Immikkut ilisimasallit Kalaallit Nunaata, Danmarkip USA-llu isumaqatigiissutaanni uku maluginiarpaat
Naalakkersuisut siulittaasuata, Jens-Frederik Nielsenip (D), ministeriunerup, Mette Frederiksenip aamma USA-p præsidentiata, Donald Trumpip Kalaallit Nunaata, Danmarkip USA-llu akornanni isumaqatigiissummik atsioqatigiinnissaat malinnaaffigineqaqaaq.
Isumaqatigiissut sumik imaqarnera avammut suli saqqummiunneqanngilaq.
Sara Olsvig, ph.d, Kalaallit Nunaata USA-llu imminnut attaveqatigiinnerat pillugu Ilisimatusarfimmi ilisimatusartoq aperigaanni, taassuma isumaqatigiissutip Nato-mut attuumassuteqarnersoq immikkut maluginiarniarpaa.
- Isumaqatigiissutip 1951-imeersup, USA Natomut ilaasortaajunnaassappat, atuukkunnaassanersoq USA-mit malugineqarsimanersoq, isumaliutaanikuuvoq.
Kalaallit Nunaat, Danmark USA-lu illersornissaq pillugu isumaqatigiissuteqareerput 1951-imeersumik, isumaqatigiissutillu taassuma USA-p Kalaallit Nunaanni sakkutooqarsinnaatippaa.
Kalaallit nunaat Danmarkimit taamanikkut nunasiaataavoq, Danmark USA-lu isumaqatigiissummut taamani atsiortutuaapput. Isumaqatigiissut Igalikumi isumaqatigiissut aqqutigalugu 2004-mi nutarterneqarpoq, Kalaallit Nunaallu illersornissamut isumaqatigiissummut peqataalerpoq.
- Isumaqatigiissullu nutaaq Natomut attuumassuteqartinneqanngippat pissutsit allanngussapput. Taava illersornissamut isumaqatigiissummik nutaamik allaanerusumillu, isumaqatigiissuteqartut pingasut akornanni isumaqatigiissutigineqartumik, peqartoqalissaaq, Sara Olsvig oqarpoq.
USA-mit aningaasaliissutit
Tamatuma saniatigut isumaqatigiissut Amerikamiut nunatsinni aningaasaliisarnissaannut qanoq oqaasertaqassanersoq aamma maluginiarpaa.
- Kalaallit tungaanniit USA-mit sakkutooqarnikkut najuuttoqarneranut taarsiissutitut ittumik aningaasaliinerusoqarnissaa ukiorpassuarni kissaatigineqangaatsiarpoq.
- Illuatungaatigulli nunat akornanni ukiuni kingullerni ajornartoortoqarpoq, Amerikamiuniillu aningaasaliissutit tamatuma kingunerisaanik apeqquserneqartalerput. Taamaattumik isumaqatigiissutip uuma tamanna pillugu imaqassanersoq pissanganarpoq, Sara Olsvig oqarpoq.
Ulrik Pram Gadip, Dansk Institut for Internationale Studierimi (DIIS) ilisimatusartuunerup isumaqatigiissutissap saqqummiunneqarnissaanik aamma pissangavoq. Nunatsinni politikki aamma nunatta Danmarkillu attaveqatigiinnerat ukiorpassuarni malinnaaffigaa.
- Isumaqatigiissuteqarnerup Kalaallit Nunaata Danmarkillu killeqarfiisa namminerlu aalajangiisinnaassusaannut tunnganersoq malinnaavigissavara. Kalaallit Nunaata siunissami qanoq iliorsinnaaneranut killeqartitsippat, pisortatigoortumik takuneqarsinnaasunik.
- Illuatungaatigulli, oqartoqarsinnaavoq, Trumpip pissarsiarisimallugu oqaatigisaa tassaavoq Kalaallit Nunaata immaqa nammineq iliuuserisimassanngisaannagaa. Taamaattumik apeqqut pisortatigoortuuvoq, taanna oqarpoq.
Jens-Frederik Nielsenip Mette Frederiksenilluunniit isumaqatigiissutissap imarisaa oqaatiginngilaat.
Naalakkersuisut Siulittaasuata Naalakkersuisoqarfimmiilli Statsministereqarfimmiillu isumaqatigiissutissaq naalagaaffeqatigiinnerup killeqarfiinik nunallu innarlerneqarsinnaanngissusiinik kiisalu kalaallit namminiussuseqarnerannik malinninnissaa tusagassiuutinut nalunaarummi qulakkeerpaat.
Trumpip USA-p nunatsinni isumannaallisaanermik pingaarutilinnillu allanik aqutsiuartussanngornera, Truth Socialikkut tallimanngornermi allappaa.
Præsidenti tamanna ilutigalugu allappoq, USA-mut akerliusut, Kalaallit Nunaanni USA akuersiteqqaarnangu sakkutooqarfiliorsinnaatitaassanngitsut, sakkutooqarsinnaatitaassanngitsut aningaasaliisinnaatitaassanngitsullu.
Naalagaaffeqatigiit angusaat
Ulrik Pram Gadip oqarnera naapertorlugu, isumaqatigiissutissap atsiorneqarnissaa angusaqarluarneruvoq.
- Danskit kalaallillu naalagaaffii suliniuteqarluarsimanerat tamatta isumaqatigiissutigisinnaagunarparput.
Sara Olsvigip isumaqatigiissutigineqartoq malitassat iluanniippat angusaqarluarnerusoraa.
- Naalakkersuisunit danskillu naalakkersuisuinit tallimanngornermi oqaatigineqartut, Trumpip oqaatigeriigaatut nipeqarput, tassa (isumaqatigiissut, aaqq.) malitassat iluanniinnera.
- Piviusuni oqaatigisanni, pineruakka, tassa: Kalaallit Nunaata isumannaallisaanermut tunngasuni pingaaruteqartuni Kinap aningaasaliissuteqarnissaa imaluunniit Ruslandip Kalaallit Nunaanni tassanngaannaq sakkutooqarfiliussagaluarpat akueriunnanngilaa.
Isumaqatigiissut Inatsisartunit Folketingimiillu akuerineqassaaq.