Kulturerput pillugu paasissutissiisartup efterskolit kalaallinik atuartussanik tikilluaqqusisarnerat pitsaanerusariaqarsorigaa

Kalaallit inuusuttut ungasissumut efterskoleriarlutik Danmarkiliaraangamik nutaanik ilinniagassaqartarput, ikinngutitaartortarput ilisarisimasartaartortarlutillu.

Kisiannili aamma ulluinnarminnit ileqqorisaminnillu allaanerusumut pisarput.

Atuartulli kisimik naleqqussarnissaat pineqanngilaq. Atuarfiilli aamma atuartut allamillu kultureqarnerat ilanngullugu tikilluaqqunissaannut piareersimasussaapput.  

Tamanna kulturitsinnik paasissutissiisartoq, oqalugiartartuullunilu ilinniartitsisoq Lisa Bundgaard Jensen taama isumaqarpoq. Taanna atuarfiit kalaallinik atuartuuteqassagaangamik maluginiagassaannik oqalugiaateqartarpoq.

- Kulturikkut assigiinngissutsitsinni maluginiartagara annerpaaq tassaavoq, amerlasuut kalaallit nipaatsorujuttut isigisarpaat tamannalu isumassaqartippiarneq ajoraat, taanna oqarpoq.

Danmarkimi killiliiffigineqarani oqalussinnaatitaaneq oqallinnissarlu pingaartinneqartorujussuuvoq amerlasuullu suna tamaat isummerfigisarpaat, Lisa Bundgaard Jensen oqarpoq.

Kalaallilli nipaannerusarput, tassungalu tunngatillugu Lisa Bundgaard Jensenip ”nipangersimasinnaatitaanermik” taavaa.

- Nipaannerli danskiniit nakerisaqannginnermik soqutigisaqannginnermillu nalilerneqartarpoq tamannali taamaanngilluinnarpoq. Oqaasissaqannginnerinnaasinnaavoq.

- Kalaaliusugullu kukkunissarput ernumagisaratsigu nipangersimaannartarluta, taanna oqarpoq.

Kulturikkut assigiinngissuseqarneq pissutaasinnaasoq

Lisa Bundgaard Jensen Kuummiuni inunngorpoq Nuummili peroriartorluni. Maanna Jyllandip avannaani Morsimi najugaqarpoq. 

Efterskolemi ukiuni arfineq pingasuni ilinniartitsisuusimavoq Morsimilu Galtrup Efterskolemi praktikkersimalluni. Taannalu Danmarkimi kalaallinik atuartoqarnersaasarpoq. 

Amerlasuunut efterskolerneq nuannersuusaraluartoq, ukiut tamaasa uniinnartoqartarpoq.

2024-mit 2025-mut atuarfiusumi Danmarkimi kalaallit efterskoleni atuartut 31 procentii uniinnarput. Tamanna Naatsorsueqqissaartarfiup kisitsisaataani allaqqavoq.

Lisa Bundgaard Jensenip oqarnera naapertorlugu, Danmarkimi efterskolit kalaallinut atuartunut tikilluaqqusilluartarnissaasa qanoq pingaaruteqartigineranik tamanna takussutissaavoq.

-Kalaallit Nunaat ilisimasaqarfigineqassaaq ilinniartitsisullu ilinniakkatigut ilisimasassanik assersuutigalugu Kalaallit Illutaanni paasisassarsiorsinnaapput. Saniatigut aamma, atuartut soqutiginnilersinnissaat pingaaruteqarpoq, soorlu illoqarfitsik nunaqarfitsilluunniit pillugu oqaluttuarsinnaanerannik takutitsisinnaanerannilluunniit aperineqarsinnaapput.

Kalaallit Nunaat Danmarkilu pissutsit ilaat imminnut assingusinnaapput - assersuutigalugu timersortarfimmut assammik arsariarneq. Pissutsilli ilaat allaanerulluinnarsinnaapput.

