Arnat spiralilersorneqarsimasut siulliit taarsiivigineqartut

Patienterstatningip spiralilersorneqarsimasut pillugit suliat siulliit aalajangiiffigaat, tassanilu 300-nit sinnillit qinnuteqarsimapput. Suliami aqutsisup suliap ingerlanneqalernera nuannaarutigaa, peqqissutsimullu ministerip tamanna qamuuna eqqissisitsinissaa neriuutigaa.
Peqqissutsimut ministerip Ida Aukenip utoqqatsernissamut taarsiiviginninnissamullu iliuuseqartoqarsimanera, arnanut anniaataarutsitsisinnaanngikkaluartoq pingaaruteqarnerarpaa Assi © : Henriette Simonsen / KNR
Allattoq Emil Weis
septembarip 04-at 2026 07:34
Nutserisoq Ivalu Thorleifsen

Arnat sisamat siulliit spiralilersuisimanermut atatillugu taarsiivigineqarput amerlanerillu aamma ullup ingerlanerani taarsiivigineqarnissaat ilimanaateqarpoq.  

Patienterstatningip arnanut spiralilersorneqarsimasunut 300.000 koruuninik taarsiiviginninnissamut tamannalu Folketingimiit aggustip 27-anni akuerineqartumut akisussaasuusup paasissutissiissutigaa.  

- Maannakkut aallartissinnaanerput nuannaarutigeqaarput, Trine Berner Madsen naartunaveersaasersorneqarsimasut taarsiivigineqarnissaannut suliniummi Patienterstatningen sinnerlugu aqutsisoq oqarpoq: 

- Arnat spiralilersorneqarsimasut pisariaqartitaannik inerniliinissarput neriuutigaarput.   

Patienterstatningen suliat sisamat naammassineqartut saniatigut, taarsiivigineqarnissamik qinnuteqaatinik 349-nik aamma tigusaqarsimavoq.  

Suliat sisamat tamarmik arnanut 300.000 koruuninik taarsiiviginninnermik inerneqarput.  

Trine Berner Madsen arnanut spiralilersorneqarsimasunut toqqaannartumik aamma kajumissaaruteqarpoq: 

- Arnat qinnuteqassapput erseqqissaavigineqarniassammata aamma ikiorusuttorujussuuagut. Attavigineqarnissatsinnut kikkut tamaasa tikilluaqquagut, suliallu ilissinnut tunngasut misissukuttoorsinnaallugit.  

- Nalornissuteqaraanni sianertoqarsinnaavoq.  

Trine Berner Madsenip arnat spiralilersorneqarsimasut taarsiivigineqarnissaannut suliaq Patienterstatningimut immikkuullarinnerarpaa. Assi © : KNR

Taassuma aamma, naartunaveersaasersorneqarsimasut qinnuteqaataat allanit sulianit piumasaqaatitakinnerunerat oqaatigaa, tassa inummut tunngasut taamanikkut allattukkat paasissutissalluunniit takutinneqartariaqanngimmata.

Peqqissutsimut ministerip Ida Aukenip (Socialdemokratiet) taarsiissuteqarneq arnanut spiralilersorneqarsimasunut eqqississutaanissaa neriuutigaa. 

KNR-illi toqqaannaq aperimmani, spiralilersuisimanerup naammassineratut taarusunngilaa: 

-Taassuma pisup taama sivisutigisup sakkortutigisullu naammassineqarnissaa siusippallaarunarpoq, Ida Auken oqarpoq:  

- Neriuppungali amerlasuut eqqissiimissasut nunattalu akornanni saammaasseqatigiittoqarnerulernissaa neriuutigalugu. 

Ikiuussinnaasoqartoq

Trine Berner Madsen palasit ataatsimiinnerannut peqataavoq, tassa palasit arnanut spiralilersorneqarsimasunut ikiuisinnaaniassammata saqqummiussilluni ulluni makkunani Sisimiuniippoq,  

- Palasit arnanut ikiuussinnaapput. Arnat misigisimasatik oqaluusereqqikkunikkit amerlasuut misigissutsimikkut sunnertisimanissaat naatsorsuutigaarput, taamaammat oqaloqatigiissutiginissaannut palasit orninneqarsinnaapput, Trine Berner Madsen oqarpoq.  

