Aki-Matilda Høegh-Dam: Tamat oqartussaaqataanerat Inatsisartuni naammanngilaq

Aki-Matilda Høegh-Damip (N) Inatsisartut aqunneqarnerat, Inatsisartut ataatsimiinnissaata tallimanngornermi aallartinnginnerani, isornartorsioqqippaa.

Taanna Inatsisartut Siulittaasoqarfianni nammineq ilaasortaavoq aammattaaq Naleqqami, ukiaanerani ataatsimiinnermi siunnersuutit suliarineqarsinnaasut pillugit siulittaasoqarfimmik sapaatip-akunnerani kingullermi isornartorsiuisumut ilaasortaalluni. 

Aki-Matilda Høegh-Damilli oqarnera naapertorlugu, siunnersuutit amerlassusaat taamaallaat ajornartorsiutaanngillat.

Taanna isumaqarpoq Inatsisartut naammattumik tamanut oqartusaaqataatitsinngitsoq - malittarisassallu suleriaatsillu pisoqalisut politikerit politikkimik, qinersisartut qinigaannik, naammassinninnissaannut aporfiusut.

- Isumaqarpunga Inatsisartut, pingaartumik siulittaasoqarfik, tamat oqartussaaqataanerat  ingerlatsinerminni naammaginanngitsumik tunngaveqartut.

Taassuma ilaasortat tamarmik ilisimateqqaarnagit siulersuisoqatigiit sinnerlugit aalajangiisoqartarnera Ilaatigut maluginiarpaa. 

- Tassa imaappoq siulittaasoqarfik arlalitsigut ataatsimiigiaqquneqaqqaarnaniluunniit, siulittaasoqarfik sinnerlugu aalajangiisoqartarpoq atsiortoqartarlunilu, taanna KNR-imit apersorneqarluni oqarpoq.

KNR-ip Aki-Mathilda Høegh-Damip isornartorsiuinera Kim Kielsenimut saqqummiuppaa, taannalu allakkatigut ima akissuteqarpoq:

‘Siulittaasoqarfiup aalajangiineri siulittaasoqarfimmut ilaasortaanit tamanit tunngaviusumik aalajangerneqartarput. Siulittaasoq (taannaluunniit peqanngippat siulittaasup tullia) suliassat nukinginnartuuppata, siulittaasoqarfik sinnerlugu aalajangiisinnaavoq. Aalajangiisinnaatitaaneq Inatsisartut suleriaasianni allassimasoq.’

‘Siulittaasup siulersuisoqatigiit sinnerlugit aalajangiisimappat, siulittaasoqarfiup ilaasortai allat piaarnerpaamik, amerlanertigut ataatsimiinnermi tulliuttumi, aalajangerneq pillugu ilisimatinneqartarput.’

Siulittaasup tamanna tamat oqartussaaqataatitaatinnagit ingerlatsinerunera takujuminaatsinnerarpaa, kisianni:

'Tamannali ima paasisariaqanngilaq ullumikkut malittarisassat suleriaatsillu ilaat allanngortinneqarsinnaanngitsut imaluunniit naleqqussarneqarsinnaanngitsut,' Kim Kielsen allappoq.

Inatsisartut sulinerannut malittarisassat allanngortinneqarnissaat eqqarsaatigineqaraangata, ataatsimiititaliani ataatsimiinnerit tamanut ammasut eqqarsaatigineqartarnerat taassuma aamma oqaluttuaraa.

Taamaaliornissamulli illuatungiliissuttaasut akerlilersuutaasullu amerlanertigut eqqarsaatigisassaasarput.

Saqqummertarfik

Inatsisartut siulittaasuata KNR-imut allakkatigut akissuteqarnermini, ataatsimiititaliani ataatsimiinnerit tamanut ammasuunerat illuatungiliuttut sunniuteqarnerinut sanngiillisitsisinnaanera, aamma 'saqqummertarfittut' atorneqarsinnaanera ernummatiginerarpaa.

'Ataatsimiititaliat ataatsimiinnerini kikkut tamarmik peqataasinnaalerpata, isumaqartoqarsinnaavoq isumaqatigiinniarnerit ’torsuusanut’ nuunneqarumaartut, immaqalu ataatsimiititaliaq tamakkiisumik peqataatinneqarnavianngitsoq. Illuatungiliuttut sunniuteqarnerannut tamanna innarliisinnaavoq'.

