Tunuliaqutaa: Illersornissamut isumaqatigiissut qanoruna imaqartoq?

Præsidentip Trumpip aamma Mark Ruttep akornanni isumaqatigiissut Trumpip tiguaanissamik ulluinnaralugu oqaaseqartarneranut annikilliivoq. Ataatsimiinnermili qanoq oqaluttoqarpa? Ilisimanngilarput, kisianni illersornissamut isumaqatigiissut 1951-imeersoq immikkut ilisimatusartup uani qitiulluinnarsoraa.

Allattoq Christine Hyldal

februaarip 03-at 2026 16:43

Nutserisoq Connie Fontain

Amerikamiut præsidentiat Schweizimi Davosimi majuartarfitsigut ammukarami ajugaasimaarpasippoq. Taassuma Natop qullersaa, Mark Rutte ataatsimeeqatigeqqammerluinnarpaa, præsidentillu nalunaaruteqartarnermisut “isumaqatigiissut pitsaalluinnartuusoq”, aamma “danskit kalaallillu nuannaarutigingaatsiassagaat” nalunaarutigaa.

Tamanna sapaatip akunnerata siuliani pingasunngornermi pivoq. Amerikamiullu præsidentiat tamatuma kingornali nipaalluinnarpoq – minnerunngitsumik qaammatip aallartinneranit ulluinnaapajaartumik tiguaanissamut/tigusinissamut sioorasaaruteqartarnermut tunngatillugu.

Ataatsimiinnermili Trumpimut nipangertitsikannersumi qanoruna oqaaseqartoqarsimasoq?

Ilisimatusarfimmi lektori aamma Nasiffimmi aqutsisoq peqatigalugu Ruttep Trumpillu inimi matoqqasumi ataatsimiinnerannik paasiniaalinnginnitsinni ataatsimik paasiniagaqaqqaassaagut: tassa Illersornissamut isumaqatigiissut 1951-imeersoq.

Taannami pingaaruteqarpoq. Imalumi pingaaruteqartigaaq allaat Rasmus Leanderip taanna “tunngaviusumik qitiusutut” taallugu.

Illersornissamut isumaqatigiissut 1951-imeersoq pillugu paasissutissaviit

Immikkoortoq II:

Kunngeqarfiup sunniuteqaqataanissaa qularnaarpaa ima:

“𝚄𝚂𝙰-p Kunngeqarfik Danmark sakkutooqarfinnik pilersitsinikkut imaluunniit/aamma ingerlatsinikkut illersussagaa, pisariaqassappat Kalaallit Nunaata Atlantikullu avannaani isumaqatigiissuteqarfiup illersornerata pitsanngorsarnissaa Natomi illersornissamut pilersaarutit tunngavigalugit naalakkersuisut taakkua marluk isumaqatigiissutigiumaartassagaat”.

Immikkoortoq V:

Isumaqatigiissutip qulakkeerpaa, USA imaaliorsinnaasoq:

“Kalaallit Nunaanni tamarmi sakkutooqarfiit akornannut akornusersorneqarnani tikissinnaallunilu angalaffigisinnaassagai, aamma nunap imartaatigut nunakkut, immakkut silaannakkullu.”

Tassami USA-p kunngeqarfiullu USA-p Kalaallit Nunaanni sakkutooqarfiuliorsinnaanissaanut aamma Amerikamiut umiarsuit, timmisartut allallu atorlugit tamakkiisumik isersinnaanissaannut Sorsunnersuup Aappaata kingorna isumaqatigiissusiorput. Allatut oqaatigalugu Amerikamiut sakkutuuisa Natomi nunanut allanut – nunaminnullu illersuinissamut Kalaallit Nunaat ammatinneqarpoq.

Tassa 1951-imiilli ammatitsisoqalerpoq. Tamanna allanngortinneqarnikuunngilaq. Ukiorpassuit qaangiuttut – 2004-mi – USA sakkutooqarfinnik nutaanik ammaarusussappat Kalaallit Nunaat aamma aperineqaqqaartussanngortinneqarluni USA-p, Kalaallit Nunaata Danmarkillu isumaqatigiissutigaat.

Igalikumi 2004-mi isumaqatigiissut

Isumaqatigiissut Illersornissamut isumaqatigiissummik 1951-imeersumik nutarterineruvoq.

Kalaallit Nunaat USA-mut illersornissamut isumaqatigiissummik siullermeertumik atsioqataavoq.

