Pinngortitaleriffimmi pisortap Josephine Nymandip USA-mik suleqatigiinnermik nutaamik pilersitsiniarnatik oqaluttuaraa. 

TaannaIlisimatusarnermut Siunnersuisoqatigiit siornatigut siulittaasorisimavaat siulittaasorisimavaa. Kitaani sanilerisamik, USA-mik, taamanikkut suleqatigiinnerulernissaq anguniarlugu suliniuteqartarsimavoq.

Kingorna pissutsit allanngorujussuarsimapput – pingaartumik januaarimiilli, USA-p sivisuumik Kalaallit Nunaat sakkutuut atorlugit tiguaanissamut mattussinngimmat.

-Suleqatigiinnerit taakku pisut sioqqullugit aallartissimavagut. Ilisimatuunik ukiuni amerlasuuni suleqateqarsimagatta tatigalugillu taakku ingerlaannassapput, Josephine Nymand oqarpoq, nangillunilu:

-Kisianni USA-mi suleqatinik ilisarisimanngisatsinnik nutaanik isumaqatigiissusiorallassanngilagut imaluunniit suliniutinik aallartitaqassanngilagut.

KNR-ip siuliani Tom Dans, sunniiniartutut oqaatigineqartoq, Amerikamiut Issittumi Ilisimatusarnermut Ataatsimiititaliaani siulittaasunngortoq allaaseraa.

Tamanna pillugu ilisimatusartut marluk mianersoqqusipput: USA pillugu ilisimatusartoq Rasmus Sinding Søndergaard, Dansk Institut for Internationale Studierimeersoq, aamma Marianne Holmer, Danmarkimi Ilisimatusarnermut Ataatsimiititaliap siulittaasua aamma Videnskabernes Selskabimi ilaasortaq, mianersoqqusisunut ilaapput.

Josephine Nymand Tom Dans Aarhusimi ataatsimeersuarnermi qaammatit arlallit matuma siorna peqataasoq oqaluttuarpoq, Pinngortitaleriffillu aamma peqataasimalluni.

Tassani ilisimasimavaat sunniiniartoq, taamaalillutik naapinnaveersaarsimavaat.

USA-mik suleqatigiinnerup unitsinneqarnera

USA-mik ilisimatusarnikkut suleqatigiinnerit kisimik unitsitsineq pineqanngilaq. Pinngortitaleriffik aamma USA-mut angalanernik tamanik unitsitsivoq.

-Sulisugut ilisimatusartut tamarmik USA-mut ataatsimeersuarnernut, ataatsimiinnernut, ilisimatusarnermut assigisaannulluunniit angalaqqunagit oqarfigaagut.

USA-mik suleqatigiinneq massakkut ingerlaqqissinnaannginneranut arlalinnik pissuteqartoqarpoq.

Siullertut Trumpip naalakkersuisuisa ilisimatusarnerit ilaat aalajangersimasut paasissutissiinikkut allanngortiterisoqarneranik, oqaatsillu namminneq anguniagaannut naapertuutinngitsut pillugit allanngortiterisoqartartoq, Josephine Nymand oqaluttuarpoq .

Pinngortitaleriffik siornatigut assingusumik misigisaqarpoq, Kina aamma Rusland suleqatiginissaat unitsinneqarmat. Assi © : Markus Valentin / KNR

Josephine Nymand USA-mi ilisimatuut ilaasa paasissutissaatitik ilaannik nunguterisoqarsimasoq oqaluttuarpoq. Taamaattumik Pinngortitaleriffik paasissutissanik piginnittuunermut isumaqatigiissutit immikkut pingaartippai.

Taamaalillutik suleqatigiinnerni maanna ingerlareersuni suliat paasissutissallu USA-mit allannguiffiusinnaajunnaarput.

Aappaattut Trumpip naalakkersuisuisa USA-mit angalasut tamarmik inuit attaveqatigiittarfiini atuisutut paasissutissaminnik nalunaaruteqarnissaat piumasaqaatigilerpaat. Ilisimatuut ilaasa mittarfinni unitsinneqarsimanerannik aamma pisoqarsimanera assersuutaavoq.

-Suleqatigut tigummigallarneqarpata ikiorniarlugit annerusumik iliuuseqarsinnaanngilanga. Taamaattumik maanna pissutsit taamaatsillugit USA-mut angalannginnissaq pitsaanerpaasoq aalajangerpugut, Josephine Nymand oqarpoq, nangillunilu.

-Pissutsit ataatsimut isigalugit nutaamik USA-mik suleqatigiinnernik aallartisaaniarnata aalajangerpugut, Josephine Nymand oqarpoq.

Pinngortitaleriffik aamma Ruslandimik Kinamillu suleqatigiinnernik siornatigut unitsitsisariaqarsimavoq.

Oqartussanik oqaloqateqarneq

Josephine Nymand Namminersorlutik Oqartussat naalakkersuisoqarfiinik attuumassuteqartunik pitsaasumik oqaloqateqartarpoq.

