Aaja Chemnitz kajumissaaruteqartoq: - Danmarkip ataavartumik pimoorussinerulernissaa pingaaruteqarpoq

Danmark naalagaaffeqatigiinnermi imminut uninngaannartunngortippoq. IA sinnerlugu Folketingimut ilaasortaq Aaja Chemnitz, tusagassiuummi Altingetimi sapaatip-akunnerani qaangiuttumi oqallisissiamini, taama oqarpoq.

Danskit naalakkersuisuisa nunarput ukioq kingulleq sammisorujussuugaluarpaat,  kalaallit inuiaqatigiivinut aningaasaliinerit amerliartoramikkit. Killissaliussatut isumaqatigiissut oqaluttuarisaanermut pingaarutilik, Naalakkersuisut siulittaasuata Jens-Frederik Nielsenip (D) danskillu ministeriunerata Mette Frederiksenip septembarimi isumaqatigiissutaat pingaarnertut oqaatigineqarsinnaavoq, Danmark  Kalaallit Nunaanni suliniutinik 1,6 milliardit koruuninik 2029 tikillugu aningaasaliissuteqarmat.

Jens-Frederik Nielsen naalakkersuisut siulittaasuattut siorna apriilimi qinerneqarmalli, naalakkersuisut siuttui marluk suleqatigiinnissartik kissaatigalugu arlaleriarlutik erseqqissaasimapput. Tamanna Amerikarmiut præsidentiata nunarput tiguarumallugu ataavartumik kissaateqareersorlu pivoq.

Aaja Chemnitzili ukiumik ataatsimik kingumut qiviaraangami, nunatsinnut danskit naalakkersuisuinit aningaasaliisitsiniarnera ilungersunarsimasoq, KNR-imit apersorneqarnermini itisilerpaa.

- Nunatta Danmarkillu akornanni naligiinnissarput amerlaqaluta kissaatigaarput, tamannalu aamma imminut toqqarluni qiviarsinnaanissamik piumasaqarsinnaanermillu malitseqarpoq, aammattaaq ilinniagaqarnissamut peqqinnissallu tungaatigut assigiimmik periarfissaqarnersugut imminut aperaluta, taanna oqarpoq. 

Naalagaaffeqatigiinnermi danskiulluni ajunnginnerusoq

Danmarkilli Aaja Chemnitzip oqarnera naapertorlugu akuliunnaveersaarnera, namminiilivinnissaq pillugu ataavartumik oqallinnermut ilaatigut tunngaveqarpoq.

- Kalaallit Nunaata namminiilivinnissaa oqaluuserineqarneruleriartortillugu, danskit Kalaallit Nunaat pillugu apeqqutinut akuliunnissartik merseraat. Trumpip oqaasii eqqaassanngikkutsigit, nunatsinnut tunngatillugu soqutiginninnginneq piffissap ilaani misigisarparput, nunatsinniillu qanoq oqartoqassanersoq, sunik kissaateqarnersugut sorusunnersugullu utaqqineqartarluni, Aaja Chemnitz oqarpoq nangillunilu:

- Isumaqarpunga qaninnerusumik naligiinnerusumillu suleqatigiinnissaq eqqarsaatigalugu, Danmarkip akisussaaffeqarnerulernissaa pingaaruteqartoq, kalaallinit piumasaqaateqartoqarluni danskinit  aamma piumasaqaateqartoqarluni.

Ullumikkummi inissisimanitsinni, nunatsinni Danmarkimilu inuit naligiimmik atugaqartitaanngillat, Aaja Chemnitz nangippoq. Ilaatigut peqqinnissaqarfimmi tamanna erseqqippoq, taanna isumaqarpoq.

Peqqissutsimut naalakkersuisup, Anna Wangenheimip, (D) danskillu peqqissutsimut ministeriata, Sophie Løhdep, isumaqatigiissut, kalaallit napparsimasut Danmarkimi napparsimavinni immikkut ittumik katsorsarneqarnissaannut ukioq manna ilaatigut ajornannginnerulersitsisussaq, siorna oktobarimi atsiorpaat.

