Nunarput Danmarkilu isumaqatigiipput: Agpalilik angerlassaaq

Ullorissap anaa Agpalilik nunatsinnut angerlaanneqartussanngorpoq.

Tamanna Ilinniartitaanermut, Kultureqarnermut, Timersornermut Ilageeqarnermullu Naalakkersuisup Nivi Olsenip Danmarkillu ilisimatusarnermut, ilinniartitaanermut digitaliseeriinermullu ministeriata Christina Egelundip ataatsimeeqatigeereerneranni paasinarsivoq. 

Kalaallit naalakkersuisui danskillu naalakkersuisui siunniunneqartumut isumaqatigiipput, ullorissallu anaata nunatsinnukaanneqarnissaa sulissutigineqalereerpoq, Ilinniartitaanermut, Kultureqarnermut, Timersornermut Ilageeqarnermullu Naalakkersuisoqarfik tusagassiuutinut nalunaarummi paasissutissiivoq. 

- Agpalilik Kalaallit Nunaannittussaavoq. Taamaattumik nuannaarutigaara politikkikkut isumaqatigiissutigineqarmat ullorissap anaa angerlaqqissasoq, Nivi Olsen oqarpoq. 

Agpaliliulli qaqugu angerlaanneqarnissaa suli aalajangerneqanngilaq. 

Katersugaasiviit marluk, Nunatta Katersugaasiviata Allagaateqarfiatalu aamma Statens Naturhistoriske Museumip inatsisitigut, sulianut tunngasunik ingerlatsinermullu suliassat maanna suliarissavaat. 

17-inngorlugu avinneqarsimasoq

Agpalilik ullorissap anaata Cape Yorkip ilagaa, taannalu avannaanut ukiut 10.000 -it matuma siorna nakkarpoq. 

Avanersuarmi 1963-imi siumorneqarpoq 1960-ikkunilu Danmarkimukaanneqarluni. 20 tonsit missaannik oqimaatsigaaq 17-inngorlugulu avinneqarsimavoq. 

Ullorissap anaata annersaa Københavnimi Statens Naturhistoriske Museumip maannakkut silataaniippoq. 

Maannakkullu siumorneqarfianut utertinneqartussanngorpoq. 

- Agpaliliup Kalaallit Nunaannukaanneqarnissaanut sulinitsinni ingerlalluarnissarput upperiuaannarsimavara. Kalaallit ullorissap anaa nunaminniitikkusuppassuk naapertuilluinnarpoq, Christina Egelund oqarpoq. 

Politikkikkut ukiuni arlalinni piumasaqaataasoq

Angerlaanneqarnissaa nunatsinni politikkikkut ukiuni arlalinni piumasaqaataavoq. 

Inatsisartut ataatsimoorlutik kalaallit pigisaannik utertitsisarnissaq naalakkersuisut tunngavissaannut nutaamut ilanngunneqarnissaannut kissaateqarneq juunimi tapersersorpaat. 

Aamma folketingimut ilaasortap Qarsoq Høegh-Damip Naleqqameersup, Agpaliliup utertinneqarnissaa anguniarlugu sivisuumik kimigiisersimavoq. 

Taassuma politikkikkut isumaqatigiissut pingaaruteqarnerarpaa.

- Avanersuarmeersup ullorissap anaata Agpaliliup, nunatsinnut angerlaanneqarnissaa pisortatigoortumik kiisami piviusunngorpoq. Utertinneqarnissaat pillugu kissaat naapertorlugu sulineq maanna aallartinneqareerpoq. Nunaqavissut pigisartik utertittussanngorpaat, tusagassiuutinut nalunaarummi oqarpoq. 

Kalaallit kulturikkut kingornussaanik angerlaassinermi Agpalilik kingullertut piumasarineqassanngitsoq ilanngullugu erseqqissaatigaa. 

- Uani qinersiffiusumi angusarput kingulliussanngilaq. Suli arlalinnik sorsuutissaqarpugut, Qarsoq Høegh-Dam oqarpoq. 

Nunatsinninngaanneersut tusindilikkaat

Agpalilik, nunatsinneersorpassuit Danmarkimi katersorneqarsimasuni ilagaat. 

Kulturministereqarfimmit 2023-mi nalunaarsuinermi, Nationalmuseumi 57.194-inik nunatsinneersuuteqartoq paasineqarpoq. 

Statens Naturhistoriske Museum ullorissat anaannik 17-inik, uumasunik qimerlulinnik ujaranngorsimasunik 11.531-nik, ujaqqanik 22.000-inik ilisimatusarnermullu tunngasunik ujaqqanik ilaatigut nunatsinneersuuteqarpoq.  

Ministereqarfiup kalaallit pigisaat katillugit danskit katersugaasiviiniinnersut nalunaarsorneqarsimannginneri erseqqissaatigaa, qanorlu naleqartiginersut nalunaarsorneqarsimanngillat. 

Agpalilik utertinneqartussanut maanna ilaalerpoq. 

Naalakkersuisut utertinneqarnissaanut piffissaliisoqarpat nalunaaruteqarumaarlutik paasissutissiipput.