Assersuutigalugu danskit amerlasuut “kangerlummukarnerup” isumaa kangerlummukarnermiluunniit nagguteerartornerup isumaa naluaat.

Taamaattumik ilinniartitsisut danskit atuartut Kalaallit Nunaata suatungaaneernerat paasisimasaqarfiginissaat aamma pingaaruteqarpoq. 

- Kalaallit atuariartortut naleqqussarnissaat naatsorsuutigineqarnerusimavoq, kulturilli allat ilisimasaqarfigilerneri aamma pissarsinartorujussuuvoq, tassanilu kalaallit kulturiat aamma pineqarpoq, Lisa Bundgaard Jensen nangippoq. 

Assersuutigalugu kalaallit kulturiat pillugu Danmarkimi ilikkagaqarfiusinnaasut ilagaat maannakkut pisuniinnerunissaq, taanna nangippoq.

Lisa Bundgaard Jensenip oqarnera naapertorlugu, Danmarkimi pitsaanerpaamik suliaqarnissaq pingaartinneqartarpoq, tassanilu sulilluarnissaq ulluliinissarlu pingaartinneqartarput – tamannali taassuma oqarnera naapertorlugu, uippakajaarnermik aamma pilersitsisinnaavoq.

- Kalaallit Nunaanni piffissaq allatut misigineqartarpoq. Pinngortitamut naleqqiulluta inooriaaserput allaaneruvoq. Uagut "immaqa aqagu"-mik atugaraarput, taamaalilluta eqqissisimanerulluta iliuuseqartarluta maannakkullu pisunik eqqarsaatiginninnerusarluta.

Efterskolenut siunnersuutit pingasut

Lisa Bundgaard Jensenip danskit efterskolii kalaallinik atuariartortunik tikilluaqqusinissaminnut qanoq piareersarsinnaanerat pillugu pingasunik siunnersuutissatsialaqarpoq. 

Taassuma oqarnera naapertorlugu, ilinniartitsisut efterskolellu Kalaallit Nunaata Danmarkillu akornanni nunasiaataanerup kingunerisimasaannik ilisimasaqarnissaat siullertut pingaaruteqarpoq.

- Arlaata anaanaa assersuutigalugu piumassuserinngisaminik spiralilersissimappat arlaataluunniit akkaava inatsisitigut ataataqanngitsut ilagippassu, tamanna Inuit akornanni danskit oqartussaasuinut tatiginninnginnermik aarlerinermilluunniit pilersitsisinnaavoq, danskinullu siaruarneqarluni, taanna nassuiaavoq.

Aammattaaq Lisa Bundgaard Jensen isumaqarpoq, efterskolit kalaallit atuartut suminngaanneernerat paasilluarnerusinnaaniassammassuk, ilinniartitsisunik Kalaallit Nunaannut aallartitsisarnissaat pitsaasumik aningaasaliinerussasoq. 

Efterskolit pulaarsimasaata ilaat taamaalioqqammerpoq, tamannalu ilinniartitsisup kalaallillu atuartut akornanni tatigeqatigiinnerup, ukiup atuarfiusup aallartinnerani allanngorneranik kinguneqarpoq.

- Sulisup kalaallit atuartut naapippai angerlarsimaffiinilu atuarfiannullu pulaarlugit. Taava tatigeqatigiilerput. Atuartut efterskolemut ullut matuma siorna apuummata, tamarmik eqitaaripput, Lisa Bundgaard Jensen oqaluttuarpoq.

Atuartullu danskit angajoqqaavinut aamma kaammattuuteqarpoq: Qitornasi efterskolemut aagaangassigit kalaallit inuusuttut weekenderiaqqullugit qaaqqusarniarsigit.

- Kalaallit Nunaanneersumit pulaartoqarneq kikkunnulluunnit pisuunnguallaataassaaq, taanna oqarpoq.