Sammisaq: Spiralilersuineq

Angalaqatigiit immikkut ilisimasallit nunatsinni angalanissaat spiralilersuinermi eqqugaasimasut oqaaseqartartuata nuannaarutigaa

Angalaqatigiit immikkut ilisimasallit arnat spiralilersorneqartut taarsiiffigitinnissaannik ikiorniarlugit nunatsinni ukiaru angalassapput.
Naja Lyberthip arnat spiralilersorneqarsimasut ikiorneqalernerat nuannaarutigaa. Assi © : KNR
Allattoq Jaaku Lyberth
juunip 08-at 2026 16:07

Spiralilersorneqartut danskit naalagaaffiannit taarsiffigitinnissamut qinnuteqarnissaannut angalaqatigiit immikkut ilisimasallit atorfissaqartinneqaqaat. Taakkua nunatsinni sumiiffinnut assigiinngitsunut ukiaru angalassapput.

Naja Lyberth akuersiteqqaarnagu naartunaveersaammik spiralilerneqarsimasoq taama oqaluttuarpoq. Naja Lyberth arnat akuersiteqqaarnagit spiralersorneqarsimasunut oqaaseqartartuuvoq

- Arnarpassuit utoqqasaat atortorissaarutit digitaliseringit ilitsoqqussarinnginnamikkit, taamaattumik angalaqatigiit immikkut ilisimasallit arnanut ornigullutik ikiuukkiartorlutik, immersuinissaannik ikiuiartornissaat iluaqutissartalerujussuuvoq, pisariaqartitsigunillu tarnip pissusianik ilisimasalimmit, kalaallisut oqaaseqartumit tarnikkut ikiorneqarneqarsinnaallutik, Naja Lyberth oqarpoq.

SPIRALILERSUISIMANEQ SUUA?

  • Kalaallit Nunaanni niviarsiaqqat arnallu 4.000-it sinneqartut 1960-ikkunni 70-ikkunnilu spiralilersorneqarput. Tamanna Kalaallit Nunaanni naartunaveersaatinik atuisitsinermi suleriaaserineqarsimasoq – allatut taallugu naartunaveersaatit -  pillugu suliamut attuumassuteqanngitsunit piffissami 1960-imiit 1991-ip tungaanut pisimasut qulaajarneqarput. Niviarsiaqqat naartunaveersaaserneqartut ilai aqqaneq-marluinnarnik allaat ukioqarput.
  • Qulaajaaneq arnat 354-it misiginikuusatik pillugit oqaluttuarput, pisimasullu 488-it misissuiffigineqarlutik. Pisimasut amerlanerpaartaanni arnat akuersiteqqaarnagit spiralilersorneqarsimapput.
  • Nunarput Danmarkimi taamani amtiuvoq.
  • Qulaajaaneq naapertorlugu spiralilersuiniarneq ilaatigut danskit oqartussaasuisa inuiaqatigiit amerliartornerannut ernumanermut atassuteqarpoq, inuiaqatigiillu kalaallit amerliartornerannut killiliinissamik kissaateqarlutik.
  • DR-imit tusarnaagassiap ”Spiralkampagnen”-ip 2022-mi, qanoq kalaallit arnat arlallit akuersiteqqaarnagit spiralilersorneqarsimanerat pillugu saqqummiussinerata kingorna oqaluttuaq aallartipiloorpoq.
  • Arnat 143-t spiralilersuisimanermik suliaq pillugu danskit naalagaaffiat eqqartuussivimmut 2024-mi tunniuppaat. Inuit pisinnaatitaaffiinik unioqqutitsinermut taarseeqqusissutaat katillugit 43 millionit koruunit missaanniipput.
  • Aggustimi 2025-mi – qulaajaaneq saqqummiunneqanngitsiarnerani – qallunaat ministeriunerat Mette Frederiksen arnanut suliamut attuumassuteqartunut Danmark sinnerlugu utoqqatserpoq.
  • Tassunga atatillugu Naalakkersuisunut siulittaasoq Jens-Frederik Nielsen arnanut Danmarkimi peqqinnissaqarfik nunatsinnit 1992-imit akisussaaffigineqalerneraniit akuersiteqqaarnagit naartunaveersaaserneqarsimasunut utoqqatserpoq. Nunatta nakorsaaneqarfiata pisut 15-it ilisimasaqarfigaat.
  • Utoqqatserneq Nuummi septembarip 24-anni malunnartinneqarpoq.
  • Arnat akuersiteqqaarnagit naartunaveersaammik spiralilersorneqartut  naartunaveersaammillu kapuummik Depo Proveramik kapineqartut  danskit naalagaaffiannit ajunngitsorsiassaannik 300.000 koruunik tunineqassapput,  peqqinnissaqarfik 1991-ip tungaanut danskit akisussaaffiginerata nalaani.  Tamanna danskit naalakkersuisuisa decembarimi 2025-mi pisortatigoortumik saqqummiuppaat.