Patienterstatningen arnat spiralilersorneqarsimasut taarsiivigineqarnissamut suliaannik ikiorniarlugit arlalinnik suliniuteqarpoq.  

Ilaatigut Odensemi, Aalborgimi, Aarhusimi Københavnimilu Kalaallit Illuini sapaatip akunnerata tulliani paasissutissiisoqassaaq. 

Septembarip 28-anniit oktobarip 22-ata tungaanut Ilulissanut, Uummannamut, Aasiannut, Qeqertarsuarmut, Qasigiannguanut, Maniitsumut Nuummullu tikeraartoqassaaq. Saniatigullu aappaagu upernaakkut angalanissanik marlunnik pilersaaruteqartoqarpoq, tassani angalasussat Tunumut, kitaanut kujataanullu angalassapput. 

- Arnat oqaloqatigisimasagut kiisami qinnuteqarsinnaalernertik nuannaarutigaat, Trine Berner Madsen oqarpoq nangillunilu, nuannaarutigalugu arnanut kalaallisut oqaloqatiginnissinnaasumik suleqatitaarsimallutik. 

SPIRALILERSUISIMANEQ SUUA?

  • Kalaallit Nunaanni niviarsiaqqat arnallu 4.000-it sinneqartut 1960-ikkunni 70-ikkunnilu spiralilersorneqarput. Tamanna Kalaallit Nunaanni naartunaveersaatinik atuisitsinermi suleriaaserineqarsimasoq – allatut taallugu naartunaveersaatit -  pillugu suliamut attuumassuteqanngitsunit piffissami 1960-imiit 1991-ip tungaanut pisimasut qulaajarneqarput. Niviarsiaqqat naartunaveersaaserneqartut ilai aqqaneq-marluinnarnik allaat ukioqarput.
  • Qulaajaaneq arnat 354-it misiginikuusatik pillugit oqaluttuarput, pisimasullu 488-it misissuiffigineqarlutik. Pisimasut amerlanerpaartaanni arnat akuersiteqqaarnagit spiralilersorneqarsimapput.
  • Nunarput Danmarkimi taamani amtiuvoq.
  • Qulaajaaneq naapertorlugu spiralilersuiniarneq ilaatigut danskit oqartussaasuisa inuiaqatigiit amerliartornerannut ernumanermut atassuteqarpoq, inuiaqatigiillu kalaallit amerliartornerannut killiliinissamik kissaateqarlutik.
  • DR-imit tusarnaagassiap ”Spiralkampagnen”-ip 2022-mi, qanoq kalaallit arnat arlallit akuersiteqqaarnagit spiralilersorneqarsimanerat pillugu saqqummiussinerata kingorna oqaluttuaq aallartipiloorpoq.
  • Arnat 143-t spiralilersuisimanermik suliaq pillugu danskit naalagaaffiat eqqartuussivimmut 2024-mi tunniuppaat. Inuit pisinnaatitaaffiinik unioqqutitsinermut taarseeqqusissutaat katillugit 43 millionit koruunit missaanniipput.
  • Aggustimi 2025-mi – qulaajaaneq saqqummiunneqanngitsiarnerani – qallunaat ministeriunerat Mette Frederiksen arnanut suliamut attuumassuteqartunut Danmark sinnerlugu utoqqatserpoq.
  • Tassunga atatillugu Naalakkersuisunut siulittaasoq Jens-Frederik Nielsen arnanut Danmarkimi peqqinnissaqarfik nunatsinnit 1992-imit akisussaaffigineqalerneraniit akuersiteqqaarnagit naartunaveersaaserneqarsimasunut utoqqatserpoq. Nunatta nakorsaaneqarfiata pisut 15-it ilisimasaqarfigaat.
  • Utoqqatserneq Nuummi septembarip 24-anni malunnartinneqarpoq.
  • Arnat akuersiteqqaarnagit naartunaveersaammik spiralilersorneqartut naartunaveersaammillu kapuummik Depo Proveramik kapineqartut danskit naalagaaffiannit ajunngitsorsiassaannik 300.000 koruunik tunineqassapput, peqqinnissaqarfik 1991-ip tungaanut danskit akisussaaffiginerata nalaani.  Tamanna danskit naalakkersuisuisa decembarimi 2025-mi pisortatigoortumik saqqummiuppaat.
  • Taarsiiffigineqarsinnaanissaannut inatsit Folketingimit aggustimi 2026-mi akuerineqarpoq. 