Pinngortitaleriffiup pisortaata, Danmarkimi ilisimatuut assigalugit Politiillu immikkut paasiniaasartui (PET-it) kiisalu Illersornissaqarfiup Isertortumik Paasiniaasartui (FE-t) ingerlaavartumik oqaloqatigisarlugit.

Arfernik ilisimatusartoq Peter Teglberg Madsen Amerikamiut oqartussaqarfiannit National Oceanic and Atmospheric Administrationimit ilisimatusarnikkut suleqatigiinnissamik neqeroorfigineqarpoq. Tamanna itigartippaa, ilaatigut ilisimatusarnera isumannaallisaanermut attuumassuteqartarmat, USA-miillu ilisimatusarneq politikkimut akuliunneqariartormat. Assi © : Markus Valentin / KNR

Ilisimatusarfimmi ilisimatusarfiit ilaanni innuttaasunut iluaqutaasussanik isumannaallisaanermullu attuumassuteqartunik ataatsikkut atorneqarsinnaasunik ilisimatusartoqartarpoq.

KNR-ip Danmarkimi arfernik ilisimatooq Peter Teglberg Madsen, Amerikamiut oqartussaasoqarfiinik suleqatigiinnissamik neqeroorfigineqarluni itigartitsisoq  ilaatigut allaaseraa.

Taassuma arferit immap iluani nipiliornerat ilaatigut immiuttarpai. Taamaaliornermilu atomimik sakkussiamik usisut umiarsuit aqqartartut nipiliornerat tiguneqarsinnaapput.

Josephine Nymandilli Danmarkimi Amerikamiut aallartitaqarfianni sulisut ukiuni amerlasuuni tatigisimasatik suleqatigisimasatillu suli attaveqarfigalugit oqaatigaa.

Tatiginninnerli atornerlunneqarsinnaasimassaaq? Soorlu Kinamiut innuttai paasissutissanik ingerlatitseqqiinissamik pisussaaffeqartut, taamatuttaaq USA-p sulisuminut assingusumik piumaffiginnissinnaanera eqqarsaatigineqarsinnaanngila?

-Soorunami tatiginninneq atornerlunneqarsinnaavoq. Taamaattumik oqaloqatigiissutitta imarisai pillugit eqqumaffiginnittarpunga.

-Nalornissuteqarutta Nunanut Allanut Naalakkersuisoqarfimmut saaffiginnittarpugut. Taakkualu pitsaasumik oqaloqatigineqartarput.

Pinngortitaleriffimmi pisortap naalakkersuisut naalakkersuisoqarfimmiillu piumasaqaataasut eqqummaariffigalugit ilanngullugit oqaluttuarai.

Europa ukkanneqartoq

Pinngortitaleriffiup aningaasaataasa affaat Namminersorlutik Oqartussanit aningaasaliissutaapput. Aningaasat sinneri suleqatigiilluni suliniutinit pissarsiarineqartarput.

USA-mi pissutsit allanngunngikkallarmata Pinngortitaleriffiup Amerikamiut National Science Foundation (NSF)-iat qanimut suleqatigaa.

Frankrigip præsidentia Emmanuel Macron Nuummut ukioq kingulleq juunimi tikeraarpoq. Tassani Jens-Frederik Nielsen (D) aamma Mette Frederiksen (Socialdemokratiet) peqatigalugit qulimiguulimmik Sermersuarmut, Nunatarsuarmut, ilaatigut angalapput.Angalanerup siunertaraa; silap pissusianut allannguutit pillugit paasisaqarnerulernissaq, tamannalu pillugu Pinngortitaleriffimmi ilisimatusartuunerup Malene Hegelundip nassuiaappai. Assi © : KNR / Markus Valentin

Tom Dansip Issittumi ilisimatusarnermut ataatsimiititaliami inissisimanera kiisalu ilisimatusarnerup politikkimut atulersinneqarnera Pinngortitaleriffimmut angisuumik sunniuteqassanngitsoq Josephine Nymand naliliivoq.

-Tamanna ilaatigut mianersuutissanik siumut iliuuseqarnermik pissuteqarpoq . Naleqqussareerpugut, suleqatigiinnerpullu Naalagaaffeqatigiinnermut nunanullu allanut nuullugu, taanna oqarpoq.

Januaarimiilli suleqatigiinnissanik nutaanik pilersitserusullutik Frankrigimit Tuluit Nunaannillu soqutiginnittoqalerpoq. Aamma Schweizip Kalaallit Nunaannut soqutiginninnera annertusiartorpoq, EU-llu Kalaallit Nunaanni najuunnera ilisimatusarnikkut suleqatigiinnerit amerlanerusut sulissutigalugit.

-Ilisimatusartut pillugit Kalaallit Nunaanni suleqateqalernissaannut aningaasanik immikkoortitsisoqarpoq. Taamaattumik uatsinnut saaffiginninnissaat pissusissamisoorpoq. Aamma Naalagaaffeqatigiinnermi suleqatigiinnermut immikkut ukkassinerulerpugut.