Suliniummut pisortaasimasoq Nunatta Eqqumiitsulianik Saqqummersitsivianut nutaamik aqqutissioqqusisoq
Nunatta Eqqumiitsulianik Saqqummersitsiviani siulersuisut suliniummut pisortamik siullermik siorna novembarimi saqqummersitsimmata Nunatta eqqumiitsulianik saqqummersitsisarfiata ineriartortinneqarnerani alloriarneq pingaaruteqarpoq.
Nuummi Eqqumiitsulianik Saqqummersitsivimmi ukiorpassuarni pisortaq, Nivi Christensen tassunga atorfinitsinneqarpoq.
Taannali qaammatini arfineq-marlunni atuutereerluni saqqummersitsivimmi pisortanngoqqippoq. Nivi Christensenip siulersuisulluunniit siulittaasuata, Kristine Kreutzmannip aalajangerneq oqaaseqarfigiumanngilaat.
Nivi Christensenilli Nunatta Eqqumiitsulianik Saqqummersitsivianut anguniakkat suuneri pillugit siammasinnerusumik oqallittoqarnissaa kaammattuutigaa.
- Kalaallit eqqumiitsuliaanik ineriartortitsinissatsinnut kulturikkut suliffeqarfinnik nukittuunik peqarnissarput pingaaruteqarpoq. Pisimasup siunissallu akornanni ikaarsaariarfiliornissamut taakkulu akornaniinnitsinnut malugititsinissatsinnut suliassaqangaatsiarpugut. Eqqumiitsuliornerlu uani qitiulluinnarpoq, taanna oqarpoq.
Taassuma suliniutip maannakkutut iluseqarnermini piviusunngortinneqarnissaa qularutigaa.
- Nunatta Eqqumiitsulianik Saqqummersitsiviata suliniutip maannakkutut iluseqartillugu piviusunngornissaa takujuminaatsippara. Ilusiliussaq, maanna piviusoq nunarsuarmi ineriartornermut malinnaanngilaq.
Illorsuaannaanngitsoq
Nivi Christensenip Nunatta Eqqumiitsulianik Saqqummersitsivia pillugu isumassarsiaq suliniutip piuneratulli suliaqarfigaa.
Taanna eqqumiitsuliornermik oqaluttuarisaanermik 2007-imi ilinnialeramili nunatsinni eqqumiitsulianik saqqummersitsivimmik ullut ilaanni suliaqalernissaminik takorluugaqarpoq. Taassumalu sammisaq tamanna 2013-imi specialiamini allaaseraa.
Taamaammat periarfissaqalerami suliniummut pisortatut atorfimmut qinnuteqarnera pissusissamisoorpoq.
Nunatsinni eqqumiitsulianik saqqummersitsivik pillugu takorluukkani unitsinngilaa. Kisianni taassuma paasinninnera naapertorlugu suliniummut tunngatillugu tunngaviusumik apeqqutit akissutissarsinissaat amigaataapput: Saqqummersitsivik kikkunnoortuua? Eqqumiitsuliat suut katersorneqassappat? Saqqummersitsivik qanoq iluseqassava?
- Oqaloqatigiinnermi illorsuarmut suli tunngassuteqarluni eqqumiitsulianik saqqummersitsiviup qanoq angusaqarsinnaaneranut tunngassuteqannginnera uannut ajornartorsiutaanerpaavoq. Eqqumiitsuliornermi qanoq ineriartortitsisinnaanerput, kalaallit eqqumiitsuliortut qanoq nukittorsarsinnaanerivut, kalaallit eqqumiitsuliaannik paasinnittarnermut qanoq nukittorsaasinnaanerput kalaallillu eqqumiitsuliornermi oqaluttuarisaaneranik allaaserinnissinnaanerput pingaartilluinnarpakka. Kalaallimmi eqqumiitsuliaat pillugit allaaserisat amerlanngillat.
Taassuma anguniakkat taakku siulersuisut saqqummiussaanni sammineqanngippallaarsorai.
- Siulersuisunit nunatsinnilu eqqumiitsulianik saqqummersitsivimmit atortussani taakku sammineqanngippallaarujussuarput.
