missaanniittut, meeqqanut isumaginninnermullu ministereqarfiup nalunaarusiaani 2016-imeersumi erserpoq.
  • Inatsisitigut ataataqanngitsut 2016-imi 5000-ngajaasut, nalunaarusiami tassani aamma erserpoq.
  • Meeqqat pillugit inatsit 2014-imi allanngorpoq inatsisitigut ataataqanngitsut ataatassarsiorsinnaalersillugit ataataminniillu kingornussassat agguaanneqareersimanngippata kingornussisinnaangortillugit.
  • 4,7 millionit koruunit inatsisitigut ataataqanngitsunut suliniutinut paasissutissiinertalinnut, katsorsaanertalinnut inatsisitigullu siunnersuinertalinnut 2019-imiit 2023-p tungaanut atugassatut illikarneqarput.
  • Inatsisitigut ataataqanngitsut 26-t Danmarkip naalagaaffia 2023-mi februaarimi eqqartuussivilersuuppaat. Taakku katillugit 3.250.000 koruuninik Danmarkip naalagaaffianit taarsiivigeqqupput. Danmarkip naalagaaffia taamaaliorumanngimmat eqqartuussivilersuuppaat.

Kalaallit Nunaanni meeqqat 1960-ikkut aallartisimalaarneranni inunngortut 40 procentiisa missaat katisimanngitsut meeraraat. Oqaluttuarisaanermik 2011-mi qulaajaanerup tamanna takutippaa.

Inatsisitigut ataataqanngitsut kalaallinik, qallunaanilluunniit amerikamiunilluunniit ataataqartuupput. Sulisartorpassuit Danmarkimit 1960-ikkunni Kalaallit Nunaannukartinneqarput, Kalaallit Nunaata nutaanngorsarneqarnissaa pillugu Kalaallit Nunannukartinneqarlutik. Qallunaanngorsaanermik tamanna aamma taaneqartarpoq.

Tidap angutaa Qeqertarsuup Tunuani aalisartut qullersaattut sulivoq. Tida Aasianni 1957-imi inunngorami angutaa Danmarkimeersunik Ilulissani ilaqutaqareerpoq.

Tida tamanna pillugu meeranermi nalaani isertuunneqarpoq.

- Tamanna taamanikkut paqumigineqarpoq. Ilaqutariit kalaallit qallunaarpassuarnut naalagaaniartunut illuatungiliuttuupput. Kalaallit arnartaat sulisartunut Danmarkimeersunut akuusut taassuma saniatigut nuannarineqanngillat.

- Naartuleraangallu ajornerusinnaanngingajapporluunniit.

- Aataga kamattorsuuvoq. Mikillungalu ikiortissaannginnama igaffiup igalaaavisigut qimminut miloriuppaanga. Ilaqutariinnut kanngunarsaataanerarlunga. Taava arnat tamarmik annaanniarlunga anipput, Tida oqaluttuarpoq.

Aanani peqatigalugu sapaammi naalagiartoqarnerani oqaluffiup silataani nikorfasariaqartarsimavoq, oqaluffimmut iseqqusaasimannginnamik.

Tida aanani tasiorlugu. Assi © : Privatfoto

Tida qulingiluanik ukioqarluni anaananilu Danmarkimut nuummata kalaaliunini pillugu ataataqannginninilu pillugu atuarfimmi qinngasaarneqartarsimavoq.

18-inik ukioqaleruni angunni pillugu paasissutissat tamaasa pisinnaassallugit oqarfigineqartarsimavoq. 16-inilli ukioqarluni arnaata angerlamut apuunnermini oqarfigisimavaa.

- Alla eqqarsaatiginngilara ataataga toqusimanersoq. Anngaavorlu. Silarsuara tassani nakkaappoq, taanna oqaluttuarpoq.

Nunaqqatigiissimasut ilisimanagu

Naak Tidap angunni naapisimanngisaannaraluaraa, angumminit qatanngutini tallimat ukiut 20-ngajaat matuma siornatigut nassaarivai, ulloq mannalu suli attaveqarfigalugit.