'Ullumikkut "ini sullivittut“ atukkap inilu isumaqatigiinniarfiup "saqqummertarfinngoratarsinnaanerat" aarlerissutaasinnaassaarmi, tamanit takuneqarnissamut tusarneqarnissamullu periarfissat, siunnersuutinik suliaqarnermit pingaarnerutinneqalerpata.'

Ataatsimiinnernit imaqarniliortoqarneq ajortoq

Aki-Matilda Høegh-Damip siulittaasoqarfiup ataatsimiinnerinit imaqarniliortoqarneq ajornera aamma erseqqissarpaa.

Taassuma oqarnera naapertorlugu,tamanna pissutigalugu, suut aalajangerneqarsimanersut kingusinnerusukkut paasiuminaatsinneqartarput.

- Ataatsimiinnernit imaqarniliortoqanngikkaangat, ataatsimiinnerni aalajangiisoqarneranut nassuiaatit, isummat malikannerlugit allannguuteqartarnerat nammineq misigaara.

Ataatsimiinnernit imaqarniliortoqartarnissaa arlaleriarluni piumasarisarsimanerarpaa.

- Tamanna tunuliaqutariinnarlugu oqarsinnaavunga, uanga misigisakka naapertorlugit, aalajangiinerit kingusinnerusukkut naleqqussarneqartarput, allanngortinneqartarput aalajangiisoqarneranullu nassuiaatigineqartunut allatut nassuiarneqartarlutik.

Ilaasortat tamarmik ilisimateqqaarnagit siulittaasoqarfik sinnerlugu allakkat nassiunneqartarsimanerat aamma eqqaavai.

Taamatulli nassuiaasoqarnera Inatsisartuni siulittaasoqarfiup isumaqataaffiginngilaa. Kim Kielsen allakkatigut akissutimini ima allappoq: 

'Siulittaasoqarfiup ataatsimiinnerinit imaqarniliortoqartarpoq. Imaqarniliat mappimi siulersuisoqatigiit allaffianni toqqorneqartarput siulersuisullu ilaasortaasa pissarsiarisinnaavaat.'

'Inuit ataatsimiikkaangamik oqaloqatigiikkaangamillu, oqaaserineqartut aalajangerneqartullu pillugit ilai kingusinnerusukkut allaanerulaartumik eqqaamasaqarsinnaasarput. Taamatut pisoqartarnera siulittaasoqarfimmut tunngatillugu akulikitsumik pisarsorinngilara.

Taama pisoqarpat, qanoq aalajangiisoqarsimanera pillugu kingusinnerusukkut ataatsimiinnermi apeqquteqartoqarsinnaasarpoq, ilaasortallu eqqaamasai ilaasortat allat eqqaamasaannut aamma ataatsimiinnermit imaqarniliamut imaluunniit - suli imaqarniliortoqarsimanngippat - allattoqarfiup allagaanut sanilliunneqarlutik.'

Inatsisartut suleriaasiat allanngortikkusukkaa

Aki-Matilda Høegh-Dam tamanna ilutigalugu Inatsisartut aaqqissuussaanerat nutarterneqartariaqarsoraa.

Taassuma ukiumut marloriarluni ataatsimiittarunnaarluni ukiumut ataasimiinnerit amerlanerulernissaannut imaluunniit ataasiarluni ataatsimiinnissamut periarfissat tikkuuppai. 

Taasisoqartussaatillugu amerlanerussuteqartut najuunnissaata qulakkeerniarnissaa partiiniillu siunnersuutit suliarineqarnissaannut periarfissaqarluarnerunissaq tamatumunnga ilaatigut siunertarineqarpoq. 

- Inatsisartut ullutsinnut naleqqussarumallugit tamanna periuserisinnaasat ilaattut isigisinnaavarput, taanna oqarpoq. 

Taassuma ukiumut marloriarluni ataatsimiittarnerup, ilaasortat taamanikkut Nuummukarnissaminnut piffissaqarnerunissaminnik pisariaqartitsinerat pissutigalugu Landsrådeqarallarmalli ileqqutoqaaneranik nassuiaaffigineqarsimanini oqaluttuaraa.