Aningaasaqarnermut naalakkersuisup Múte B. Egedep (IA) aamma danskit aningaasaqarnermut ministeriata Nicolai Wammenip, Danmarkimi kalaallit napparsimasut siunissami tunngaviusumik aningaasartuutaat Danmarkip akilertalissagai, qaammat matumani siusinnerusukkut atsioqatigiissutigaat.

Aaja Chemnitzili isumaqarpoq nunatsinni peqqinnissaqarfiup suli nukittorsarneqarnerunissaa pisariaqartoq.

- Naalagaaffeqatigiinnermi danskiuneq kalaaliunermit malunnaatilimmik pitsaanerungaarpoq. Soorlu ilinniagaqarsinnaatitaanikkut, inuuniarnermi atugassarititaasutigut inuuniarnikkullu. Nunatsinni najugaqarnerup akisunera, sumilu najugaqarneq apeqqutaalluni naligiinnginnerujussuaqarnera isumaqatigiissutigipallassinnaavarput, taanna oqarpoq.

USA isiginninnialeraangat

Peqqinnissaqarfik eqqartoreerpat, illilli isummat naapertorlugu, Danmarkip susassaqarfinni aalajangersimasuni sorlerni allani Kalaallit Nunaat pillugu iliuuseqarnera naammanngila?

- Susassaqarfinni amerlasuuni, assersuutigalugu danskit ilinniartut ilinniartitsitaanerat naammanngimmat, ilisimasat tungaatigut assigiinngitsoqarpoq, Kalaallit Nunaanni Danmark pillugu ilisimasaqartorujussuummata Danmarkimili Kalaallit Nunaat pillugu ilisimasakillutik. Susassaqarfiuvoq aalajangersimasoq aatsaat sammileqqammigarput, Danmarkip inuusuttortaminut Kalallit Nunaata oqaluttuarisaanera nalitsinnilu pisut pillugit ilinniartitsilernera.

- Aamma inuussutissarsiornerup ineriartortinneqarnera, uanga isummanni, qanimut suleqatigiissutigisariaqakkatta ilagaat. Peqqinnissaqarfik ilinniartitaanerlu suli eqqumaffiginiartuassavagut. 

Danmark Kalaallit Nunaat tusaanngitsuusaarlugu aalajangiisartutut, Kalaallit Nunaanniit piffissap ingerlanerani isigineqartarpoq.  Danskit naalakkersuisuisa, illit isummanni, tunuarsimaarnerunerat, Kalaallit Nunaata piumasaanut tusarnaarnerunertut paasisassaava?

- Tamanna pitsaasorujussuuvoq. Saammaasseqatigiinneq susassaqarfittut isumagineqarpiarsimanngitsutut assersuutaavoq. Spirali pillugu suliaq, inatsisitigut ataataqanngitsut, unioqqutitsilluni qitornavissiartaartitsisarsimanerit eqqartorpagut, isumaqarpungali saammaasseqatigiinnissaq sulianit ingerlanneqartunit pingasuusunit annerusoq. Saammaasseqatigiinnissaq aamma pisimasunut qanoq ataatsimoorussamik paasinnissinnaanermut tunngassuteqarpoq saammaasseqatigiinnerullu danskit isiginnittaasianni kalaallillu isiginnittaasianni qanoq isikkoqarneranut. Tamatuma oqaasertalersornissaa suli suliassaraarput, taanna oqarpoq.

Taamaattumik Aaja Chemnitzip danskit naalakkersuisuisa naalagaaffeqatigiinnerup avannarpasinnerusortaa siunissami aamma samminerulissagaat ujartorpaa.

- Danmarkip ataavartumik pimoorussinerulernissaa pingaaruteqarpoq, nunarput USA-mit sammineqaleraangat aatsaat pimoorussilertarnani, pissutigalugu naalagaaffeqatigiittut imminnut soqutigigaanni taamaattussaammat, taanna oqarpoq.