Patienterstatningen sulianik juulilli aallaqqaataanni suliaqarpoq, naak taarsiivigineqarnissamut inatsit septembarip aallaqqaataanni aatsaat atuutileraluartoq.  

Taamaattumik suliat siulliit aalajangiiffiginiarneri sukkasinnaapput, naak Patienterstatingip sulianik aalajangiiniarnera nalinginnaasumik qaammatini pingasuni sivisussuseqarsinnaasaraluartoq.  

-Arnat sivisuumik utaqqinikooqimmata sukkasuumik suliarinissaat uatsinnut pingaaruteqarpoq. Ukiunimi qulikkuutaani sakkortuumik misigisaqartitaasimanertik attassimavaat, Trine Berner Madsen oqarpoq.  

Uppernarsaateqarnissamik pisussaaffiliinikinnerusoq 

Trine Berner Madsenip naartunaveersaasersuisimaneq Patienterstatningip suliarisartagaanit allanit allaanerujussuunerarpaa: 

- Kalaallit Nunaanni Danmarkimilu inuiaqatigiinnut tamanut sakkortuunik misigititsisimavoq taamaattumik suliaq aalajangeeqataaffigissallugu arnallu spiralilersorneqarsimasut naalliuutaasa qaangertinniarnissaannut uatsinnut pingaaruteqarluni.  

Suliamulli tunngatillugu misigissutsit tungaatigut allaanerusoqanngilaq, aammali sulianit allanit naleqqiullugit uppernarsaateqarnissamik pisussaaffiliinikinnerujussuupput. 

- Arnat 1991 tikillugu Kalaallit Nunaanni najugaqarsimasussaapput, piffissami tassani akuerseqqaaratik naartunaveersaaserneqarsimanermik uppernarsaallutik atsiussapput aammalu pisoq ilimanarsisinniarlugu nassuiaasiussallutik, Trine Berner Madsen oqarpoq.   

Ida Aukenip qinnuteqartitsinermi piumasaqaatikinnerunissaq pingaaruteqarsoraa: 

-Arnat naartunaveersaaserneqarsimasut tamaasa suliarinissaat uatsinnut pingaaruteqarsimavoq, peqqissutsimut ministeri oqarpoq:  

- Ukiorpassuit qaangiutereeraluartut uppernarsaateqanngikkaluarlutilluunniit qinnuteqarsinnaanissaannut tulluartumik periusissiornissarput pingaaruteqarsimavoq.  

Amerlanerusunik aningaasassaqarnissaq ammaffigigaa

Arnat spiralilersorneqarsimasut 4.500-t missaanniittut taarsiivigineqarsinnaanissaat siornatigut nalilerneqarpoq.  

Inatsimmi akuerineqartumi allassimasoq naapertorlugu, taarsiissutigineqartussat katillugit 1,6 milliardit koruunit immikkoortinneqarsimapput, Ida Aukenili aningaasat amerlanerit atorfissaqartinneqassappata ammavoq;

- Qassit aningaasanik pissanersut killilernikuunngilarput kisianni pisariaqartitsisunut aningaasat immikkoortippagut, amerlanernilli takkuttoqassappat aningaasassarsiortariaqassaagut, taanna oqarpoq.  

Ida Auken sapaatip akunnera una nunatsinniippoq, ilaatigut arnat spiralilersorneqarsimasut oqaloqatigiartorlugit.  

- Misigisap attortinnarnissaan naatsorsuutigaara, tassami arnat sakkortoorujussuarnik oqaluttuassaqarput, Ida Auken ataatsimiinnginnermini oqarpoq: 

- Arnat ilaat, sakkortoorujussuarnik misigisaqarsimasut Danmarkimi ataatsimeeqatigaakka. Tamanna qamuuna sunnertisimassutigaara uummatinniitippakkalu. 

Qanoq qinnuteqartoqarsinnaanersoq Patienterstatningip nittartagaani takuneqarsinnaavoq aamma tassani oqarasuaatikkut sianerfissamik allaqqasoqarpoq.