Ukiunik marlunnik nukarliunerusumik aamma qatannguteqaraluarpoq. Taanna Tidatut kalaaliuvoq inatsisitigullu aamma ataataqartuunani. Taakku inersimasutut Nuummi najugaqarput naapissimanngisaannarlutilli.

Tidalli tusagassiortutut KNR-imi sulitilluni nunaqqatigisimallugu paasivaa. Ilinniartitsisunngorniat marluk Nuup eqqaani aalisariarsimasut politiinit ujaarineqarnerat pillugu Radioaviisikkut ulluni pingasuni taamani tusagassiisarpoq:

- Politiit ujaasinertik taamaatiinnaraat ullut pingajussaanni nalunaarutigaat. Aalisariarsimasut ajunaarsimanissaat ilimagineqartoq taamanikkut nalunaarutigineqarpoq, ajunaarsimasullu aqqi saqqummiunneqarlutik.

- Radioaviisereerlunga aaqqissuisoqarfimmut uterama oqarasuaat sianertoq. Anaanaga sianertoqq, Oqarpoq: "Qatanngutinuna, taanna oqaluttuarpoq.

Oqaluttuaq una Tidamut ataataqarnani peroriartornerup, katisimananilu meerartaartarnerup inuiaqatigiinni paqumiginninnermut tunngavoq.

- Amerlanerit taamanikkut asissorneqartarput. Arnat inuusuttut ilaat katisimanatik meerartaarsimasut meeraat arsaarinnissutigineqarput. Inatsisitigut ataataqanngitsorpassuit meeravissianngortinneqarput paaqqutarineqalerlutilluunniit, inoqutigiinnut kanngunartuutinneqarmata. Arnallu amerlasuut akuerseqqaaratik spiralilerneqarput.

- Innuttaqarpoq asissugaasarnerminni kingunerlutsitsingaatsiarsimasut, taanna oqarpoq.

Siuaasaminik nersualaarinnittoq

Inatsisitigut ataataqanngitsut eqqartuussivilersuussiniarnerminnik ukiut pingasut sinnerlugit utaqqereersut, naalakkersuisut Danmarkimilu naalakkersuisut imminnut qaninnerulernikuupput. Nunani tamalaani politikkikkut pisut, amerikamiullu præsidentiata Kalaallit Nunaannik tiguaaniarnerminik arlaleriarluni oqaaaseqareersorlu taama pisoqarpoq.

Nunatsinni Danmarkimilu naalakkersuisut oqaluttuarisaanikkut taassuma saniatigut qulaajaasoqarnissaanik aallartitsinikuupput, inatsisitigut ataataqanngitsut pillugit suliaq immikkut ilisimasallit misissugassaannut ilaalluni.

Inatsisitigut ataataqanngitsut meeravissianngortinneqarsimasullu pisortatigoortumik utoqqatserfigineqarnissaat nalilerneqassasoq, Danmarkimi naalakkersuisut naalakkersuisoqatigiinnissamut isumaqatigiissusiaanni aamma allassimavooq. Tamanna immikkut ukiup massuma naannginnerani nalunaarusiornikkut pinissaa pilersaarutaavoq.

Maannali eqqartuussivilersuussisoqalermat angummattoorataannaapput.

- Inuiaqatigiinni mittatigineqarsimanerput pillugu soorunami taarsiivigineqartariaqarpugut.

- Soorlu anaanagut mittatigineqartut uagut aamma mittatigineqarpugut, Tida oqarpoq.

Taanna siornatigut pisimasunut nammineq isumakkeerinnereerpoq. "Sigurdsdatter"-imik kinguliaqalersimavoq, angutaa Sigurdimik ateqarmat.

Siuaasani nersualaarlugit timimigut aamma takussutissaqarpoq. Nissumi aappaani tulukkanik marlunnik kakiorneqarpoq, angutaata vikinginit kingoqqisup ataqqinaataanik kakiorneqarluni.

Niuata aappaani Issittup orpigaanik kakiorneqarpoq, naggueqatigiit Inunnersuunini tassuunatigut nersorniarlugu.