Nipangersitaasoqartarsorigaa

Aki-Matilda Høegh-Damip inatsisartuni ilaasortat kiffaanngissuseqarlutik oqaaseqarsinnaasariaqarsorai aamma amerlanerussuteqartunut akerliugaluarunilluunniit.

Siulersuisoqatigiit siornatigut isornartorsioreeramigit politiinut unnerluutigineqarsinnaanini eqqummaariffiginerarpaa. 

Tamannali imminut aamma killiliisuutaasariaqanngissoraa.

- Inuit allat isumaannut naapertuutinngitsumik oqaaseqarsinnaatitaannginnermik isumaqartoqarnera kukkuneruvoq tamat oqartussaaqataanerannillu tunulliussinerulluni, taanna oqarpoq. 

Taassuma oqarnera naapertorlugu, politikerit siunnersuutaat oqallittarfimmi tamanut ammasumik ilaanni oqallisigineqarneq ajornerat, tamat oqartussaaqataanerannut ilungersunartorsiortitsivoq. 

- Tamanna peqqutaalluinnarpoq. Tassa killilersuisoqartarnera nipangersitaasoqartarneralu. 

Aki-Matilda Høegh-Damip tamanna qinersisartut politikkimik qinikkaminnik ingerlatsisoqannginneranik misigisimanerannik pilersitseqataanerarpaa.

Tamannali Kim Kielsenip isumaqataaffigivinnagu KNR-imut akissutimini erseqqissaatigaa.

Inatsisartut ukiaanerani ataatsimiinnermi suliarineqarsinnaasunit amerlanerusunik siunnersuuteqarmata, Siulittaasoqarfiup siunnersuutit ilaat upernaakkut ataatsimiinnissamut tulliuttumut kinguartippai.

siunnersuutit sorliit ukiakkut ataatsimiinnissami oqaluuserineqarnissaat, sorliillu 2027-mi upernaakkut ataatsimiinnermi aatsaat oqaluuserineqassanersut tamatuma kingorna apeqqutaaginnalerpoq.

Siulittaasoqarfiup partiit tamarmik naligiissitaanissaat pingaartippaa, taamaalillutik  partiit ilaasortaatitaat immikkut tamarmik amerlaqatigiinnik ukiaanerani ataatsimiinnermi siunnersuuteqarsinnaatitaallutik.

Aammattaaq Siulittaasoqarfiup partiit ataasiakkaanit siunnersuutit sorliit ukiakkut ataatsimiinnermi suliarineqaqqaassanersut, partiinit namminneq aalajangerneqarsinnaatippaa.

Pingaarnersiuineq qinersisartut uagutsinnut suliassiissutaannut ilaavoq: Aningaasat nunatta karsianiittut suliniutit qanoq amerlatigisut ataatsikkut suliarineqarsinnaanerinut aalajangiisuupput. Allaffissornerup annertussusia killeqartitsivoq. Taamatuttaaq ataatsimiinnermi ataatsimi - imaluunniit ukiup ataatsip ingerlanerani - siunnersuutit suliarisinnaasavut killeqarput.

Suleriaaseq qaqinniaraa

Naleqqameersup qinikkap apeqqutit tamaasa ukiakkut ataatsimiinnermi toqqaannartumik qaqilerniannginnerarpai.

Siulittaasoqarfiulli Inatsisartut suleriaasiannik suliaqarnerat taassuma oqarnera naapertorlugu ajornartorsiutit ilaannik qaqitsinissamut periarfissaavoq.

Taassuma partiia tamat oqartussaaqataaneranni ajornartorsiutit ilaat pillugit aamma siunnersuuteqarpoq.

- Parteerput, Naleraq, assigiinngitsunik siunnersuuteqarnera uppernarsarsinnaavara. Sammisaq tamanna pillugu aalajangiiffigisassatut siunnersuutit, uanga aamma siunnersuutiga, apeqqut aallaavigalugu oqallinnissamut siunnersuut itigartitsissutigineqarput. Tamanna oqallisigeqqusaanngilaq.

Inatsisartut Siulittaasoqarfianni siulittaasup, Kim Kielsenip (Attaviitsoq) ilanngutassiap saqqummersinneqannginnerani oqaaseqartinniarnera iluatsinngilaq.