Politikerit nunatta, Danmarkip USA-llu akornanni isumaqatigiissuteqarnissaq qisuariarfigigaat
Skrevet af Ann-Sophie Greve Møller, Nicole Sander Bertelsen
Kalaallit danskillu politikerit nunatta, Danmarkip USA-llu akornanni isumaqatigiissuteqarnissaq oqaaseqarfigeqattaarpaat.
Isumaqatigiissut nunatta, Danmarkip USA-llu akornanni suleqatigiissitaliap qaammatit arfineq pingasut sinnerlugit isumaqatigiinniareernerata kingorna takkuppoq.
FN-ip sapaatip akunnerata tulliani ataatsimeersuarneranut atatillugu USA-mi atsiorneqassangatinneqarpoq.
Nunanut allanut naalakkersuisoq Múte B. Egede (IA) KNR-imit tallimanngornermi unnukkut apersorneqarpoq. Danskilli nunanut allanut ministeriannit Lars Løkke Rasmussenimit (Moderaterne) suli tusagaqanngilagut.
Isumaqatigiissulli inoqatinut attaveqaatitigut oqaaseqarfigaa.
- Sapaatip akunnerata tullia Kalaallit Nunaannut, Danmarkimut USA-mullu nuannersuusinnaavoq. Piffissamimi sivisuumi nalorninartorsiorneq, isumaqatigiissummik Issittumi Atlantikullu Avannaani isumannaatsuunermik nukittorsaasussamik, taamaalillunilu NATOmi Europamilu ataatsimut isumannaatsuunermik nukittorsaaniartumik pisussaaffiliisumillu taarserneqarumaarnissaa neriuutiginarpoq – Kunngeqarfiup killigititai ataqqillugit, taanna oqarpoq.
Múte B. Egedep nunatta aallaqqaataaniilli inissisimaneranik isumaqatigiissut aallaaveqarnerarpaa.
- Kalaallit Nunaata nammineq aalajangiisinnaassuseqarnerata akuerineqarnissaa kalaallit inuit nunat tamalaat akornanni inatsit naapertorlugit pisinnaatitaaffiisa akuerineqarnissaat, Múte B. Egede KNR-imut tallimanngornermi unnukkut oqarpoq.
Amerikamiut præsidentiat, Donald Trump inoqatinut attaveqaatimigut, Truth Socialikkut tallimanngornermi unnukkut nalunaaruteqarpoq.
Naalakkersuisut Siulittaasoqarfia aamma Statsministeriet tusagassiuutinut nalunaarummi ataatsimoorussami allapput, Kalaallit Nunaat, Danmark USA-lu Issittumi Atlantikullu avannaani isumannaallisaanermik nukittorsaasussamik isumaqatigiissummik atsioqatigiinnissartik naatsorsuutigalugu.
Isumaqatigiissut atsiorneqassasoq
Folketingimi ilaasortap Inuit Ataqatigiinneersup Naaja H. Nathanielsenip isumaqatigiissuteqartoqarnissaa nuannaarutigaa.
- Pitsaasumik isumaqatigiissuteqarutta tamanna tamatta nuannaarutigisariaqarparput. Tamanna USA-mut attaveqarnitsinnik nalinginnaanerulersitsissasoq neriuutigisinnaavarput, taanna KNR-imut oqarpoq.
Nunanut allanut tunngasunut ataatsimiititaliami ilaasortaagami "paasissutissat“ pissarsiarisinnaavai, imarisaali oqaaseqarfigerusunngilaa.
Takusimasatit tusakkatillu naammagisimaarpigit?
- Imai oqaaseqarfiginavianngilakka. Ammasumik oqaloqatigiissutiginiassagatsigit tamanut saqqummiunneqarnissaa qilanaaraara, taanna oqarpoq.
Isumaqatiginninniarnermi eqqortumik iliuuseqartoqarsimanera, isumaqatigiinniarnermilu illuatungeriit akuerisinnaanngisaminnut akuersisimanaviannginnerat qularutiginngilaa.
- Suna aalajangiusimaneripput erseqqissumik oqaatigiuarnikuuarput, taanna oqarpoq.
Naaja H. Nathanielsenillu USA-p Kalaallit Nunaanni soqutigisaanut siunissamilu nunamut isersinnaaneranut tunngasut isumaqatigiissummi erseqqissarneqarnissaat neriuutigaa.
Naleqqap siulittaasuata, Pele Brobergip Kalaallit Nunaata, Danmarkip USA-llu isumaqatigiissutaat, sapaatip akunnerata tulliani atsiorneqartussaq pillugu, Facebookikkut arfininngornerup ullaavani aamma oqaaseqarfigaa.
Politikerip naalakkersuisut eqqissillutik sulisinnaatinneqarnissaat qinnutigaa.
- Naalakkersuisut, isumaqatigiissut atsiorneqartinnagu, eqqissillutik sulisinnaanissaat uannut pingaaruteqarpoq. Qaammatit marlussunni utaqqinikuuvugut, pisortatigoortumik nalunaarut imarisaalu utaqqilaarallartigit.