Pituffik Amerikamiut Kalaallit Nunaanni sakkutooqarfituarileraat isumaqatigiissummi aalajangersarneqarpoq.

Amerikamiut amerlanerusunik sakkutooqarfeqalerniarunik Kalaallit Nunaannut Danmarkimullu akuersissuteqartoqarnissaanik qinnuteqaqqaassapput.

Trumpip Ruttellu sapaatip akunnerata siuliani ataatsimeeqatigiiffigisaannut isilaarniarsareriarutta – præsidentip ulluinnaralugu sioorasaaruteqarneranut – maannamut unitsitsinermik kinguneqartumik Rutte Trumpimut qanoruna oqaaseqarsimasoq?

Rasmus Leanderip Natop qullersaata illersornissamut isumaqatigiissummi tunngaviulluinnartut – tassa USA Kalaallit Nunaanniinnissamut pisinnaatitaaffeqangaatsiareersoq, ukiorpassuarnilu taamaattareersoq nassuiaatigalu iluatsilluarsimassagaa eqqoriarpaa.

- Amerikamiut assersuutigalugu Kulusummi Narsarsuarmiluunniit sakkutooqarfitoqqanik nutarterinissamut kissaateqarsimagunik taama inussiarnersumik aperisinnaapput, taamaalillutillu akuersissuteqarfigineqarlutik, Rasmus Leander oqarpoq.

Pisut Amerikamiut aqutsisoqarfiannit illersornissamut isumaqatigiissuteqartoqarneranik ilisimanninngitsoqarneranik immaqa pissuteqarput.

- Isumannaallisaanermut ilisimatusartut soorlu uanga allallu tamanna tupigusuutigaarput. Pisortanit allagaatinik pissarsiarineqarsinnaasunik atuagaqalaarnissaq piffissamik atuiffiungaatsiarfiunngilaq. Ajornaatsunnguuvoq, Rasmus Leander oqarpoq.

Nunanit tamalaanit tusagassiorfiit ataatsimiinnerup kingorna assinganik aamma paasissutissiipput – Amerikamiut sakkutooqarfinnik nutaanik pilersitsinissamut immaqa neriorsuuteqarfigineqarsimasut ilaat allapput. Tamanna ilumoornersoq suli ilisimaneqanngilaq.

Tamanna piffissap takutikkumaarpaa. Qanoq eqqissiallaqqatigisinnaatiginersugut piffissap aamma takutikkumaarpaa.

- Tusagassiortunik katersortitsisoqarneranit oqaatiginnittoqapallassinnaavoq, taamaalillutalu pisoqarfimmiileqqilluta. Maanna unikaallalaarsinnaavugut, taamaakkaluartorli suli ilungersunarluinnarpoq, Rasmus Leander oqarpoq.

Taamaammat USA Danmarkilu illersornissaq pillugu isumaqatigiissusiorput

Qallunaaq naalagaaffimmit piginnaaneqartitaalluni aallartitaasartoq, 𝙷𝚎𝚗𝚛𝚒𝚔 𝙺𝚊𝚞𝚏𝚏𝚖𝚊𝚗𝚗,

USA-p nunanut allamut tunngasunut ministerianik sorsunnersuup kingulliup nalaani isumaqatigiissuteqarpoq. USA-p Kalaallit Nunaat illersussagaa pissamaateqarnissaalu qulakkiissagaa isumaqatigiissummi allasimavoq.

𝙳𝚊𝚗𝚖𝚊𝚛𝚔imi Tysklandimit tamani nazistisiusumit tiguagaaqqavoq nunatsinnullu sutigulluunniit attaveqarsinnaanani. 𝚄𝚂𝙰 sakkutooqarfiliorsinnaatitaalerpoq, ilaatigut mittarfiusunik, radioqarfiusunik umiarsualiviusunillu. Nunarput Danmarkimit taamani suli nunasiaataavoq. Nunap naalagaasa marluk, 𝙴𝚜𝚔𝚎 𝙱𝚛𝚞𝚞𝚗ip aamma 𝙰𝚔𝚜𝚎𝚕 𝚂𝚟𝚊𝚗𝚎p tapersiinerisigut taama isumaqatigiissusiorput.

𝙺𝚊𝚞𝚏𝚏𝚖𝚊𝚗𝚗 qallunaat naalakkersuisuisa sorsunneq soraarmat soraarsippaat nunagisaminillu killuussisutut unnerluullugu.

Illit isummat pingaartittaqaarput. Nutaarsiassaq pillugu isorisat nersualaarinerillu uani tikilluaqquagut.