Angalaqatigiit immikkut ilisimasallit arnat spiralilersorneqarsimasut taarsiiffigitinnissamut qinnuteqarnissaannut ikiorniarlugit nunatsinni ukiaru angalassapput.

Danmarkimi napparsimasut taarsiiffigitinnissaannik suliaqartarfik Patientforeningen DR-imut taama paasissutissiivoq.

DR-ip paasissutissiissutai naapertorlugit, angalaqatigiit tassaassapput inatsisileritooq, peqqissaasoq, tarnip pissusianik ilisimasalik kalaaleq, nutserisoq kiisalu eqqartuussisoq soraarneq.

Nunamut Namminermut Peqqissutsimullu ministereqarfiup arnat 4.500-t taarsiiffigitinnissaminnut pisinnaatitaaffeqartut siusinnerusukkut nalunaarutigaa.

Taarsiiffigitinnissaminnut pisinnaatitaaffeqartut tassaapput, akuersitinneqaqqaaratik naartunaveersaammik spiralilersorneqartut aamma naartunaveersaammik kapuummik Depo Proveramik kapitissimasut.

Nunatsinni sumiiffinni assigiinngitsuni ikiunissaq

Naja Lyberth spiralilersorneqarsimasut pillugit suliami, suleqatigiinni namminneq piumassutsiminnik suliaqartuni siuttuuvoq, taanna arnat spiralilersorneqarsimasut eqqartuussissuserisuannut, Mads Prammingemut Pramming Advokatineersumut ilaatigut attaveqartartuuvoq.

Arnat akuersiteqqaarnagit naartunaveersaammik spiralilersorneqartut 142-t danskit naalagaaffiannit inuit pisinnaatitaaffiinik unioqqutitsisoqarnera pissutigalugu taarsiffigitinnissaminnik 2023-mi piumasaqarput.

Naja Lyberthip oqarnera naapertorlugu suleqatigiit namminneq piumassutsiminnik suliaqartut eqqartuussissuserisortik peqatigalugu arnanut taarsiiffigitinnissamut qinnuteqarniartunut ikiuillutillu siunnersuipput.

Naja Lyberthip oqarnera naapertorlugu arnat naalagaaffimmut suliassanngortitsisut taarsiffigitinnissaminnut neriorsorneqareersut, taarsiiffigitinnissaminnut qinnuteqassanngillat.

Arnat akuersiteqqaarnagit spiralilersorneqartut ministeriunermit Katuami siorna utoqqatserfigineqarnissaat sioqqullugu; ministeriunerup Mette Frederiksenip Naalakkersuisullu siulittaasuata arnat pineqartut ilassivaat. Assi © : Mads Claus Rasmussen/Ritzau Scanpix

Arnat taarsiiffigitinnissaminnut suliassanngortitsisimanngitsut angalaqatigiinnit immikkut ilisimasalinnit taamaattumik ikiorneqassapput.

Naja Lyberthip angalaqatigiit immikkut ilisimasallit nunatsinni angalanerminni najuullutik siunnersuinissaat qilanaaraa.

- Spiralilersorneqarsimasut sumi tamaani assigiinngitsuni najugaqartiterput, nunaqarfinni illoqarfinni avinngarusimasunilu najugaqarput, aquttuusugut ikiuunniarnikuuvugut, nassuiaruminaannikuuvoq, taarsiiffigitinnissamut immersugassaq qanoq immersussagaat, taamaattumik oqilisaataasorujussuussaaq, arnanut pineqartunut ornigulluni ikiuukkiartortoqarpat, immersueqateqarsinnaallutik, Naja Lyberth taama nassuiaavoq.

DR-imit allaaserineqartoq naapertorlugu angalaqatigiit immikkut ilisimasallit angalanissaat naalagaaffimmit aaqqissorneqarpoq.

Naja Lyberthip naalagaaffiup akissussaaffimmik tigusinera nuannaarutigineqarpoq. 

- Iluarivara ikiuukkiartornissaat, immersuinissamut, uagut aqutsisuunikuusugut tamanna suliassarinngilarput, taanna naalagaaffiup suliassaraa, aap isumalluarnarpoq, spiralilersorneqarsimasut oqaaseqartartuat, tarnip pissusianik ilisimasalittut aamma ilinniarsimasoq Naja Lyberth KNR-imut oqarpoq.