- Taamaattumik saaffiginninnerit tamarmik Naalakkersuisunut saaffiginnissutigineqassapput.
Oqaluttuarisaanermi pingaarutilik
Peqqinnissamut naalakkersuisoq Demokraatinilu siulittaasup tullersortaa Anna Wangenheim arfininngornermi ullaap tungaani aamma allappoq.
Piffissap ilungersunarsimaneranik innuttaasut eqqaasippai.
- Puigussanngilarpummi nunatta tiguarneqarnissaa, allaallumi nunasiaatinngortinneqaqqinnissamut ernumassuteqarneq killiffiusimammat, taanna Facebookimi allappoq.
- Naalakkersuisullu nunatut pisinnaatitaaffeqarnerpullu illersorneranni, ilissarsiornermi innuttaasuniillu tunuliaqutserluarnerat maanna nukittoqutaasimasoq uppernarsivarput.
Taamaattumik USA-mut aaqqiagiinngissutaasoq pillugu aaqqiissutissarsiorluni suleqatigiittoqarsinnaasimanera aamma tulluusimaarutigeqaa.
Anna Wangeheimip nunap illersorneqarnerata isumannaallisaanerullu pingaaruteqarnerat aamma erseqqissarpaa.
Naaja H. Nathanielsenip tamanna oqaluttuarisaanermut aamma pingaaruteqarnerarpaa.
- Ukiut kingulliit oqaluttuarisaanermut pingaaruteqarput. Taamaattumik isumaqatigiissut pissutsinik aalajangersaasussaq soorunami aamma oqaluttuarisaanermut pingaaruteqarpoq, taanna oqarpoq.
Naalakkersuisut siulittaasui oqaaseqartut
Naalakkersuisut siulittaasuat, Jens-Frederik Nielsen (D) aamma ministeriuneq Mette Frederiksen isumaqatigiissut pillugu suli apersorneqarusunngillat, tusagassiuutinut nalunaarummi ataatsimoorlutik tallimanngornermi unnukkut nassiussaqarput.
- Isumaqatigiissuteqalernerput nuannaarutissaavoq. Nunatsinni, Kunngeqarfiup Danmarkip, USA-p kiisalu Nunani killerni illersoqatigiinni isumannaallisaaneq nukittorsarneqassaaq. Isumaqatigiissutip nunatta soqutigisaanik akuersineruvoq nunallu tamalaat akornanni nunatta pingaaruteqarneranik takussutissiilluni. Tamatsinnut iluaqutaassaaq, Jens-Frederik Nielsen tusagassiuutinut nalunaarummi allappoq.
Mette Frederiksenip "Kalaallit Nunaata, Kunngeqarfiup Danmarkip USA-llu akornanni pitsaasumik isumaqatigiissuteqartoqartussanngornera" nuannaarutigaa.
- Isumaqatigiissut Issittumi Atlantikullu avannaani ataatsimut isumannaatsuunissamik nukittorsaataasussaq taamaalillunilu NATO-mut Europamullu iluaqutaasoq. Isumaqatigiissut aamma kunngeqarfiup kisimi oqartussaaneranik nunallu ataatsimoortumik inuiaqatigiit kalaallit namminneq aalajangiisinnaatitaanerannik akuerinnittoq, ministeriuneq tusagassiuutinut nalunaarummi oqarpoq.
Naalakkersuisuni siulittaasut marluk nutaarsiassaq inoqatinut attaveqaatitigut aamma oqaaseqarfigaat.
Isumaqatiginninniarnerit sivisuut
Nunatta, Danmarkip USA-llu akornanni Donald Trumpip USA-p Kalaallit Nunaannik aqutsilerusunneranik arlaleriarluni nalunaaruteqartoqarnera ilaatigut pissutigalugu sivisuumik aaqqiagiinngitsoqareertoq isumaqatigiissuteqartoqarpoq.
Nunat pingasut USA-p kissaatigisaanut Kalaallit Nunaata Danmarkillu killiliussaata matumani oqartussaassuseqarnerata iluani aaqqiissuteqarnissamik ujartuisussanik suleqatigiissitanik qaffasissunik atorfilinnit inuttaqartumik pilersitsinissaq januaarimi isumaqatigiissutigaat.
Tamanna nunanut allanut naalakkersuisut pingasut USA-llu præsidentiata tullersortaata, J.D. Vancep akornanni ataatsimiinnermi pivoq.
Qaammatini arfineq-pingasuni isumaqatiginninniartoqarpoq, isumaqatigiissullu illuatungeriit sapaatip akunnerata tulliani atsiugassaatut naatsorsuutigineqartoq maanna inernilerneqarpoq.
Kalaallit Nunaat, Danmark USA-lu illimaniarnermut isumaqatigiissummi 1951-imeersumik isumaqatigiissuteqareerput, isumaqatigiissutip taassuma USA nunatsinni sakkutooqarfeqarsinnaatippaa.