Nivi Christensenip nunatsinni eqqumiitsulianik saqqummersitsivik Nuummi illorsuusariaqarnersoq ilaatigut apeqquserpaa.
Taassuma Sápmi assersuutigaa. Sápmimi saqqummersitsiveqanngilaq. Tamannali magasinitut ingerlavoq, tassannga Sápmit eqqumiitsuliaannik nunat tamalaat saqqummersitsiviinut angisuunut atortitsisoqartarpoq.
- Specialiliorninnut atatillugu eqqumiitsuliortut arlallit saqqummersitsiviit ammanerusut kissaatigigaat paasivara. Assersuutigalugu umiarsuaq sineriammi angalasoq, taamaalilluni nuna tamakkerlugu saqqummersitsisoqarsinnaalluni.
- Saqqummersitanik containerini sineriammi angallanneqarsinnaatillugit aaqqissuussinerit eqaannerusut pilersissinnaavagut? Allaanerusumik qanoq eqqarsarsinnaavugut?
Suliniut ingerlaqqittoq
Nunatta eqqumiitsulianik saqqummersitsivianut aningaasaliisoq suliniummut tunngatillugu ukiut 20-t sinnerlugit suliaqarpoq.
Sanaartorneq aallartinneqarsinnaaniassammat 100 millionit koruunit kingulliit katersorneqassasut 2024-mi anguniakkatut oqaatigineqarpoq.
Sanaartorneq maanna ukiut marluk qaangiuttut suli aallartinneqanngilaq.
Siulersuisut siulittaasuata, Kristine Kreutzmannip oqarnera naapertorlugu suliniut suli ineriartortinneqarpoq.
Taanna siulittaasuusimasoq, IA-milu politikeriusimasoq, Josef Motzfeldt taarserlugu 2025-mi siulittaasunngorpoq.
- Nunatta eqqumiitsulianik saqqummersitsiviata illorsuartaata naammassinissaata tungaanut allaffissamik Nuummi pilersitseqqammerluinnarpugut. Eqqumiitsuliornermik peqatigiiffiup Kimik-ip allaffik aamma atorsinnaavaa. Taama periarfissaqalernissaq pingaartissimavarput, taanna oqarpoq.
Sanaartornerup aallartinneqarnissaanut 150 millionit koruunit suli amigaatigineqarput.
Illussanilli titartaasartumut tunngatillugu takorluukkat aalajangiusimapput. Aningaasaateqarfimmi illussanik titartaanermik ukiut 16-it matuma siorna unammisitsivoq, tassanilu danskit suliffeqarfiutaat, Bjarke Ingels Group ajugaasuulluni. Titartaasarfillu sanaartornermi ilusilersuisuussasoq anguniagaavoq.
Saqqummersitsivissualiortoqassappalli kalaallit illussanik titartaasartut annerusumik inissisimasariaqartut Nivi Christensen isumaqarpoq.
- Suliniut najukkameersunik tunngaveqarnissaa amigaataasoraara. Kalaallit illussanik titartaasartut suliniummut taama angitigisumut peqataasariaqarput.
Kristine Kreutzmannilli illussap qanoq ittuunissaanut takorluukkat maannakkut piusut ilippanaateqarsorai.
- Illorsuaq ajunngilluinnarpoq, eqqumiitsulianillu saqqummersitsivik nunarsuarmi takuneqarsinnaatilluassavaa.
Taassuma siulersuisut kalaalerpaluttunik sanaartukkamut ilanngussinissamut periarfissat misissoraat ilanngullugu oqaatigaa.
- Sermimit marrarmik avatangiisinut mingutsitsinngilluinnartumik imaluunniit illorsuup silataani betonip ilaanut uillunik atugaqarsinnaanerluta ilaatigut oqaluuseraarput.
Saqqummersitsivik kikkunnoorpa?
Kristine Kreutzmann, sooruna Eqqumiitsulianik Saqqummersitsivik Nuummiissasoq?
