Sermersuup aakkiartornerata ernga sermeqarfinngortitseqqissinnaasoq
- Sermersuaq aakkiartornera, ukiumut agguaqatigiissillugu, OL-imi naluttarfinnut 29 millioninut naleqqiunneqarsinnavoq.
Taama oqarpoq Signe Hillerup Larsen, Geus-imi sermersiooq silap pissusianik ilisimatusartoq.
Geus-ip sermersuaq 1985-imili uuttortartarpaa. Sermeq agguaqatigiisillugu 140 milliard tons-i, taamanikkulli ukiumut aattaarsimavoq - naak ukiumut sermeq apullu nutaaq ilanngukkaluarlugit.
- Allatut aamma oqaatigineqarsinnaavoq: Sermersuup aannerata ernga nunarsuarmi inunnut tamanut agguaanneqartuuppat, inuit tamarmik, imermik 34 literinik ullormut aallersinnaasassagaluarput, Signe Hillerup Larsen oqarpoq.
Uuttortaanerillu killiffik nutaaq maanna tikippaat.
Sermersuaq aappaagu suli aakkiartuinnassappat, tamanna ukiut 30-ssaa ataannartumik pissaaq. Tamannalu silap pissusianik ilisimatusartunut immikkut ittumik isumaqarpoq.
Aakkiartorujussuarneq silap pissusiata allanngorarneranik peqquteqartoq
Sermersuaq 1985-imiilli ukiut marluinnarni ilavoq. Kingullermik 1995-1996-illu akornanni.
Tamanna ilisimatusartunut isumaqarpoq, annertunerusumik malunnaatilimmillu pisoqarnera aappaagumiit oqaatigisinnaalernissaa.
- Silap allanngorarnera taamaallaat pineqanngitsoq takutinneqarpoq, silaannaalli malunnaatilimmik allannguteqarnera qularnata oqaatigisinnaavarput, Signe Hillerup Larsen oqarpoq.
Nunatsinni silap kiassusaa, nunani allani silap kiassusaata qaffakkiartorneranut sanilliullugu, sisamariaammik sukkanerusumik qaffakkiartorpoq. Sermerli silaannarmiit taamaallaat aakkiatortinneqanngilaq. Aamma immamiit aakkiartortinneqarpoq.
- Sermersuaq imarlu naapiffiini tiffariartorneq annerusumik piusoq takusinnaavarput. Soorlu Ilulissat kangerluini tamanna piusinnaavoq. Sermersuaq 1990-ikkut naanerini 2000-kkullu aallartinneranni tiffariartorneranut naleqqiullugu sikoqarnerulersimanera innuttaasut takunikuusimassavaat.
Nunarsuarmi sermeqarfinngortitseqqissinnaasoq
Sermersuup aannerata ernga immamiilertarnera, Nordeuropamut Kalaallit Nunaannullu annertuumik kinguneqarsinnaavoq.
DR-ip saqqummiinera naapertorlugu ilisimatusarnerup nutaap, takutippaa, immap sarfaa Amoc, Europamut atlantikullu avannaata kangianut kissartumik pilersuisoq, ukiut 10-20-llu qaangiutinnginnerini saqiffissaminiilissasoq.
Tamanna isumaqarpoq, imap sarfaa kissartoq, ukiut 200-300-llu qaangiutinnginnerini ajalusussasoq - gassinik silaannarmik kissakkiartortitsisartunik aniatitsineq appasittumiileraluarpalluunniit.
Tamanna nunarsuup sermeriartorneranik kinguneqarsinnaava?
- Aap, aamma piffissap ilaani suli nillernerulerpat nunarsuarluunniit sermeriartuleqqissappat, taava sermersuaq ilajartoqqilissaaq, Signe Hillerup Larsen oqarpoq.
Ilisimatuulli immap sarfai qaqugu ajalusoornissaat assigiimmik isummerfiginngilaat, kisitsisaatigineqartut qulakkeerinninngimmata.
Imaq qaffakkiartortoq - Kalaallit Nunaat minillugu
Signe Hillerup Larsen oqarpoq, sermersuaq aakkiartornerata ernga nunarsuaq tamakkerlugu imartatsinnut 16 millimiiterinik qaffatsitsisoq.
Naak annertorpalunngikkaluartoq, nunarsuaq isigalugu tamanna annertuujusoq, taanna erseqqissaavoq.
Kalaallit Nunaannili imartatta nunarsuarmi imartatta sinneratuulli sunnerneqarnavianngilaq. Tassunga peqqutaasut marluupput: Sermersuarmiit oqimaassuseq nutsuineralu.
- Piffissaq sivikitsumi nunap nutsuineranut attuumassuteqartorujussuuvoq. Sermersuaq imaqqortuujummat, nunamik immamut morsutsitseqqangajannerata imaq qaffasinnerutippaa. Sermerlu aannerata kingunerisaanik morsutsitseqqangajannera annikinnerulissaaq, taamaalilluni imap qaffasissusaa Kalaallit Nunaanni appassaaq, taanna oqarpoq nangillunilu:
- Sermersuaq oqimaatsorujussuunerata Kalaallit Nunaata nunataanik morsutsitseqqangajappoq, piffissallu ingerlanerani nunataa qaffakkiartulissaaq.
