Sakkutuut nunanit qulinit Natomi ilaasortaneersut 400-t Kalaallit Nunaanni nunaqarfiit Narsarsuup Kangerlussuullu maannakkut eqqaanniipput.

Natop sakkutooqarnikkut nakkutilliinermut aarlerisaarinermullu suliniutaasa pingaarnersaannut, Arctic Sentry-mut, atatillugu Issittumi qanoq iliuuseqarsinnaaneq tassani sungiusassavaat.

- Issittumi sakkutuujussagaanni tamaani sungiusarnissaq pisariaqarpoq, Issittumi Sakkutooqarfimmi pisortaq Søren Andersen Ritzaumut taama oqarpoq.

Taamaalilluni Arctic Shield-imik sungiusarneq piffissami killilimmi ingerlanneqartoq Kalaallit Nunaannut Issittumullu periusissianut, siunissaq ungasinnerusoq eqqarsaatigalugu, ilaanera taassuma oqaluttuaraa.

- Natop avannaata tungaani saassunneqarnissamut piareersimalluinnarnissaq uagutsinnut pingaaruteqarpoq. Tassa Alaskamiit Canadamut, Kalaallit Nunaannit Norgellu avannaatungaanut.

- Nato avannaata tungaa saassukkuminaatsuussappat tamaani sungiusartariaqarpugut, Søren Andersen oqarpoq.

Anorersuartarnera, issittarnera attaveqaatinillu amigaateqarnera Issittumi ilungersunartut ilaattut taavai.

- Tamaanngarluni imminut piumaffigisinnaanissaq pingaaruteqarpoq. Ingammik Danmarkiminngaanneersuulluni qaqqat sungiusimanagit. Allatut sungiusarnissaq allatullu eqqarsartaaseqarnissaq pisariaqarpoq, Søren Andersen oqarpoq.

Qaffasissusissaminiittut

NATO-mi nunat allat assigalugit danskit illersornissaqarfiat pisinnaasat tungaatigut sakkutuuminillu amerliartortitsingaatsiarpoq.

Tamanna Natop illersornissamut aningaasartuutit qaffanneqarnissaat pillugu anguniagaanut pissutaavoq. Toqqaannartumik aningaasaliissutit 2035-mi 3,5 procentiussapput. Anguniagaq tamanna Danmarkip ukioq manna angoreersimassagaa naatsorsuutigineqarpoq.

- Isumaqarpunga sakkutooqarnikkut qaffasissusissatsinniilluta. Ikiuiartortut peqataajartortullu januaarimili ataavartumik maaniittarput. Ilaat qaammatialuit maaniittarput, ilaallu qaammat ataaseq maaniittarlutik.

- Aamma sakkutuujusussaatitaasuni eqimattaq siulleq maaneereerpoq. Taakkulu aamma maani sakkutuujunissaminnut piukkunnarsarput, Søren Andersen oqarpoq.

Trumpip Kalaallit Nunaannik tiguaaniarluni sioorasaarinera aarlerinartutut isigineqarsinnaagaluartoq Søren Andersenip amerikamiut sakkutuuinik Issittumi suleqateqarnerup ingerlalluartutut nalilerpaa.

Suleqatigiinneq tamanna Bosniami, Afghanistanimi, Irakimi Malimilu nunanilu allani eqqissiviilliorfiusuni kiffartornermik aallartippoq.

Rusland ilungersunarnerpaajusoq

Issittumi Sakkutooqarfiup pisortaatali Rusland ilungersunartut annerpaartaattut taavaa.

- Ukrainemi sorsunneq naammassippat uagutsinnut siooranartoqaratarsinnaavoq. Ruslandip Ukrainemut atugarisaminik arlalinnik sumiiffinnut allanut atuinissaa ilimagaarput.

- Sortehavetimiusinnaavoq. Østersømiissinnaavoq, kisiannili aamma  Nato-p avannaani kangianilu aamma Issittumiusinnaanissaa ilimanarpoq.

ssittoq saassukkuminaatsunngortissagaanni suna pisariaqarpa?

- Tunngaviusumik pissutsit assigiinngitsut pingasut pineqarput. Tutsuiginartumik pakkersimaarsinnaasariaqarneq siullertut pineqarpoq. Natop Danmarkillu timmisartunik pisariaqartinneqartunik, sakkunik nakerluinnartunik ungasissumut igeriuttakkanik, silaannakkullu illersornissamut atortussanik allanik, isumannaatsunngorsaanermi atorneqartartussanik tamanik peqarnissaa.

- Aappaattut, maani pisut tamakkiisumik aqussinnaasariaqarpagut. Tassa susoqarnersoq. Immap naqqaniit avataarsuanut. Tassunga atatillugu Danmark timmisartunik alapernaarsuutinut P8-nut aningaasaliissuteqarpoq.

- Radarinik aaqqissuussinerup tungaatigut assigiinngitsunik peqarpoq, Savalimmiuni Tunumilu radareqarfinnik. Sineriammi radareqarpoq satellitsitigullu atortunik nutaanik peqarluni. Dronenik aaqqissuussinerup tungaatigut assigiinngitsunik peqarpoq, aamma umiarsuatsinnut, taamaalilluni angalaffigisinnaasaat siammasinnerulerluni. Aamma nunami sulisutsinnut droneqarpoq, qanoq pisoqarneranik takussutissaqarluarniassagatta.

- Suliatsinnik naammassinnissinnillaqqinnerulernissaq pingajuattut pineqarpoq. Tassa Issittumi Sakkutooqarfiup qullersaqarfissaa nutaaq maannakkut qullersaqarfimmit isumannaannerullunilu anginerusussaq. Timmisartut, timmisartut sorsuutit sivisuumik timmiinnarsinnaaniassammata, silaannarmi orsiisinnaasut. Maannakkut  umiarsuaatitaaruttalu suliassatta tungaatigut periarfissagissaaneruniassagatta Nuummi nutaamik umiarsualiviliortoqarpoq, Søren Andersen oqarpoq.

Ketchupitut sunniuteqassasoq

Piffissaliussaq qanoq inissisimava? Qaqugu saassukkuminaatsunngornissamut kissaateqarnerit eqqarsaatigalugu qaffasissusiginiagarsi angussavisiuk?

- Tamanna itinerusumik oqaaseqarfigerusunngilara. Pilersaaruterpassuarmi imminnut attuumassuteqaramik. Nunanullu tamanut suliffeqarfissuaqarfiit tunniussaqarsinnaaneranut tunngassuteqarpoq. Taamaattumik piginnaasat ataavartumik annertusiartussapput.

- Isumaqarpunga ketchupitut sunniuteqassasoq, tassa amerlasuut tassanngaannaq piareeriataarumaartut. Taamaatumik tamanna piareersimaffigissavarput, Søren Andersen oqarpoq. 

Nuummi umiarsualiviup allilerneqarnera ingerlanneqarlualereerpoq. Tamannalu ilutigalugu Issittumi Sakkutooqarfiup qullersaqarfissaa nutaaq titartarneqarluni pilersaarusiorneqaleruttorpoq, illulu tungujortoq kusanartoq umiarsualiviup ungasinngisaaniittoq maanna qullersaqarfiuvoq.

Qullersaqarfik Nuummi illut qisummik sanaat qalipaatigissullu akornanni tulluarpasikkaluarluni, russinit eqqorneqaraluaruni napaannarnaviarunanngilaq.

Tamanna Kalaallit Nunaat Issittorlu saassukkuminaatsuussappata allanngortariaqarpoq, Søren Andersen oqarpoq.

RITZAU