Inatsisitigut ataataqanngitsunut ’ajugaaneq’: Suliat pisoqalivallaarnaviarunanngitsut

Danmarkimi Isumaginninnermut- Ineqarnermullu ministeriap inatsisitigut ataataqanngitsunut suliat pisoqalivallaarnissaannut piffissaliussaq atorunnaarsippaa.

Allattoq Ann-Sophie Greve Møller, Bikki P. Kleist

decembarip 12-at 2025 17:29

Nutserisoq Karla Heilmann

- Ajugaaneruvoq.

Taamak Klaus Frederiksen inatsisitigut ataataqanngitsut, danskit naalagaaffiannit ajunngitsorsitinneqarnissaminnik piumasaqartuni 26-iusuni ilaasoq oqarpoq.

‘Ajugaaneq’ taassuma oqaatigisaa tassaavoq, taakku inatsisitigut ataataqanngitsut 125.000 koruuninik ajunngitsorsitinneqarnissaminnut piumasaqartut, suliat imminnut tunngasut pisoqalivallaarnissaannut ernumasariaqarunnaartut.

Inatsisitigut ataataqanngitsut 26-t piumasaqaatiminnik nassiussimmata, ukiut pingasut qaangiutereersimalerput. Piumasaqaat itigartitsissutigineqartoq taamaammallu suliap aappagu eqqartuussivikkoortinneqarnissaanut utaqqisut.

Inatsisitigut ataataqanngitsut pillugit suliaq

- Nunatsinni inatsit malillugu meeqqat nunatta kitaani 1963-p siorna nunattalu sinnerani 1974-p siorna uersakkat ataataminnik ilisimanninnissamut, kingornussinissamut imaluunnit ataatami naggataannik naggateqarnissamut pisinnaatitaaffeqanngillat.

- Børne- og Socialministeriet-miit 2016-mi nalunaarusiami erserpoq piffissami 1911-miit 1974-imut Kalaallit Nunaanni inatsisitigut ataataqanngitsut inuit 8000 missaanniittut.

- Nalunaarusiaq taanna naapertorlugu 2016-imi inatsisitigut ataataqanngistut 5000 missaanniipput.

- Katuffik Ataata inatsisitigut atataqanngitsunut 2010-mi pilersineqarpoq.

- 2014-imi inatsisitigut allannguineqarpoq imaalerlugu inatsisitigut ataataqanngitsut periarfissillugit ataatassarsiuisinnaalersillugit ataataminnillu kingornussisunngortissinnaalerlugit, kingornussassat agguaanneqareeersimanngippata.

- Inatsimmik allannguisoqartinnagu taamanikkut Naalakkersuisut aamma Grønlandsudvalgip kissaatigaat inatsisitigut ataataqanngitsut kingornussisussaanngitsut aningaasatigut taarsiiffigineqassasut. Taamani danskit naalakkersuisuinit itigartitsissutigineqarpoq.

- Aningaasaqarnermut 2019-imut inatsimmi inatsisitigut ataataqanngitsunut suliniutinut atugassat koruunit 4,7 milliuunit immikoortinneqarput 2019-2023-mut paasissutissiinermut suliniutinut, katsorsarneqarnissamut suliniutinut aamma inatsisitigut siunnersorneqarnermut atugassat.

- Inatsisitigut ataataqanngitsut danskit naalagaaffiannit utoqqatserfigineqarlutillu taarsiivigineqarusuttut qaammammi matumani siusinnerusukkut saqqummiunneqarpoq. Taakku Mads Pramming eqqartuussissuserisorat.

Paasissutissarsiffik: Folketinget, Børne- og Socialministeriet, KNR.gl

Allisiguk

Eqqartuussivimmut suliassanngortitsiniarnermut ilaaniarlutik kissaateqartut inuit arlallit piffissap ingerlanerani takkussuupput.

Sulialli taakkununnga tunngasut pisoqaleratarsinnaapput, pisoqalivallaarnissanut piffissaliussaq ukiut pingasuunerat pissutigalugu. Tamanna piumasaqaatip pileqqaarneraniit piffissaq sivisuallaartoq ingerlasimappat, eqqartuutititsinissamut pisinnaatitaaffimmik annaasaqaataasinnaasoq isumaqarpoq.

Ajornartorsiulli tamanna IA-p Folketingimi ilaasortaatitaa Aaja Chemnitzip ministeriaqarfimmut apeqquteqaammi aasaq erseqqissaatigaa.

Akiuunnitsinnut peqataalerit

Isumaginninnermut- Ineqarnermullu ministeriaqarfiup, eqqartuussivilersuinerup naammassinissaata tungaanut, suliat pisoqalivallaarsinnaalernut inatsit malillugu pisoqalisinnaanerat atorunnaarsinniarlugu maanna aalajangerpoq. Ministeriaqarfik tusagassiuutinut nalunaarummi tallimanngornermi allappoq.

Tassa inuit eqqartuussisunut suliassanngortitsinermut ilaalersut, eqqartuussisoqarnerani ajunngitsorsitinneqarnissaminnut piumasaqaatertik annaanavianngikkaat.

Aamma atuarukInatsisitigut ataataqanngitsut pillugit suliat nutaat pisoqaavallaalersinnaapput

Atorunnaarsitsigallarneq ministeqarfiup atorunnaarsitsinermik unitsinermik nalunaaruteqarnissaata tungaanut atuutissaaq, nalunaarutiginninnerlu qaammatit pingasut sioqqullugit nalunaarutigineqassalluni.

Isumaginninnermut Ineqarnermullu ministereqarfiup suliat eqqartuussivimmi suliarineqarallartillugit atorunnaarsitsiniarnani aamma allappaa.

Klaus Frederiksen naapertorlugu, naalagaaffimmut aallaqqaataaniit suliassanngortitsisuusut inatsisitigut ataataqanngitsut, allat aamma taamatut inissisimasut iliuutsimik assinganik iliuuseqaqqullugit kaammattuipput.

- Uagut taakkua kaammattortuaannarpagut peqataaqqullugit. Taamaattumik politikikkut oqartussaasunut aningaasaliiffigineqarnissamik sinerissami angalasinnaanermut qinnuteqaateqartaraluarpugut, uagut allat attaveqaqatigiittarfigisatsigut inatsisitigut ataataqanngitsut ilai utoqqaligamik Facebookimillu atuisuunatik.

- Akiuunnitsinnut peqataaqqullugit sapiissuseqalersikkusukkaluarpakka, Klaus Frederiksen Qanoruumit apersorneqarnermini oqarpoq.

Suliaq Østre Landsretimi 2026-mi aallartittussanngoqqavoq.

Danskit naalagaaffiata arnat peqqinnissaqarfik danskinit akisussaaffigineqartillugu, akuersissuteqarnatik spiralilersorneqartut naartunaveersaammillu Depo Proveramik kapineqartut ajunngitsorsiassarsitinniarai, sapaatip-akunnerata aallartisimalernerani saqqummiunneqarpoq.

Illit isummat pingaartittaqaarput. Nutaarsiassaq pillugu isorisat nersualaarinerillu uani tikilluaqquagut.