Ilisimatuut: Savat qernertunik tingoqarnerat Kuannersuarnit mingutsitsinermit peqquteqanngitsoq

Kuannersuarni aatsitassarsiornermit mingutsitsineq savanut sunniuteqanngilaq.

Naalakkersuisut tusagassiuutinut nalunaarummi taama allapput.

Savat arlallit "qernertumik tingoqartarmata" savaatillit akornanni ernumasoqartarsimavoq.

Tamanna pissutigalugu Aalisarnermut, Piniarnermut, Nunalerinermut Imminut Pilersornermullu Naalakkersuisoqarfik ilisimatussutsikkut misissuinermik 2021-mi aallartitsivoq.

Ilisimatuut Göteborgip, Aarhusip Københavnillu universitetianeersut suleqatigalugit misissuisoqarpoq.

Misissuisut savaaqqat 31-t Neqi A/S-imeersut misissugassanik tigusiffigaat, aamma savanit savaaqqaniillu 20.000-init amerlanerusunit paasissutissat misissoqqissaarlugit.  

Savalli ulorianartortaqarnatillu mingutsitsinermit sunnigaanngitsut misissuinerup takutippaa. 

Qinngornerit ulorianartut aarlerinanngitsut

Fluoridimik, saffiugassat oqimaatsunik aatsitassallu radioaktiviusunit uranitut, thoriumitut poloniumitut aqerlutullu ittunit mingutsitsisoqarnera pasitsaanneqarnikuuvoq. 

Misissuinerulli takutippaa savat savaaqqallu tinguinik nerineq, qinngornerit ulorianartut eqqarsaatigalugit, inunnut aarlerinartortaqanngitsoq.

Aammattaaq akorisinnaasat taakkartorneqartut annertussutsimikkut assigiinngissuteqanngillat.

- Uuttortaaneqartut annertussusaat pissusissamisoortuunerat takutinneqarpoq, aatsitassarsiorfinninngaanniillu mingutsitsinerunngitsoq, Naalakkersuisut tusagassiuutinut nalunaarummi allapput.

Pissusissamisoortut

Tinguit qalipaatai nalinginnaasumit allaanerummata, toqoraavinni uumasut nakorsai nakkutilliisut misissuiuaannarput.

Tinguit qernertuunerannut suna peqqutaanersoq paasineqanngilaq, ilisimatuulli pinngortitami pisartut mingutsitsinermit peqqutaasorineruaat.

Uumasut sananeqaataanniissinnaavoq nerisaanneersuulluniluunniit.

Kujataani savat tamarmik 10 procentiisa missaat qernertunik tingoqarput.

Kisiannili savaatillit assigiinngitsut savaataasa akornanni assigiinngissuteqartoqaqaaq, savaatillit ilaasa savaataasa affai pineqarmata savaatillillu ilaasa savaatai tamarmik qernertunik tingoqarnatik. 

Aamma Australiami, Norgemi Falklandillu qeqertaanni savat qernertunik tingullit naammattoorneqarnikuupput.