- Eqqumiitsuliornermik ilinniarfik eqqumiitsuliortullu amerlanerit maaniipput. Eqqumiitsulianik Saqqummersitsinerup maaniinnissaa aamma kissaatigineqarnerpaavoq.
Nunap sinnerani eqqumiitsuliat pissarsiaqarnerpaaffigineqarniassammata suliniutip eqqarsaatigeqqinnissaa siulersuisunit ammaffigineqarpa?
- Iliuusissatut pilersaarummik nutaamik suliaqaleruttorlutalu suliniummik nutarterivugut, tamannalu oqaluuseraarput. Assersuutigalugu saqqummersitsinernik angallassisoqarsinnaavoq, eqqumiitsuliat taamaalillutik nunap sinnerani takusineqarsinnaassallutik. Tamanna sulissutigerusulluinnarparput.
Nivi Christensenip isornartorsiuineranut atatillugu siulersuisut apeqqutit tamakku siulersuisut ukiut ingerlanerani isummerfigisareeraat, Kristine Kreutzmann akivoq.
Tamatuma saniatigut kalaallit titartaasartut TNT Nuup ullumikkut titartaasarfik Pilumik ateqartup suliniut Bjarke Ingels Group peqatigalugu 2023-mi naliliiffigisimagaa erseqqissaatigaa.
- Suliniutip kikkunnoortuunera ilisimajuaannarparput. Uatsinnut, kalaallinut, eqqumiitsuliatsinnut, oqaluttuarisaanitsinnut, siunissatsinnut, kinaassusitsinnut, meeqqatsinnut inuusuttortatsinnullu. Tunuliaqutatsinnut tulluusimaarutiginnitsitsissaaq, taanna oqarpoq, nangillunilu:
- Illorsuarmut tunngassuteqanngisaannarpoq. Suliniut eqqumiitsuliamik aallartippoq, eqqumiitsulianik saqqummersitsivik pisariaqartipparput, kalaallimmi eqqumiitsuliaat angerlarsimaffissaqartariaqarput.
Eqqumiitsulianik qulakkeerineq
Naak Nivi Christensen suliniummi pisortaajunnaareeraluarluni anguniakkami ilai Nuummi Eqqumiitsulianik Saqqummersitsivimmi suli sulissutigai.
Saqqummersitsiviup kalaallit eqqumiitsuliaasa nuna tamakkerlugu saqqummersitsivimmi ilaalernissaat qulakkeerniarsarai. Siammasinnerusumilli suliniuteqartoqarnissaa amigaataasoq, taanna isumaqarpoq.
Kalaallit eqqumiitsuliaani pisinissamut nuna tamakkerlugu ullumikkut periuseqartoqanngilaq.
- Nuummi Eqqumiitsulianik Saqqummersitsivik mikisunnguuvoq. Katersukkavut ikittunnguupput, pisinissamullu aningaasarpassuuteqarnata. Taamaammat kalaallit eqqumiitsuliaannik pisinissamut atatillugu saqqummersitsivik nunarpullu ataatsimut isigalugu kinguaattooqqavoq.
Taassuma Nunatta Eqqumiitsulianik Saqqummersitsivia aaqqiissutissatuaanngitsoq ilanngullugu erseqqissaatigaa.
- Pisinissamut ataatsimiititaliamik ukiut tamaasa aningaasaliiffigineqartumik peqartariaqarpoq, taamaaliornikkut katersaqarnissaq arlaannit akisussaaffigineqassalluni. Danmarkimi ilaasortat ingerlaavartumik taarserartarput, katersukkat taamaalillutik piffissap ingerlanerani amernerusunit sinniisuuffigineqarlutik.
Nunatta malinnaannginnera qanoq kingunerluuteqarsinnaava?
- Kalaallit eqqumiitsuliaat piumaneqarneruleriartuinnarput, eqqumiitsuliallu akitsoriartorlutik. Eqqumiitsuliat taamaalillutik nammineq katersaasivinniinnatik nunani allaniileratarsinnaapput, taamaalilluni nunatsinni takuneqarsinnaajunnaassallutik, Nivi Christensen oqarpoq.
